Kezaku

Kezaku (ven.: Июнь, latin.: Junius) om voden kudenz' ku Grigorianan da Julianan kalendarin mödhe. Se om ezmäine kezan ku Pohjoižes mapoliškos i ezmäine tal'ven ku Suvimapoliškos. Siš om 30 päiväd.Semendku om edel kezakud, a sen jäl'ghe om heinku.

Nügüd'aigal 21. kezakud Grigorianižen kalendarin mödhe päiväine seižub Telec-tähtazkuvas, a 21. kezakuspäi se om Kaks'jäižed-tähtazkuvas.

Voden 2024 kalenar' vepsän kelel

Kezaku Suomes

Statistik da üleižed tedod

Keskmäižel Venämal kezakun il'man lämuz' om läz +16 °C. Kun ezmäižes palas paksus oma jumalanjurud da torokad. No kun augotišes voidas-ki olda pakaižed. Kun toižes palas zavodiše kezaline lämuz'. Neciš kus 21. (22). kezakud (17^č23^m Moskvan aigadme) om voden kaikid pidemb päivänvauktan päiv. Kesk-Jevropas lumi lankteli kezakus-ki, muga 5. kezakud vodel 1430 pani lunt Austburgas, kus pakaižed traviba kaik vinmarjlinmad da voz'kazvmused, a 7. kezakud vodel 1667 lumi katoi Šveičarian.

Istorii da etimologii

Junona Sospitan statui

Riman Ovidii-runoilii Fasti-kirjas kirjuti, miše eziti kaks' necen kun etimologijan versijad. Ezmäine (mitte nügüd'aigal om tetabamb) sündub (latin.: 'mensis Junonis') Riman Junona-bogin'an nimespäi, kudamb oli Jupiter-mifohjandajan ak, miččen ühtenzoitihe amugrecian Gera-bogin'anke. Junona tugenzoiti kanzad da kanzališt elod, sikš-ki lähtta mehele neciš kus oli hüväks znamaks. Ovidian toižen versijan mödhe sana sündui iuniores-sanaspäi, mi znamoičeb ven.: «молодых (юных) людей», paiči maiores-sanad (ven.: «старейшин»), miččen muštho nimitadihe kezakun edeližen semendkun (Fasti VI.1-88).

Völ om mel'pido, miše kezaku sai nimen ezmäižen Riman konsulan Lucia Junija Brutan-nimespäi.

Kezakun nimi (jumalankodiden kirjoiš — iunii) tuli Vizantijaspäi.

Riman-katoližin jumalanpertin kirjoiš kezaku om omištadud Iisus-Kaičijale.

Toižil kelil

Jevropan keliden enambištos kezakun nimi om tehtud latinian tradicijan mödhe, no oma kuver'-se homaičust.

"Kezaku" (Leandro Bassanon kuva, vozil 1595—1600)

Suomen kelen ku nimitase kesäkuuks, ven.: «летний месяц». "Kezaku"-nimi sündub ei "kesä"-sanaspäi, mite znamoičeb ven.: «тёплый сезон», а "kesä"-sanaspäi, mitte ehtbokan paginoil znamoičeb löulun. Pöudon, mitte künttihe ezmäižen kerdan kezakus. Suvi-sana ehtbokan paginoil znamoičeb voden lämän päivän aigan. Latinialaine kezakun nimi om Junius, sündub Junona-bogin'an nimespäi. Jupiteran ak oli kanzan kaičii.

Horvatian kelel om lipanj (ven.: «месяц липы»).

Turcian kele se om Haziran, sündub Sirian hazıran-sanaspäi (ven.: «горячий»).

Litvan kelel se sündub birželis beržas-sanaspäi — ven.: «берёза».

Nügüdläižiš Kitajan da Japonijan keliš kezaku znamoičeb kudenden kun.

Praznikad

1. kezakud

"Kezaku" (ven.: 'Великолепный часослов герцога Беррийского', vozil 1410—1490)

• Rahvahankeskeine lapsiden kaičemižen päiv (vodelpäi 1949).
•  Kenii — Madaraka — Valdan päiv Kenias.
•  Китай — Lapsen päiv.
•  Mongolii — Maman da lapsen päiv.
•  Venäma — Pohjoižen laivišton päiv. Voinajamižen aviacijan päiv.
•  Amerik, Tennessi — Valdkundaližuden päiv.
•  Tunis — Zakonkogomusen päiv.

2. kezakud

•  Azerbaidžan — Rahvahaližen aviacijan päiv.
•  Italii — Valdkundan päiv (vodelpäi 2000).
•  Bolgarii — Hristo Botevan päiv.
•  Venäma — Oiktan söndan vai ülämäran söndaspäi hül'gäitusen päiv.
•  Tailand — Ananasan festival'.

3. kezakud

•  Avstralii — Mabon päiv.
•  Namibii — Namibian voinvägiden päiv.
•  Amerik — Konfideratoiden muštpäiv(Tennessi-štat).
•  Ugand — Mokičijoiden päiv.
•  Černogorii — Ripmatomuden päiv.
• Venälaine ortodoksine jumalanpert' — Vladimiran Bogorodican jumalaižen ülenzoituz.

4. kezakud

•  Ühtenzoittud rahvahiden organizacii — Rahvahidenkeskeine väritomiden lapsiden päiv — agressijan žertvoiden.
•  Kazahstan — Valdkundaližiden znamoiden päiv.
•  Kirgizii — Muštpäiv.
•  Moldavii — Bankan radnikan päiv.
•  Amerik — Kanzan päiv.
•  Amerik, Alabama — Džefferson Devisan päiv
•  Suomen ma — Polestuzvägiden päiv.
•  Estonii — Flagan päiv.

5. kezakud

• Mail'man ümbrišton päiv.
•  Ühtenzoittud rahvahiden organizacii — Mail'man ümbrišton päiv.
•  Azerbaidžan — Melioratoran päiv.
•  Danii — Zakonkogomusen päiv (Rahvahaline päiv).
•  Danii — Tatan päiv.
•  Irlandii — Kezakun praznik.
•  Kolumbii — Blagodarenijan päiv.
•  Seišelan Sared — Päzutandan päiv.
•  Jamaika — Jamaikan päiv.

6. kezakud

•  Venäma — Venän kelen päiv (vodelpäi 2011).
•  Venäma — Puškinan päiv.
•  Ühtenzoittud rahvahiden organizacii — Venän kelen päiv.
•  Švecii — Švecian rahvahaline päiv (vodelpäi 1983).
•  Šveicarii — Armastusen päiv.

7. kezakud

•  Danii, Joahim-princan sündundpäiv.
•  Ispanii, Valdkundan päiv.
•  Kirgizii, Rahan da ekonomikan radnikoiden päiv.
•  Mal't, Mokičijoiden päiv.
•  Norvegii, Tedotusen ripmatomudes päiv.

8. kezakud

• Mail'man valdmeriden päiv (vodelpäi 2009).
•  Venäma — Socialižen radnikan päiv (vodelpäi 2000).
•  Karjala — Valdkundan päiv (vodelpäi 1920).

9. kezakud

• Rahvahidenkeskeine akkreditacijan päiv.
• Urugvai — Suvi-Amerikan jaugmäčun päiv.
•  Brazilia — Žoze di Anšietan Brazilian apostolan päiv.
•  Irlandii — Pühä Kolumb Irlandskijan päiv.
•  Italii — Anuižen Riman Vestalii-praznik.
•  Amerik, Oklahoma — Rauhiden päiv.
•  Ugand — Gerojiden päiv.

10. kezakud

•  Iordanii — Araban armijan päiv.
•  Moldavii — Maröunanvarjoičijan päiv.
•  Portugalii — Portugalian päiv — Kamoensan päiv.
•  Japonii — Časuiden päiv.

11. kezakud

•  Amerik, Gavajad — Kamehamehan päiv, praznik ezmäižen Gavajoiden kunigahan muštoks.
•  Avstralii — Kunigahan sžndundpäiv.
•  Danii — Henkir-princan sündundpäiv.
• Katolikuskond — Pühä Varnava-apostolan päiv.

"Kezakun päiv" (I. I. Levitan, 1890 v.)

12. kezakud

•  Venäma — Venäman päiv.
•  Brazilia — Mel'hižiden päiv.
•  Paragvai — Mirun päiv.
•  Filippinad — Ripmatomuden päiv.
•  Suomen ma — Hel'sinki-lidnan päiv.

13. kezakud

•  Kazahstan — Kazahstanan rahvahaližen varatomuden komitetan päiv.
•  Китай Tibet — Kaikiden Pühiden päiv.
•  Portugalii — Pühä Antonian päiv.

14. kezakud

•  Ühtenzoittud rahvahiden organizacii — Mail'man donoran päiv.
•  Venäma — Migracionsisteman radnikoiden päiv (vodelpäi 2007).
•  Afganistan — Maman päiv.
•  Paragvai — Mirun päiv.
•  Amerik — Amerikan flagan päiv.
•  Venäma — Sevastopol'-lidnan augonpanendan päiv.

15. kezakud

•  Armenii — Armenian rahvahaližen flagan päiv.
•  Azerbaidžan — Rahvahaližen kaičendan päiv.
•  Danii — Val'dmer II-kunigahan da Danian flagan päiv.
•  Kosta-Rika — Puiden ištundan päiv.
•  Korejan Valdkund — Küläelomišton päiv.
•  Japonii — Sanno Macui-festival'.

16. kezakud

• Afrikan lapsiden kaičendan päiv (vodelpäi 1991).
•  Irlandii — "Bluimsdei-praznik".
•  Suvi-Afrikan Valdkund JAR — Norišton päiv.
•  SSSR — "Artek"-lebukeskusen sündundpäiv.

17. kezakud

•  Ühtenzoittud rahvahiden organizacii — Mail'man letetazangišton da kuivuden vasthapäi päiv.
•  Armenii — Aviacijan päiv.
•  Indonezii — Lapsiden kaičendan päiv.
•  Islandii — Ripmatomuden päiv.
•  Kirgizii — Vezielomišton radnikoiden päiv.
•  Ruminii — Rahvahaližen aviacijan päiv.
•  Japonii — Gion Macuri, jogavozne festival' (Kioto)

18. kezakud

•  Azerbaidžan Mehen oiktuden päiv.
•  Argentina — Flagan päiv.
•  Jegipet — Evakoičendan päiv. Ühtenzoitase Amuižen Jegiptan Nil-praznikanke.
•  Seišelan Sared — Zakonkogomusen päiv.

19. kezakud

•  Alžir, Valdankumaidusen päiv.
•  Kuveit, Ripmatomuden päiv.
•  Amerik, Orjoiden päzutandan päiv.
•  Amerik, Tehas-štat, Emansipacijan päiv.
•  Trinidad da Tobago, Radon päiv.
•  Urugvai, Hose Artigasan sündundpäiv.

20. kezakud

•  Ühtenzoittud rahvahiden organizacii — Mail'man pagenikoiden päiv.
•  Azerbaidžan, Gazelomišton radnikoiden päiv.
•  Argentina, Rahvahaližen flagan päiv.
•  Uzbekistan, Ičenaižuden päiv.

21. kezakud

• Rahvahidenkeskeine skeitbordingan päiv.
•  Venäma — Venäman südäinazjoiden ministerstvan kinologerištoiden päiv.
•  Venäma  Suomen ma — Ivanpäiv.
•  Jakutii, Isiah — Tradicionine kezan vastuz vai Jakutian Uz' Voz'.
•  Kanada — Igähižiden rahvahiden päiv.
•  Китай — Venehiden päiv.
•  Tatarstan — Sabantui-praznik.
•  Francii — Muzikan praznik.

22. kezakud

•  Venäma — Mušton da gor'an päiv. Suren Kodiman voinan augotišen päiv (1941 voz').
•  Kongo — Armijan päiv.
•  Sal'vador — Opendajan päiv.
•  Horvatii — Fašistoiden vasthapäi voibištelendpäiv.

23. kezakud

•  Ühtenzoittud rahvahiden organizacii, OON-organizacijan valdkundaližen azjmehišton päiv.
• Rahvahidenkeskeine Olimpikpäiv.
•  Latvii, Ligon päiv.
•  Kazahstan, Kazahstanan policijan päiv.
•  Singapur, Hari Raya Haji.

24. kezakud

•  Venäma — Voden 1945 Vägestusen praznikastundan päiv.
•  Čuvašii — Čuvašii valdkundan päiv (vodelpäi 1995).
•  Latvii  Estonii — Janovpäiv.
•  Peru  Bolivii  Ekvador — Inti Raimin da indeicoiden päiv.
•  Suomen ma — Suomen flagan päiv.
• Katolikuskond — Ioann Krestitel'an sündund.

25. kezakud

•  Venäma — Merimehen päiv.
•  Venäma — Slavialaižiden sebruden da ühtmuden päiv.
•  Китай — Drakonan päiv.
•  Mozambik — Ripmatomuden päiv.
•  Filippinad — Puiden ištuntandan päiv.
•  Horvatii — Ripmatomuden päiv.

26. kezakud

•  Ühtenzoittud rahvahiden organizacii, — Rahvahidenkeskeine mokičusen žertvoiden tugeduzpäiv (vodelpäi 1997).
•  Ühtenzoittud rahvahiden organizacii, — Rahvahidenkeskeine humalduzainehiden kävutandan da levenzoitandan vasthapäi päiv (vodelpäi 1987).
•  Azerbaidžan — Azerbaidžanan voinvägiden päiv.
•  Belorussii — Sudväritaiazjmehišton radnikoiden päiv.
•  Madagaskar — Ripmatomuden päiv.
•  Ruminii — Rahvahaližen flagan päiv.
•  Tailand — Azala Puja.

27. kezakud

• Mail'man kalatusen päiv.
•  Venäma — Norišton päiv (vodelpäi 1958).
•  Suvi-Osetii — Norišton päiv.
•  Vjetnam — Tet Doanngo.
•  Džibuti — Ripmatomuden päiv.
•  Kanada — Rahvahaližen gimnan päiv.
•  Tadžikistan — Rahvahaližen primirenijan päiv.
•  Uzbekistan — Painusen radnikoiden päiv.

28. kezakud

•  Kazahstan — Valdkundan lehtišton päiv.
•  Serbii — Vidov dan. Serbian ortodoksine jumalanpert'.

29. kezakud

•  Venäma — Partizanoiden päiv.
•  Seišelan Sared — Ripmatomuden päiv.
• Katolikuskond — Pühä P'otran da Pavlan apostoloiden päiv.

30. kezakud

• Belorussii Belorussii — Ekonomistan päiv.
•  Uzbekistan — Norišton päiv.
• Azerbaidžan Azerbaidžan — Mel'hižiden päiv.
•  Gvatemal — Armijan päiv.
•  Danii — Aleksandra-pincessan sündundpäiv.
•  Kongo — Ripmatomuden päiv.
•  Sudan — Valdankumaidusen päiv.

Päivmärad, miččed vajehtasoiš

•  Amerik Kezakun ezmäine pätnič — Rahvahaline pončikan päiv.
•  Venäma Kezakun ezmäine pühäpäiv — Melioratoran päiv.
•  Venäma Kezakun toižel sobatal — Oluden keitäjan päiv.
•  Venäma Kezakun toine pühäpäiv — Kebnan tegeližuden radnikoiden päiv.
•  Venäma Kezakun koumandel ezmärgel — Mail'man motociklan vedäjan päiv.
•  Venäma Kezakun koumanz' pühäpäiv — Tervhuz'radnikan päiv.
•  Venäma Kezakun jäl'gmaine sobat — Tegopän da racionalizatoran päiv (Venäma).
•  Belorussii Kezakun jäl'gmaine sobat — Tegopän da racionalizatoran päiv (Belorussii).
•  SSSR Kezakun jäl'gmaine pühäpäiv — Sovetskijan norišton päiv.

Venälaižed muštatišed da homaičused

• Läm' kezaku i kalale om mel'he.
• Kezakus jogahine penzas magadamha pästab.
• Kezakus sömäd om vähä da eläda om ilokahašti: änikod änikoitas, pajolindud pajatadas.
• Kezakus tanhal om pal'l'az da pöudos om sagedas.
• Kezakus eznüižen marjan suhu pandas, a toižen — kogihe kanttas.
• Kezakus zor'a zor'anke ühtnedas.
• Kezaku om pit'kiden heiniden da heinäntegoiden aig.
• Kezaku vikatehenke nituidme mäni, a heinku sirpanke leibidme joksi.
• Kävutoitab kezaku radole, heitab himon kargaita.

Homaičendad

Literatur

• Календарь // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907. Статья Витковского В. В.

Lähtked

• Kezaku tamby.info-saital.(ven.)