Sovetskijan rahvahan genocidan žertvoiden muštpäiv

Рувики-späi
Sovetskijan rahvahan genocidan žertvoiden muštpäiv
Suren Kodiman voinan aigan plakat, mitte kucub sovetskijoid saldatoid pigemba sirttas päivlaskman pol'he, miše kaita sovetskijad rahvast, kudambad fašistad otiba orjihe
Suren Kodiman voinan aigan plakat, mitte kucub sovetskijoid saldatoid pigemba sirttas päivlaskman pol'he, miše kaita sovetskijad rahvast, kudambad fašistad otiba orjihe
Tip Venäman muštpäiv
Oficialižesti Muštpäiv sovetskijan rahvahan genocidas, mittušt tegiba nacistad da heiden abunikad Suren Kodiman voinan aigan
Mugažo Ühthižiden tegoiden päiv sovetskijan rahvahan genocidan muštoks
Znamoičend Istoriližen mušton kaičend sovetskijan rahvahan genocidas, voibištelend istorijan värenzoitusenke
Om tehtud 29. tal'vkud vodel 2025
Praznuitas  Venäma
Päiv 19. sulakud
Tradicijad Opendusen azjtegod (mušturokad, lekcijad), kaumišton akcijad (änikoiden panend, mitingad), kul'tur azjtegod (ozutelused, ezitelendad)

Sovetskijan rahvahan genocidan žertvoiden muštpäiv (ven.: День па́мяти же́ртв геноци́да сове́тского наро́да) om muštpäiv Venämal, mitte praznuičese joga voden 19. sulakud. Täuz' nimi: "Muštpäiv sovetskijan rahvahan genocidas, mittušt tegiba nacistad da heiden abunikad Suren Kodiman voinan aigan"[1].

Istorii

Sovetskijan rahvahan genocidan žertvoiden muštpäiv oficialižesti om vahvištadud federaližel zakonal "Suren Kodiman voinan sovetskijan rahvahan genocidan mušton igästoituses vozil 1941—1945". Kül'mkus vodel 2025 Valdkundaližen Duman deputatoiden jouk eziti zakonoprojektan uden muštpäivän tegemižes[2]. Zakonoprojektan tegijad oma Jedinaja Rossia-partijan ühtnikad, kudambiden keskes om Venäman parlamentan ezmäine varapämez' Vladimir Jakušev, Valdkundaližen Duman vice-skiper Irina Jarovaja da frakcijan ohjandai Vladimir Vasiljev[3].

16. tal'vkud vodel 2025 zakonoprojekt oli vahvištoitud Valdkundaližes Dumas[4]. 29. tal'vkud vodel 2025 Venäman prezident Vladimir Putin allekirjuti federaližen zakonan, miččehe mülüškanziba vajehtused "Venäman vointetabudes da muštpäiviš"[3]. Azjbumag om pandud oiktuden tedoiden oficialižel internet-portalal. Zakon tuli eloho 1. vilukud vodel 2026[4].

Zakonas sel'genzoitas, miše sen vahvištoitusel om päznamoičend sikš, ku abutab kaita istoriližid voibištelendoid da sovetskijan rahvahan urohtegon istoriližen toden[2].

Muštpäivän valičend

Päivänmär 19. sulakud om valitud, sikš ku necil päiväl vodel 1943 SSSRan Ülembaižen nevondišton prezidium painoi käskon №39 (ven.) (vep. "Nemcoiden-fašistoiden pahategijoiden ustavzoitandas, kudambad oma värnikad sovetskijan rahvahan surmiš da ottud plenha Russtan armijan soldatoiden rikondas da mokičendas, mugažo sovetskijan rahvahan luguspäi špionoiden, kodiman manitajiden da heiden abunikoiden täht"[4]. Nece om ezmäine oiktuzbumag, kus oficialižesti om kirjutadud nacistoiden da heiden abunikoiden sures politikrados rahvahan surmitandan täht SSSRan okkupiruidud tahoiš. Azjbumagas om märitadud tegod, kut kucta vihanikoid vastusenpidändaha[3].

Käskon № 39 mödhe sovetskijan oiktuz'sistemaha mülüiba unikaližed ustavzoitandan sugud: "germanialaižiden, italialaižiden, ruminialaižid, vengrialaižiden, suomalaižiden fašistoiden vihanikoiden" surmitand (ven.) (vep. riputusen abul, da völ špionoiden da kodiman manitajiden täht, da katorgradod 15—20 vot vihanikoiden abunikoile sijaližen rahvahan luguspäi. Nenid pahategoid sudiba voin-pöudoližid sudad.

Kontekst da znamoičend

Muštpäivän tegemine tuli valdkundaližen politikan palaks Suren Kodiman voinan istoriližen da rahvahan tragedijan mušton kaicemižen mödhe[5]. Valdkundaližen duman ohjandajan V'ačeslav Volodinan sanoiden mödhe, nemcoiden-fašistoiden okkupacijan žertvaks tegihe enamba 13 millionad rahvast Sovetskijas Sojuzas[2].

Venälaine akcii "Ühthižiden tegoiden päiv genocidan muštoks"

Joga voden 19. sulakud vodelpäi 2021 Venämal pidetas "Muštpäiv sovetskijan rahvahan genocidas, mittušt tegiba nacistad da heiden abunikad Suren Kodiman voinan aigan" — akcii[6]. Akcii tehtas federaližen projektan aigan, miččen nimi venäks om "Bez sroka davnosti". Projektan pätego om kaita istorilišt tot nacistoiden da heiden abunikoiden pahategoiš, miččed oliba okkupiruidud tahoiš rahvahan vasthapäi.

Azjtegod pidetas kaikes valdkundas. Vodel 2022 sihe ühtni enamba 6,5 millionad mest[6][7].

  • "ven.: Без срока давности: геноцид советского народа", kaumišt Zaicevo-küläs, Piterin agj, tal'vku 2025

    "ven.: Без срока давности: геноцид советского народа", kaumišt Zaicevo-küläs, Piterin agj, tal'vku 2025

  • "Bez sroka davnosti"-ozuteluz, "Kurskan vointora. Belgorodan pol'he" - muzei-dioram, semendku 2025

    "Bez sroka davnosti"-ozuteluz, "Kurskan vointora. Belgorodan pol'he" - muzei-dioram, semendku 2025

  • Fil'man sjomkad Piterin agjan lapsiden geroizmas Suren Kodiman voinan aigan, tal'vku 2024

    Fil'man sjomkad Piterin agjan lapsiden geroizmas Suren Kodiman voinan aigan, tal'vku 2024

Azjtegoiden päformatad:

  • Openduztegod: školiš, kolledžoiš da üläopištoiš vedädas urokad, klassan časud da lekcijad, miččed om omištadud genocidale. Urokoiden aigan ozutadas temvideofil'mad, sen lugus "Bez sroka davnosti"-ciklaspäi, pagištas istorilišiš azjtegoiš da azjbumagoiš[8].
  • Muštakcijad: akcijan pävero om änikoiden panend memorialoidennoks da muštpachidennoks, miččed om omištadud nacistoiden pahategoiden žertvoile. Pidetas mitingad-rekvijemad da praznikvastused veteranoidenke, valdmehišton da rahvazkundan organizacoiden ezitajidenke[9].
  • Kul'turazjtegod: sädas arhivan azjbumagoiden temozutelused, oppindprojektoiden prezentacijad da ekspozicijad muzejoiš da kirjištoiš. Nene azjtegod levedas ozutadas tragedijan suruz' da starinoitas genocidan žertvoiden elo-ozas[10].

Akcijan ühtnikad oma školan openikad, üläopenikad, opendajad, ecindmehed, valdmehišton da rahvazkundan ezitajad[11].

Homaičendad

  1. ↑ Федеральный закон от 21.04.2025 г. № 74-ФЗ, Президент России. Дата обращения: 14 sulakud 2026.
  2. ↑ 1 2 3 Путин подписал закон о Дне памяти жертв геноцида советского народа. РИА Новости (29 tal'vkud 2025). Дата обращения: 14 sulakud 2026.
  3. ↑ 1 2 3 Путин подписал закон об установлении Дня памяти жертв геноцида советского народа. ТАСС (29 tal'vkud 2025). Дата обращения: 14 sulakud 2026.
  4. ↑ 1 2 3 Путин установил День памяти жертв геноцида советского народа. РБК (29 tal'vkud 2025). Дата обращения: 15 sulakud 2026.
  5. ↑ Глава НЦИП: день памяти геноцида советского народа уже укоренен в общественном сознании, TACC. Дата обращения: 30 tal'vkud 2025.
  6. ↑ 1 2 День единых действий. Без срока давности. Дата обращения: 14 sulakud 2026.
  7. ↑ Методические рекомендации по проведению памятных мероприятий, приуроченных к 19 апреля Дню единых действий. memory45.su (19 sulakud 2025). Дата обращения: 14 sulakud 2026.
  8. ↑ Классный час: «День единых действий, в память о геноциде советского народа...» Инфоурок. Дата обращения: 14 sulakud 2026.
  9. ↑ Торжественное возложение цветов в рамках Дня единых действий... Администрация Велижского района (19 sulakud 2022). Дата обращения: 14 sulakud 2026.
  10. ↑ День единых действий в память о геноциде советского народа. РИА Новости (19 sulakud 2025). Дата обращения: 14 sulakud 2026.
  11. ↑ Закон об установлении 19 апреля Дня памяти жертв геноцида советского народа подписан президентом. Интерфакс (29 tal'vkud 2025). Дата обращения: 14 sulakud 2026.
Om sadud "https://vep.ruwiki.ru/w/index.php?title=Sovetskijan_rahvahan_genocidan_žertvoiden_muštpäiv&oldid=526859"