Mujezerskijan rajon

Рувики-späi
rajon / municipaline rajon
Mujezerskan rajon
Панорама Западно-Карельской возвышенности.jpg
Герб
Герб
63°57′00″ с. ш. 31°59′00″ в. д.GЯO
Valdkund VenämaVenäma Venäma
Mülüb Karjalan Valdkundaha
Ühtenzoitab 8 municipališt
eländsijad
Päkeskuz lidnalaine Mujezerskii-külä
Pämez', Nevondišton ohjandai Sedleckaja Marina Aleksejevna[1]
administracijan Pämez' Pašuk Aleksandr Vladimirovič
Istorii i geografii
Tegendan päiv 30. tal'vkud vodel 1966
Pind

17660,27[2] км²

  • (9,78 %, 2 sija)
Aigvö MSK (UTC+3)
Eläjad
Eläjad

↘8258[3] чел. (2021)

  • (1,55 %, 17 sija)
Tiheduz' 0,47 mest/km² (16 sija)
Rahvahad venälaižed, belorusad, karjalaižed
Lugun identifikatorad
Telefonan kod 81455
Počtan indeksad 186960
Avtomatižiden nomeroiden kod 10

Oficialine sait
Mujezerskan rajon на карте
Логотип РУВИКИ.Медиа Mediafailad RUWIKI-tedoiš

Mujezerskan rajon (ven.: Муезе́рский райо́н) — om Venäman Federacijan Karjalan Valdkundan administrativiž-territorialine ühtenzoituz (rajon) da municipaline rajon.

Administrativine keskuz om lidnalaine Mujezerskii-külä.

Mujezerskan rajon mülüb Edahaižihe Pohjoižrajonoihe.

Planiruiše toižetada rajonan municipaližeks ümbruzkundaks[4].

Geografii

Sijadase Karjalan päivlaskmpolel pidust Suomen maröunad. Om toine valdkundan rajonoišpäi territorijan suruden mödhe penen eläjiden tihedusenke (0,01 mest/gа).

Pohjoižel rajon röunotab Kalevalan rajonan Kostomukša-lidnanke; päivnouzpolel — Belomorskian, Segežan da Medvežjegorskan rajonoidenke; suvel — Suojärvin rajonanke; päivlaskmpolel pidust Valdkundališt maröunad 225 kilometrad röunotab Suomenke.

Rajon ülitab Paivlaskm-Karjalan ülüz, mitte om Belomoro-Baltian vezijagamine. Sikš rajonas om ičenaine londusine erigoičuz:

  • rajonan reljef om madalmägine, om lujas ristatadud;
  • rajonan territorijal oma äjiden jogiden da ojiden sud, sen lugus oma Karjalan Suna-jogi da Čirko-Kem'-jogi;
  • joged jokstas kaikihepolihe da oma lujas puhthad;
  • rajonas om äi surid da penid järvid puhthan vedenke da purtkidenke;
  • rajonan jogil om äi kostkid, a järviš om äi kalad.

Om nel'l' vezi-järvesišt sistemad:

  • Čirko-Kemskan, mitte jokseb homendezbokpolehe;
  • Onda-Ondozerskan (päivnouzman);
  • Sunsko-Gimol'skan — (longibokan);
  • Leksozersko-Lenderskan — ehtbokan pol'he.

Rajonan suvipolel sijadase Vottovaara-mägi, Päivlaskm-Karjalan ülüsen ülembaine taho — 417,1 m.

Il'mišt

Il'mišt pehmed, kontinentaline. Vilukun keskmäine il'man temperatur om −11.9 °C, heinkun om +15.7

Istorii

Orehoveckan mirun käskon mödhe vodel 1323 pohjoižen Karjalan territotijad mülüiba Novgorodan maihe.

Voz'sadalpäi XV rajonas oli kaks' surt pagastad — Rebol'skan da Rugozerskan, miččed mülüttihe Novgorodan man Lopskian pagastoihe[5].

Vozil 1470 Novgoradan valdkundan anasti moskvan kunigaz Ivan III da sen mad ühtenzoiti Suren Moskvan kn'ažestvonke.

Vozsadal XIX Rebol'skan da Rugozerskan pagastad oliba Oloncan gubernijan Povenecan ujezdas.

Toižen sovetsko-suomalaižen voinan aigan (1922) Mujezerskan rajonan päliči mäni Antikainenan reid.

Vodel 1927 nügüd'aigaižel Mujezerskan rajonan tahol oliba tehtud Rugozerskan da Rebol'skan rajonad. Sovetskijan Sojuzan aigan karjalan mecan mönd verazmaihe tegihe val'utan päsamižeks. Vodel 1929 Karjalas oli tehtud 18 laspromhozad, sen lugus Rugozerskan da Rebol'skan. Voden 1932 lopuks neniš röuniš lopihe kollektivizacii da oliba tehttud kolhozad.

Vozil 1930 Rebol'skan rajonas oliba saudud pertid, škol, läžundkodi. Sauvoihe 217 kilometrine avtote Rebol-küläspäi Kočkoma-raudtestancijahasai. Kaik Sel'sovetad da äjad kolhozad oliba sidotud telefonverkol.

Tal'vel vozil 1939—1940 Rebolan rajonan tegihe Sovetsko-suomalaižen Tal'vesižen voinan vointorantahoks.

Sovetsko-suomalaižen voinan aigan vozil 1941—1944 molembad rajonad oliba okkupacijas.

Voinan aijan oliba muretud nene küläd: Kimasozero, Nogeus, Ledmozero, Ondozero, Andronova Gora, Staraja Tikša, Unusozero, Mujezero, Rebolad. Voinan jäl'ges külän eläjad, kudambad pörzihe okkupacijasp'i udes sauvoiba küläd. Vodel 1946 udes zavodi rata Rugozerskan lespromhoz, vodel 1954 avaižihe Rebol'skan.

Päivlaskm-Karjalan raudten sauvond sidoi Päivlaskman Karjalan, sen lugus i Mujezerskan rajonad, tegeližiden man regionoidenke. Oliba tehtud uded radištod: Sukkozerskan, Novolenderin, Volomskan, Ledmozeron lespromhazad. Rugozerskan lespromhozas oli völ tehtud zveridenkazvatandan Rugozerskii-sovhoz.

30. tal'vkud vodel 1966 RSFSRan Ülembaižen Nevondišton Prezidiuman käskon mödhe oli tehtud Mujezerskan rajon.

Karjalan ASSRan Ülembaižen Nevondišton Prezidiuman käskon mödhe 8. elokud vodel 1973 Suojärvin rajonaspäi Mujezerskijaha oli sirttud Gimol'skan sel'sovet[6].

21. redukud vodel 1998 Venäman Regionaližen da Rahvahaližen politikan ministerstv registrirui Mujezerskan rajonad municipaližeks eländsijaks.

Eläjad

Eläjiden lugumär
1989[7]2002[8]2009[9]2010[10]20112012[11]
20 638↘16 556↘14 719↘12 236↘12 199↘11 887
2013[12]2014[13]2015[14]2016[15]2017[16]2018[17]
↘11 615↘11 214↘10 847↘10 535↘10 278↘10 064
2019[18]2020[19]2021[20]
↘9811↘9457↘8258
5000
10 000
15 000
20 000
25 000
30 000
2011
2016
2021
Административное деление Муезерского района

Venäman ekonomižen kehitoitusen ministerstvan mel'pidon mödhe, eläjiden lugumär linneb[21]:

  • 2024 — 8,78 tuhad mest;
  • 2035 — 6,32 tuhad mest.
Urbanizacii

Lidnalaižiš olohiš (lidnalaine Mujezerskii-poselk) eläb 31.53 % rajonan eläjid.

Rahvahad

Venäman rahvahan lugemižen tedoiden mödhe vodel 2002 rajonan eläjiden lugumär oli: venälaižed — 58 %, belorusad — 18 %, karjalaižed — 13 %, ukrainalaižed — 4,4 %, toižed rahvahad — 6,6 %.

Venäman rahvahan lugemižen tedoiden mödhe vodel 2020 rajonas eläjiden keskes eläba nene rahvahad (rahvahad, kudambiden lugumär om vähemba 0,1 % pidab kacta "Toižed"-riviš)[22]:

Rahvahuz’ Mehiden lugumär Pala
Venälaižed 6153 74,51 %
Belorusad 719 8,71 %
Karjalaižed 687 8,32 %
Ukrainalaižed 184 2,23 %
Suomalaižed 62 0,75 %
Čuvašid 53 0,64 %
ПPol’akad 36 0,44 %
Litovcad 32 0,39 %
Tatarad 20 0,24 %
Moldavanad 12 0,15 %
Vepsläižed 12 0,15 %
Uzbekad 11 0,13 %
Mordvalaižed 11 0,13 %
Azerbaidžancad 9 0,11 %
Toižed[23] 257 3,10 %
Kaiked 8258 100,00 %

Administrativine jagamine

Mujezerskan rajonaha mülüb 8 municipališt eländsijad, sen lugus om 1 lidnalašt eländsijad da 7 küläkundad [24][25][26]:

№Municipaline
eländsija
Administrativine
keskuz
Eländsijoiden
lugumär
Eläjad
(mest)
Pind
(км²)
1Mujezerskan lidnalaine kundlidnalaine Mujezerskii-külä1↘2604[3]1,75[2]
2Voloman küläkundVoloma-külä]]2↘665[3]1335,57[2]
3Ledmozeron küläkundLedmozero-külä3↘1743[3]3564,00[2]
4Lenderoiden küläkundLenderad-külä6↘994[3]3240,00[2]
5Peningskan küläkundPeninga-külä2↘267[3]1328,00[2]
6Rebol’skan küläkundRebolad-külä3↘522[3]3362,00[2]
7Rugozerskan küläkundRugozero-külä2↘563[3]964,00[2]
8Sukkozeron küläkundSukkozero-külä4↘900[3]2132,00[2]

Eländtaho

Mujezerskan rajonas om 24 eländtahod[27][25].

Rajonan eländtahoiden lugetiž
№EländtahoTipEläjadMunicipaline eländsija
1Volomakülä↘961[28]Voloman küläkund
2Gimoladkülä↘190[28]Sukkozeron küläkund
3Jemeljanovkakülä↗2[28]Rebol’skan küläkund
4Kimasozerokülä↘11[28]Ledmozeron küläkund
5Kimovaarakülä↘64[28]Ledmozeron küläkund
6Kolvasozerokülä→0[28]Rebol’skan küläkund
7Ledmozerokülä↘2046[28]Ledmozeron küläkund
8Lenderadkülä↘168[28]Lenderoiden küläkund
9Lenderadstancii↘47[28]Lenderoiden küläkund
10Lenderad-1külä↘988[28]Lenderoiden küläkund
11Motkokülä↘114[28]Lenderoiden küläkund
12Motkostancii↗1[28]Lenderoiden küläkund
13Mujezerskiilidnalaine külä↘2604[3]Mujezerskan lidnalaine kund
14Ondozerokülä↘123[28]Rugozerskan küläkund
15Peningakülä↘578[28]Peningskan küläkund
16Peningastancii↘11[28]Peningskan küläkund
17Reboladkülä↘842[28]Rebol’skan küläkund
18Rugozerokülä↗717[28]Rugozerskan küläkund
19Severniikülä→3[28]Rugozerskan küläkund
20Sonozerostancii↘19[28]Voloman küläkund
21Sukkozerokülä↘1076[28]Sukkozeron küläkund
22Suunstancii→0[28]Sukkozeron küläkund
23Tikšakülä↘374[28]Ledmozeron küläkund
24Tumbakülä↘123[28]Sukkozeron küläkund

Sijaline valdmehišt

Municipaližen rajonan ičenaižed valdmehištod oma:

  • municipaližen rajonan Nevondišt;
  • Nevondišton ohjandai — rajonan Pämez’;
  • administracii;
  • kodvlugend azjmehišt;
  • finansoiden ohjanduz.

Nevondišt

Mujezerskan municipaližen rajonan nevondištos om 16 deputatad. Nevondišton ühtnikad oma Mujezerskan rajonan küläkundoiden pämehed da küläkundoiden nevondištoiden deputatad (üks’ joga küläkundaspäi). Nevondišt valičese 4 vodeks.

Rajonan pämez’ valičese Nevondišton ühtnikoiden keskes peitänestusel 4 vodeks da kaiken radab. Rajonan pämehen radsijale kandidatad tomotaba Nevondišton deputatad.

Administracii

Mujezerskan rajonan administracijad ohjandab administracijan pämez’. Administracijan pämehen valitas radsijale konkursan mödhe, mitte om 4 vodes ühten kerdan. Radkontraktan valitud pämehenke vahvižtoitab da allekirjutab rajonan Pämez’. Administracijan pämez’ om Nevondišton valdas.

Ekonomik

Rajonan ekonomikan päpohj om mecan varhapanend da mecan tegeližuz'. Mectegeližuz':

  • Volomskan Leskarel-lespromhoz ven.: ОАО «Воломский ЛПХ — Лескарел»
  • Ledmozeran mecan elomišt ven.: ОАО «Ледмозерское лесозаготовительное хозяйство»
  • Lenderoiden lespromhoz ven.: ОАО «Лендерский леспромхоз»
  • Mujezerskan lespromhoz ven.: ОАО «Муезерский леспромхоз»
  • Sukkozero-organizacii ven.: ОАО «Суккозеро»

Külän elomišt:

  • Karjalan marjad-sebr

Ajamed

Rajonan raudten da avtoten ühthine piduz’ om läz 1730 km. radaba:

  • ven.: ЗАО «Муезерский автомобильный транспорт общего пользования» (МАТОП),
  • ven.: УМАП «Экспресс».

Suomen röunal om Inari-manröunsija.

Tervhenkaičuz'

Rajonas om Mujezerskan taholine läžundkodi, 4 lekar’ambulatorijad, 5 fel’dšero-akušerskan medpunktad.

Openduz

Rajonas om 11 keskškolad, 3 päškolad da 1 augotižškol.

Kul'tur

Rajonas om 7 fol'klorsebrad, Mujezerskan rahvahaline hor.

Rajonan lugendlehtez

Ezmäine rajonan Avangard-lugendlehtesen nomer (toimitai Ju. P. Vlasov) om paindud 6. redukud vodel 1967. Vozil 1995—2007 lugendlehtesen painziba «Naše vrem’a» nimel (ven.: «Наше время». Uhokuspäi vodel 2007 lehtesen nimi om Mujezersk-mec ven.: «Муезерск-лес»[29].

Melentartuisijad

Rajonas oma 16 istorijan-kul'turan jäl'gestusen muštpachad[30].

Homaičendad

  1. ↑ Муезерский муниципальный район
  2. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Республика Карелия. Общая площадь земель муниципального образования. Дата обращения: 2 keväz'kud 2020. Архивировано 28 sulakud 2021 года.
  3. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Таблица 5. Численность населения России, федеральных округов, субъектов Российской Федерации, городских округов, муниципальных районов, муниципальных округов, городских и сельских поселений, городских населенных пунктов, сельских населенных пунктов с населением 3000 человек и более. Итоги Всероссийской переписи населения 2020 года. На 1 октября 2021 года. Том 1. Численность и размещения населения (XLSX). Дата обращения: 28 elokud 2025. Архивировано 1 sügüz'kud 2022 года.
  4. ↑ Все поселения Муезерского района Карелии хотят объединить в один муниципальный округ. Дата обращения: 12 redukud 2020. Архивировано 21 redukud 2020 года.
  5. ↑ Калевала, историческая справка. Дата обращения: 21 redukud 2018. Архивировано из оригинала 4 keväz'kud 2016 года.
  6. ↑ Ленинская правда. 1973. 10 августа.
  7. ↑ Всесоюзная перепись населения 1989 года. Численность населения СССР, РСФСР и ее территориальных единиц по полу.
  8. ↑ Всероссийская перепись населения 2002 года. Том. 1, таблица 4. Численность населения России, федеральных округов, субъектов Российской Федерации, районов, городских поселений, сельских населённых пунктов - райцентров и сельских населённых пунктов с населением 3 тысячи и более.
  9. ↑ Численность постоянного населения Российской Федерации по городам, поселкам городского типа и районам на 1 января 2009 года.
  10. ↑ Перепись населения 2010. Численность населения России, федеральных округов, субъектов Российской Федерации, городских округов, муниципальных районов, городских и сельских поселений.
  11. ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям. Таблица 35. Оценка численности постоянного населения на 1 января 2012 года.
  12. ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2013 года.
  13. ↑ Таблица 33. Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2014 года.
  14. ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2015 года.
  15. ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2016 года.
  16. ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2017 года.
  17. ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2018 года.
  18. ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2019 года.
  19. ↑ Численность населения Российской Федерации по муниципальным образованиям на 1 января 2020 года.
  20. ↑ Таблица 5. Численность населения России, федеральных округов, субъектов Российской Федерации, городских округов, муниципальных районов, муниципальных округов, городских и сельских поселений, городских населенных пунктов, сельских населенных пунктов с населением 3000 человек и более.
  21. ↑ Стратегия пространственного развития Российской Федерации на период до 2025 года (проект). Дата обращения: 3 heinkud 2019. Архивировано 18 tal'vkud 2018 года.
  22. ↑ Итоги Всероссийской переписи населения 2020 года. Том 5. Национальный состав и владение языками. Таблица 1. Национальный состав населения
  23. ↑ Армяне (3), Афганцы (1), Башкиры (1), Венгры (1), Гагаузы (1), Грузины (1), Даргинцы (3), Казахи (1), Коми (7), Коми-пермяки (1), Корейцы (1), Кумыки (2), Латыши (2), Марийцы (1), Немцы (4), Ногайцы (1), Осетины (2), Румыны (5), Поморы (2), Саамы (1), Таджики (3), Тувинцы (1), Удмурты (2), Уйгуры (1), Финны‑ингерманландцы (2), Цыгане (1), Чеченцы (7), Указавшие другие ответы о национальной принадлежности (55), Нет национальной принадлежности (19), Лица, в переписных листах которых национальная принадлежность не указана (129)
  24. ↑ Закон Республики Карелия от 1 декабря 2004 года N 825-ЗРК «О муниципальных районах в Республике Карелия». Дата обращения: 2 keväz'kud 2020. Архивировано 27 keväz'kud 2017 года.
  25. ↑ 1 2 Закон Республики Карелия от 1 ноября 2004 года № 813-ЗРК «О городских, сельских поселениях в Республике Карелия». Дата обращения: 2 keväz'kud 2020. Архивировано 22 uhokud 2020 года.
  26. ↑ Карелия N 42 (21 апреля 2005): Документы: ЗАКОН РЕСПУБЛИКИ КАРЕЛИЯ О внесении изменения в Закон Республики Карелия «О городских, сельских поселениях в Республике Карелия». Дата обращения: 31 keväz'kud 2010. Архивировано из оригинала 3 tal'vkud 2013 года.
  27. ↑ Республика Карелия. Административно-территориальное устройство. Справочник. Петрозаводск, 2015. Дата обращения: 2 keväz'kud 2020. Архивировано 6 uhokud 2020 года.
  28. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 Численность населения в разрезе сельских населённых пунктов Республики Карелия по состоянию на 1 января 2013 года. Дата обращения: 3 uhokud 2026.
  29. ↑ Карелия: энциклопедия: в 3 т. / гл. ред. А. Ф. Титов. Т. 3: Р — Я. — Петрозаводск: ИД «ПетроПресс», 2011. С. 8 — 384 с.: ил., карт. ISBN 978-5-8430-0127-8 (т. 3)
  30. ↑ Объекты культурного наследия на территории Муезерского района. Дата обращения: 11 uhokud 2014. Архивировано 3 tal'vkud 2013 года.

Literatur

  • Власов Ю. П. Муезерский. — Петрозаводск, 1974
  • Республика Карелия: Информ. справ. пособие / Ред. Е. Г. Немкович, А. С. Кармазин. — Петрозаводск, 1999
  • Карелия: энциклопедия: в 3 т. / гл. ред. А. Ф. Титов. Т. 2: К — П. — Петрозаводск: ИД «ПетроПресс», 2009. — 464 с.: ил., карт. — С. 239—242 ISBN 978-5-8430-0125-4 (т. 2)

Tarkendused