Tal'vku

Tal'vku (ven.: Дека́брь, latin.: December, Decembris, latin.: decem kelespäi — kümne, ven.: десять) — kaks'tošt'kümnenz' ku Grigorianan kalendarin mödhe. Kümnenz' ku endevanhan rimalaižen kalendarin mödhe, mitte zavodiše Cezarin reformaspäi keväz'kuspäi.

Jäl'ghe voden augotižen sirdändad vilukuks tegihe kaks'tošt'kümnendeks, voden jäl'gmäižeks kuks. Üks' seišemes kuspäi, mitte jatktase 31 päiväd. Suvimanpoliškos om kezan ezmäine ku, pohjoižmanpoliškos — tal'ven ezmäine ku. Čehijan eläjad ende nimitiba sidä "händikahan kuks" (vlčí měsíc).

Nügüdläižel aigal (XXI voz'sadal) 20. tal'vkuhusai Grigorianan kalendarin mödhe Päiväine om Zmejenosec-tähthaižes, 20. tal'vkuspäi — Strelec-tähthaižes (toižiden tedoiden mödhe — 18. tal'vkud).

Praznikad

Rahvahidenkeskeižed

• 1. tal'vkud — Mail'man päiv SPIDan vasthapäi.
• 7. tal'vkud — Rahvahidenkeskeine rahvahan aviacijan päiv.
• 10. tal'vkud — Mehen oiktusiden päiv.
• 31. tal'vkud — kanman Ut Vot.

Sovetskijad

• 5. tal'vkud — Sovetskijan Sojuzan konstitucijan päiv (1936-1977).

Rahvahaližed

• 1. tal'vkud — Vointetabuden päiv Venämal: Venälaižen eskadran vägestusen päiv P. S. Nahimovan ohjandusel turkialašt eskadrad vasthapäi Sinop-nemenno (voz' 1853); todeks vointora oli 30. kül'mkud.
• Toine ezmärg, — Puiden ištutamižen päiv Malavijas.
• 3. tal'vkud — Juristan päiv.
• 12. tal'vkud — Venäman zakonkogomusen päiv .
• 16. tal'vkud — Kazahstanan ripmatomuden päiv.
• 17. tal'vkud — Venäman strategižen znamoičendan raketvoiskad.
• 22. tal'vkud - Uz' Voz' da Raštvad vepsläižil
  • Energetikan päiv.

Uskondpraznikad

• 25. tal'vkud — Raštvad Grigorianan kalendarin mödhe.
• Hanuka.

Venälaižed rahvahaližed primetad

• Ku tal'vkus paneb lunt aitoidenno — keza linneb ilman satuseta;
• Ku Paramonan päiväl (12. tal'vkud) homendesel om hüvä sä, ka kaik tal'vku linneb päipaštokaz. Ku uhoičeb, ka siloi mugoine sä kaičese Pühän Nikolan praznikahasai (19. tal'vkud).
• Ku Spiridonan päiväl (24. — 25. tal'vkud) päiväine ozutihe da "vändi", ka Udel Vodel da Raštvoil varastadas hüvä sä.
• Ku Agtejan päiväl (29. tal'vkud) paneb äi halad — Udeks Vodeks da Raštvoikš paneb äi lunt. Nu, a ku necil päiväl om pakaine — vilud päiväd linneba ani Vederistmižihesai.
• Ku hebo venub val'l'astusiš — lumeks.
• Ku kukhiden päl om äi lunt — kezal küpsneb duhukaz manzikaine.

Homaičendad

Literatur

• Лушникова А. В. Календари северной Евразии и Сибири как источник для реконструкции древней картины мира//Вопросы языкознания. № 5. — 2005.

Lähtked

• Декабрь // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
• Календарь // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907. Статья Витковского В. В.