Reduku

Reduku (ven.: Октя́брь, latin.: octo — 8 (число)|восемь) — om voden kümnenz' ku Grigorianan da Julianan kalendarin mödhe, sügüzen toine ku. Siš om 31 päiväd.

Vanhan rimalaižen voden kahesanz' ku, mitte zavodihe edel Cezarin reformad keväz'kuspäi. Üks' seičemes kuspäi, mitte jatktase 31 päiväd.

Suvimanpoliškos om keväden toine ku, pohjoižes manpoliškos — sügüzen toine ku.

Kun nimi om latinan kelespäi octō — «восемь».

Valdkundoiš da regionoiš, miččed sirdäsoiš tal'vaigale, neciš kus reduku om kaikid pidemb ku vodes (745 časud).

Nügüdläižel aigal 30. redukuhusai Grigorianan kalendarin mödhe päiväine seižub Deva-tähthas, 30. redukuspäi — Vesi-tähthas (toižiden tedoiden mödhe — 31. redukud).

Statistik da tedod

Kesk-Venämal reduku — klssine sügüzen ku kesktemperaturanke läz +6 °C. Tipine redukun sä — vihmasine, vihm erašti vajehtase lumeks. Sil-žo aigal redukus völ voiba pörttas lämäd da päipaštokahad päiväd temperaturanke +15-20 °C (paksumba kaiked kun ezmäižes palas, kun lopus mugoine temperatur voib olda lujas harvoin, se om anomaline temperatur). Redukun jäl'gmäižil päivil voib panda lunt da se katab mad.

Praznikad

Rahvahidenkeskeižed

• 1. redukud — Rahvahidenkeskeine rauhiden ristituiden päiv;
• 1. redukud — Rahvahidenkeskeine muzikan päiv;
• 2. redukud — Rahvahidenkeskeine vägivaldan päiv;
• 5. redukud — Mail'man opendajan päiv;
• redukun toine pätnič — Mail'man munan päiv;
• 11. redukud — Rahvahidenkeskeine neičukaižiden päiv;
• 1. ezmärg — Mail'man Habitatoiden päiv, Mail'man arhitekturan päiv;
• 2. koumanz'päiv — Rahvahidenkeskeine päiv ozatomusiden varun vähenzoitusen mödhe, praznuitas Ühtenzoittud rahvahiden organizacijan päassamblejan pätusen mödhe;
• 16. redukud — Mail'man anesteziologan päiv (World Anaesthesia Day);
• 24. redukud — Ühtenzoittud rahvahiden organizacijan päiv;
• 31. redukud — Mail'man lidnoiden päiv.

Sovetskijad

• 7. redukud — Sovetskijan Sojuzan konstitucijan päiv (vozil 1977-1991).

Rahvahaližed

• 4. redukud — Venäman avaruz'voiskiden päiv;
• 5. redukud — Tadžikistanan valdkundaližen kelen päiv;
• 5. redukud — Venäman kriminaližen ecindan radnikoiden päiv;
• 2. pühäpäiv — Man elomišton da tulotandtegeližuden radnikoiden päiv;
• redukun toine pühäpäiv — Moldavian rahvahaline vinan päiv;
• 10. redukud — Mail'manpsihižen tervhuden päiv;
• 12. redukud — Ispanialaižen rahvahan päiv;
• 3. pühäpäiv — Tenelomišton radnikoiden päiv;
• jäl'gmäine pühäpäiv — Avtomobilistan päiv;
• 20. redukud — Venäman voinvägiden sidovoiskiden päiv;
• 25. redukud — Venäman manröunan radnikan päiv;
• 28. redukud — Baboiden da dedoiden päiv Venämal;
• jäl'gmäine sobat — Ühthižvenälaine likundelusen päiv;
• 30. redukud — Politižiden repressijoiden žertvoiden muštpäiv.

Toižed

• 7. redukud — Rozarijan Devan Marian praznik;
• 8. redukud — Sergei Kapustnik;
• 14. redukud — Pokrovan päiv;
• 31. redukud — Hellouin.

Venälaižed sanutesed da primetad

• Redukun judu — tal'v ilman lunta.
• Ku lehtez lankteb male murgni — satuseks.
• Miččes luguspäi redukus zavodisoiš tärktad azjtegod, siš aigaspäi keväz' avaidase sulakus.
• Redukus kudmoi ümbruses — keza kuiv linneb.
• Redukuks koivud tegesoiš pal'hikš.
• Ku lehtez dubaspäi da koivuspäi lanksi puhtaz — kebn' voz', redukaz — viluks tal'veks.

Homaičendad

Lähtked

• Октябрь // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
• Календарь // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907. Статья Витковского В. В.