Pohjoižen Ladogan ümbrišton regionaline muzei

Рувики-späi
Gerb-icon.png

Venäman kul'turministerstv

Arrow-Right.png
Gerb-big.png
Venäman Federacijan kul'turministerstv
Sortavalan municipaližen ümbruzkundan municipaline b'udžetine kul'turorganizacii "Pohjoižen Ladogan ümbrišton regionaline muzei"
Дом Винтера.jpg
Augonpanendan päiv 1992
Olendsija  Karjala
Adres

186790, Venäma, Karjala, Sortavala, Ladogan Flotilijan randird, 5

 Venäma
Pämez' Aleksandr Jurjevič Černov
Sait sortavala-museum.ru

Pohjoižen Ladogan ümbrišton regionaline muzei (ven.: Региональный музей Северного Приладожья) — Sortavalan municipaližen ümbruzkundan municipaline b'udžetine kul'turorganizacii. Sijadase Karjalan Sortavala-lidnas, Ladogan Flotilijan randirdal, 5[1].

Muzei om sätud vodel 1992.

Istorii

1. redukud vodel 1992 Karjalan ASSRan kul'trministran käskön № 167 mödhe voden 1992 sügüz'kun 28. päiväspäi mödhe oli sätud Pohjoižen Ladogan ümbrišton valdkundaline muzei. Muzejan ezmäižen pämehen vodehesai 1998 oli L'udmila Mihailovna Popova. Muzejan fond täutihe kaluiden abul, miččid andoiba Valaaman valdkundaližes muzei-kaičuztahospäi. Kaiked muzejaha anttihe läz 2000 kalud, miččiden kesлes oma taidehradod, grafika, numizmatik, elon da etnografijan kalud, kirjad da azjbumagad i äi tošt.

Pohjoižen Ladogan ümbrišton regionaline muzei sijadase Ladogan Läppäjärven lahten randal Sortavalan läžundkodin pälekarin Gustav Johannes Vinteran (1868—1924) pertiš, hän mugažo oli leikatuzlekarin da kundaližen radnikan. Pert' oli letud Viborgan arhitektoroiden Allan Šul'manan (ven.) (vep. da Emil' Gustavssonan abul vodel 1900. Nece om üksjaine Karjalas puarhitekturan muštpacaz, mitte letihe arhitektorad, kudambad tegiba pertiden projektoid Viborgas da Piteriš. Pertile, mitte om tehtud suomalaižen romantizman stil'as, meiden aigan anttihe arhitekturan muštpachan status valdkundaližel znamoičendal[2]. Pertiš om kaitud enzne planirovk da pertinocad[3].

Vozil 1920—1930 pertiš radoi Möndškol, vodelpäi 1944 vodehesai 1952 sigä oli Vagahaižen lapsen pert', vozil 1950 — Pioneroiden pert', vodelpäi 1960 vodehesai 1988 — lapsiden päivkodi, vozil 1988—1991 — radoi noriden tehnikoiden stancii[4].

Muzei äjak-se kerdad udištadihe. Muzei tegihe municipaližeks Karjalan valdmehišton pämehen käskön № 755 mödhe voden 1997 tal'vkun 26. päiväspäi, Karjalan kul'turministerstvan käskön voden 1998 vilukun 14. päiväspäi i ičenaižen valdelimen pämehen käskön № 432 voden 1998 kezakun 17. piväspäi. Organizacijale anttas Municipaližen kul'turorganizacijan "Pohjoižen Ladogan ümbrišton regionaližen muzejan" nimi.

Vodel 1999 ičenaižen valdelimen administracijan käskön № 655 mödhe voden 1998 sügüz'kun 24. päiväspäi muzei tegihe municipaližeks radištoks "Regionaližeks muzejan-turizman keskuseks". Jäl'ges ičenižen valdelimen pämehen käskön № 709 pohjal voden 2001 kül'mkun 6. päiväspäi keskuz nimitadihe "Pohjoižen Ladogan ümbrišton regionaližeks muzejaks".

Sortavalan municipaližen rajonan administracijan käskön № 45 mödhe voden 2006 vilukun 17. päiväspäi muzei nimitadihe "Sortavalan municipaližen rajonan Pohjoižen Ladogan ümbrišton regionaližeks muzejaks". Möhemba Sortavalan rajonan administracijan käskön № 12 mödhe voden 2008 uhokun 1. päiväspäi muzejale anttihe tetaban Sortavalan kodiröunan tundijan da kul'turradnikan T. A. Hakkaraižen nimi.

Voden 2011 vilukun 17. päiväspäi Sortavalan municipaližen rajonan administracijan tomotusen mödhe organizacijan nimi om municipaline valdkundaline kul'turorganizacii "Pohjoižen Ladogan ümbrišton regionaline muzei". Jäl'ges Sortavalan municipaližen rajonan administracijan käskön № 812 mödhe voden 2018 redukun 18. päiväspäi vajehtadihe municipaližen valdkundaližen kul'turorganizacijan tip i voden 2019 vilukun 1. päiväspäi organizacijan nimi om municipaline b'udžetine kul'turorganizacii "Pohjoižen Ladogan ümbrišton regionaline muzei.

Fondoiš oma Pohjoižen Ladogan ümbrišton kalud, miččed mülüba XIX—ХХ voz'sadoihe. Oma erased XVI—XVIII voz'sadoiden muštpachad-ki. Sen ližaks eksponatoiden keskes oma nügüdläižen kuvataidehen da grafikan, numizmatikan, elon da etnografijan, kirjoiden da azjbumagoiden fondoiden, geologijan kalud i toižed[5].

Kacujiden kesklugu vodes om enamb 14 000[5]. Muzejan pindad — ekspozicijan-ozutelusen honusiden pind om 194,5 m²., fondan kaičuztahon pind om 61 m²., muzejan ezitanaz om 0,18 gа[5].

Muzejan sädai om Sortavalan municipaližen ümbruzkundan administracii[1].

Muzejan pämez' — Aleksandr Jurjevič Černov[1].

Ekspozicijad

Päekspozicii, mitte om ezitadud muzejas, om "Sortavala: dorogoiden, manröuniden da kul'turiden risttel", mitte starinoičeb Karjalan järvenkeskes, Pohjoižes Ladogan ümbrištos (ven.) (vep. da Sortavala-lidnas. Pätem om manröunad. Ozutelusel om äjak-se palad:

  • agjan elätoitand, korela-heimon elo da rad, uskond da kul'tur;
  • ročilaižiden aig karjalaižiden istorijas da Sortavalan lidnan sündund;
  • Serdobol' i Suomen valdkund;
  • XX voz'sada — rahvahiden sirdänd, manröuniden vajehtamine, Sortaval[2].

Muzejas om äjak-se ekspozicijoiden honust:

  • Zalas № 1 ekspozicii starinoičeb Sortavalan turizman istorijas da Sortavala-lidnas;
  • Zalas № 2 "Pohjoižen Ladogan ümbrišton miniraližed kal'huded"-ekspozicii starinoičeb mineraloiš da kiviroduiš, kivitegeližen regionan kehitoitandan istorijas, kus om ezitadud harvinaine kivi — sortavalit, mitte sai nimen Sortavalan muštoks, serdoboline granit, miččespäi om tehtud tetabad Ermitažan atlantad, ruskealan mramor, miččel om pälitadud Isaakijevan pühäkodi Piteriš;
  • Zalas № 3 ekspozicii starinoičeb Sortavala-lidnan istorijan polhe endevanhoiš aigoišpäi vodehesai 1944 ("Ladogan vauged lidn");
  • Zalas № 4 om ekspozicii sirdändozutelusiden täht. Sigä om ezitadud "Venäman simvolad"-ekspozicii. miččen kalud om omištadud Venäman valdkundan 1150-voččele jubilejale;
  • Zalas № 5 radab etnografine "Suren järven randal"-ekspozicii, mitte om omištadud karjaižiden elole da radoile[4].

Keradamištod

Pohjoižen Ladogan ümbrišton regionaližen muzejan keradamištos voden 2017 vilukun 1. päiväks om enamb 15000 kalud, sidä kesken 8 tuhad kalud om päfondas.

Muzejas om ezitadud mineraloiden keradamišt, a mugažo Pohjoižen Ladogan ümbrišton (ven.) (vep. elon da etnografijan kalud. Fondad täutase kacujiden da radnikoiden lahjoidn abul, a mugažo erasid kaluid osttas[2].

Muzejan fondad oma kodiröunan keradamištod, kus om ezitadud XIX — ХХ voz'sadoiden Pohjoižen Ladogan ümbrišton istorijan kalud. Sigä oma üksjaižed XVI—XVIII voz'sadoiden muštpachad. Keratas kaluid, miččed starinoičeba XX voz'sadan toižen polen regionan istorijas. Muzejan kalud oma fondan kaičuztahoiš. Joga voden ozutelusil ezitadas läz tuhad kalud.

Ekspozicijas Sortavala-lidnan istorijan mödhe endevanhoiš aigoišpäi vodehesai 1944 ("Ladogan vauged lidn") om ezitadud unikaližed istoriližed eksponatad — voden 1635 pühäkodin kell, X—XII voz'sadoiden todesižed arheologižed kalud, üksjaine Karjalas endevanh naižen sädo, mitte om udištadud arheologižiden oppindtöiden abul, da äi tošt[4].

Rad

Muzejas vedetas openduzčasuid kodiröunan mödhe: ""Endevanhoiden karjalaižiden elo", "Röun, kus sinä eläd", "Rahvahan kalendarin praznikad", lugetas "Pohjoižen Ladogan ümbrišton istorii"-lekcijoid, a mugažo om "Karjalan kul'tur"-abonement vanhembiden klassoiden openikoiden täht[5].

Muzejas radaba ozutelused: ven.: «Кирпичное наследие Выборга и Карелии», ven.: «Печка парит, печка жарит, печка душу бережёт!», ven.: «Сортавальские ценности», ven.: «Мастер и его дело», ven.: «Лучший товар — пузатый самовар». A mugažo lugetas lekcijoid Sortavalan rajonan istorijan polhe: ven.: «Древние тайны земли Сортавальской», ven.: «Топонимика Северо-Западного Приладожья», ven.: «Промыслы и ремесла карел, Обряды и верования карел», ven.: «Древнекарельский костюм», ven.: «От Сортавальского погоста до муниципального образования. (Историческая география)», ven.: «Сортавала — город исторический, Легенды и быль Валаама», ven.: «Герб Сортавала и Карелии», «Архитекторы и архитектура Сортавала», ven.: «История Промышленных предприятий, Приладожский камень в архитектуре Санкт-Петербурга, Петрозаводска, Валаама, Москвы (конец XVIII—XX вв.)», ven.: «История горнопромышленного освоения Северного Приладожья (XVII—XX вв.)» i toižed[6].

Muzejan kul'turan da kodiröunan openduzprogrammoid zavottihe tehta vodelpäi 1993. Siš aigaspäi oma mugoižed programmad eri-igäižiden lapsiden da aigvoččiden täht: "Muzei — lapsile", "Teda i navedi ičeiž röunad", "Röun, miččes sinä eläd", "Pohjoižen Ladogan ümbrišton istorii", "Minun pen' kodima", "Karjalan kul'tur", "Kiven mir", "Voinan kojaduz", "Koumen avoirdan peitused","Karjalaiž-suomaline Kalevala-epos", "Muzejan istorijad"[7].

Muzejas tehtas ekspedicijoid, vedetas seminaroid, paindas kirjoid da abukirjoid, vaumitas ekspozicijoid. Mugažo muzejas vedetas mugoižid azjtegoid, kut "Maman päiv", "Kanzan päiv", seminaroid, ven.: «Геологическое и горно-индустриальное наследие Северного Приладожья»-tedokonferencijoid, "Geologan päiväd"[4].

Vägestused da pauklahjad

  • Rahvahaližen "Kul'tur"-projektan muzejiden tehnižen kaludišton rahatugen samižen konkursan vägestai, 2024[8];
  • Vladimir Potahinan fondan "Muzei röunita"-abuprogramman ven.: «Индустриальный эксперимент»-konkursan ven.: «Индустриальный апгрейд»-nominacijan vägestai, 2022;
  • III valdkundaližen "Voden muzei — 2004"-konkursan "Voden painuz"-nominacijan vägestai.
  • IV valdkundaližen "Voden muzei — 2005"-konkursan "Voden painuz"- da "Voden turistmatk"-nominacijoiden vägestai;
  • V valdkundaližen "Voden muzei — 2006"-konkuran "Voden aigtego"-nomivacijan vägestai;
  • VII valdkundaližen "Voden muzei — 2008"-konkursan "Voden aigtego"-nominacijan vägestai[9];
  • VIII valdkundaližen kul'turalovehen projektoiden "Voden projekt — 2009"-konkursan vägestai;
  • XI valdkundaližen "Voden muzei — 2012"-konkursan" "Voden muzei"-, "Aigtego"- da "Ekspozicii"-nominacijoiden vägestai;
  • XII valdkundaližen "Voden muzei — 2013"-konkursan "Oppindtö"- da "Ekspozicii"-nominacijoiden vägestai.

Homaičendad

  1. ↑ 1 2 3 О музее. Госкаталог.РФ ©. Дата обращения: 23 tal'vkud 2025.
  2. ↑ 1 2 3 Региональный музей Северного Приладожья. © Национальный музей Республики Карелия. Дата обращения: 23 tal'vkud 2025.
  3. ↑ О музее Северного Приладожья. © Муниципальное казенное учреждение культуры «Региональный музей Северного Приладожья. Дата обращения: 23 tal'vkud 2025.
  4. ↑ 1 2 3 4 Региональный музей Северного Приладожья. © «Администрация Сортавальского муниципального округа». Дата обращения: 23 tal'vkud 2025.
  5. ↑ 1 2 3 4 Региональный музей Северного Приладожья имени Т. А. Хаккарайнена. Музеи России ©. Дата обращения: 23 tal'vkud 2025.
  6. ↑ Лектории. © Муниципальное казенное учреждение культуры «Региональный музей Северного Приладожья». Дата обращения: 23 tal'vkud 2025.
  7. ↑ Музейно-образовательные программы. © Муниципальное казенное учреждение культуры «Региональный музей Северного Приладожья». Дата обращения: 23 tal'vkud 2025.
  8. ↑ В 2024 году два музея Карелии благодаря господдержке получат современное оборудование. © Администрация главы Республики Карелия. Дата обращения: 23 tal'vkud 2025.
  9. ↑ Высший балл музею, Интернет-журнал «Лицей» (15 semendkud 2008). Дата обращения: 23 tal'vkud 2025.
Om sadud "https://vep.ruwiki.ru/w/index.php?title=Pohjoižen_Ladogan_ümbrišton_regionaline_muzei&oldid=529348"