Lonin Rürik Petrovič
| Rürik Petrovič Lonin | |
|---|---|
| zov' 1970 | |
| Nimi | Rürik Petrovič Lonin |
| Sündundpäiv | 22. sügüz'kud 1930 |
| Sündundtaho | |
| Kolendpäiv | 17. heinkud 2009 (78 лет) |
| Kolendtaho | |
| Rahvahuz' |
|
| Rad | kodiröunan tundii, kirjutai, vepsän fol'kloran keradai |
| Tekstoiden kel' | venän kel', vepsän kel' |
| Pauklahjad | |
Rürik Petrovič Lonin (ven.: Рюрик Петрович Лонин, 22. sügüz'kud 1930, Änižröun — 17. heinkud 2009, Šoutjärv', Änižröun, Karjalan Valdkund, Venäma) — kodiröunan tundii, kirjutai (kirjuti vepsän kelel da venän kelel), vepsän fol'kloran keradai, Karjalan Valdkundan arvostadud kul'turradnik, Šoutjärven vepsän etnografižen muzejan tegii[1] .
Elostarin
Om sündunu Kaskezas[2] (Karjalas), vepsläižes kanzas. Tat andoi hänele mugoižen nimen, sikš ku meleti, miše Novgorodan Rürik-kn'az' oli vepsläine[3].
1930-voziden lopus Rürik Lonin läksi kaskezlaižehe školha. Hänele oli 11 vot, konz vodel 1941 hänen kodimale tuli suomalaine armii. Rürik jatksi opendust okkupiruitud suomalaižil keskškolas. Kut sanui iče Rürik, vaiše kaks' Kaskez-külän eläjad oli evakuoitud edel voinad - nene oliba kolhozan pämez' da školan opendai Maria Ivanovna Pepšina (1915 v.r.). Vaiše hö kahten oliba VKP(b) organizacijan ühtnikad. Maria Pepšina pörzihe Kaskezaha vodel 1944, Rürik Lonin openzihe hänel. Konz mäni enamba pol't sadad vot hän kirjuti ičeze muštlosiš da siš aigas ičeze kirjas, miččen nimi vepsäks om "Polttud voinal laps'aig" (venäks «Детство, опалённое войной») (Petroskoi: Verso, 2004).
Rürik Lonin lopi školan vodel 1946 da päzui opendamhas Petroskoin remeslennijaha učiliščaha nomer 2, kus tegihe «slesar'-instrumental'ščikaks». Jäl'ghe učiliščad vodel 1948 händast oigetihe radole Änižen mašinansauvomižen zavodale Petroskoihe. Siloi Rürik zavodi kirjutada runoid vepsän kelel.
Vozil 1952—1955 hän služi armijas, sid' radoi Petroskoin avtokohendamižen zavodal. Vodel 1956 tundištoitihe Venäman tedoakademian Karjalan tedokeskusen Kelen, literaturan da istorian institutan kel'sektoran varapämehenke Nikolai Ivanovič Bogdanovanke, kudamb oppi vepsän da karjalan kelid.
Vodel 1957 Rürik Lonin pörzihe Šoutjärvehe, radoi slesarin «Šoutjärven» sovhozas.
Vodelpäi 1956 vodhesai 1993 kerazi vepsän rahvahan fol'klorad Karjalan man, Piterin da Vologdan agjoiden vepsläižiš posadoiš[4], kut nevoi hänele Nikolai Bogdanov. Rürik tegi necidä jäl'ghe ičeze päradod[5].
Keratud materialad vepsän rahvahan etnografijan mödhe R. Lonin pani istorijan da fol'kloran kogomusiden lehtpolile. Vodel 1967 hän tegi Šoutjärven vepsän etnografižen muzejan, mitte om üksjäine Venämal da starinoičeb vepsän rahvahan hengeližes da materialižes kul'turas[6].
Vozil 1977—1979 Rürik Lonin oli Šoutjärven partizanoiden muzejan pämez'. Vozil 1980—2001 oli Šoutjärven vepsläižen muzejan tedoradnikan.
Vodelpäi 1957 vodhesai 2001 Rürik Lonin oli Vepsän rahvahan horan pajanik. Hän oli Vepsän kul'tursebran aktivine ühtnik. Vozilpäi 1980 aktivižesti ühtni vepsän kelen da kirjkelen udessündutamižen, vepsän rahvahan kul'turan kaičemižen radho. Vozil 1987-1989 openzi vepsän kel'he šoutjärvelaižen školan openikoid.
Vodel 1999 režiss'or Alla Surikova tegi dokumentaližen fil'man «Rüril da hänen Šoutjärv» (ezmäine fil'm «Venäman pened muzejad»-ciklas) Rürik Loninan radon polhe.
Jäl'ghe surmad muzei sai Rürik Loninan nimen. Kerdan kahes vodes Šoutjärves pidetas "Loninan lugendad"-konferencii. Vodel 2014 Karjalan Kul'turministerstvan da Rahvahaližen da regionaližen ministerstav abul om udištadud Mel'kinoiden pert'[7].
Pauklahjad
- Medal' «Hüväs rados» (1970);
- «Kaiken Venäman ičeladuižen taidehradon kacundan laureat» (1985);
- «Kaiken Venäman toižen rahvahan sädandradon festivalin laureat» (1987);
- «Radon veteran» - medal' (1987);
- Trofim R'abininan nimel tehtud medal' da diplom «Venäman Pohjoižkul'turan sirdändrados» (1995).
Vodel 1992 R. P. Loninale om anttud Karjalan arvostadud kul'turradnik-arvnimi.
Mušt
Šoutjärven vepsän etnografine muzei sai R. P. Loninan nimen.
Bibliografii
- Lonin R. P. Образцы вепсской речи. — Петрозаводск, 1969.
- Lonin R. P. О создании музея вепсской культуры в селе Шёлтозеро // Проблемы истории и культуры вепсской народности. — Петрозаводск, 1989.
- Lonin R. P. Записки краеведа. — Петрозаводск, Музейное агентство. 2000.
- Lonin R. P. Короткие песенки. — Петрозаводск, 2000.
- Lonin R. P. Детство, опалённое войной. — Петрозаводск, Версо. 2004.
Homaičendad
- ↑ О. J. Mironova, М. А. Mironova.: «Rürik Petrovič. Elo da rad». Vepsän röun: istorii da sen tegijad, Petroskoi, Verso 2021, l. 12. resources.krc.karelia.ru. (ven.)
- ↑ По-вепсски: Kaskez.
- ↑ Rjurik Lonin: «Kiinnostukseni taustat». Punalippu 2/1989, p. 128.
- ↑ Jäl'gestuz igäks... Rürik Lonin - vepsläižiden tradicijoiden kaičii / old.kareliamuseum.ru. (ven.)
- ↑ Rürik Lonin - vepsän kul'turan kaičii / rk.karelia.ru. (ven.)
- ↑ Händast lugetihe meletomaks, a hän kaiči vepsläšt kul'turad / rk.karelia.ru. (ven.)
- ↑ Рюрик Лонин — спаситель культуры народа. Дата обращения: 11 sügüz'kud 2025.
Literatur
- Карелия: энциклопедия: в 3 т. / гл. ред. А. Ф. Титов. Т. 2: К — П. — Петрозаводск: ИД «ПетроПресс», 2009. — 464 с.: ил., карт. ISBN 978-5-8430-0125-4 (т. 2) — С. 175
- Kaталог личногo архива Рюрика Петровича Лонина. — Петрозаводск: Шелтозерский вепсский этнографический музей и Карельский государственный краеведческий музей, 2000. Тираж: 50 экз.