Petroskoin laht

Рувики-späi
Petroskoin laht
Petrozavodsk Bay with sailing ships by Kukin.jpg
Tedod
Kesksüvüz'20 м
Joged, miččed lanktebaLososinka, Neglinka, Sel'gskaja jogi
Olendsija
61°46′42″ с. ш. 34°30′39″ в. д.GЯO
AkvatoriiÄnine
Ma
RegionKarjala
RajonPetroskoin lidnan ümbrišt
Россия
Точка
Petroskoin laht
Логотип РУВИКИ.Медиа Mediafailad RUWIKI-tedoiš

Petroskoin laht  (ven.: Петрозаво́дская губа́) — laht Änižen öbokan poles (Karjala). Sen randal om Petroskoi. Istorijaline nimi — Solomenskaja-laht (karj.: lahti — laht)[1].

Laht sijadase öbokaspäi suvi-päivnouzmaha. Se om erigoittud Änižespäi Ivanovskije ostrova-sariden gruppal, om ühtenzoittud järvenke sal'mel levedudel 2 km i süvüdel 23 m. Lahten randad oma korktad, vezod oma leterandanno. Lahten röunad oma Derev'anskii-nemespäi Šuinavolok-nemehesai.

Petroskoin lahten akvatorii (Petroskoin londuzkuva)

Päližajoged: Lososinka, Neglinka, Sel'gskaja-jogi (Udega), Studenec (Sulažgorka), Vilda, a mugažo ojad da protok Logmozero-järvespäi. Lahtespäi ottas vet lidnan täht, sidä kävutadas laivajamiden da lebun täht. Suremb süvüz' om enamb 25 metrad[2].

Il'mišt

Laht jädub tal'vkun augotišes, sulab semendkun augotišes. Sügüz'kus-kül'mkus lahtes oma torokad, miččed voiba mureta randsauvotusid da laivoid. Oma tetabad torokad vodel 1841[3], vodel 1880[4], vodel 1903[5], vodel 1923[6] vodel 1935[7], vozil 1973, 1975, 1976[8], vozil 1977, 1987[9], vodel 2008[10]. Meritorokad toižel vodenaigal oma harvoin, no om tetab torok, mitte oli 21. heinkud vodel 1860, miččan aigan upsi veneh kudenke mehenke i oli muretud kundaližed valdmad[11].

Sared

  • Neglinnii (Kalininan vai Neglin) om Petroskoin lahten akvatorijas 0,6 km randaspäi, pidust' Krasnodoncev-irdad. Saren toine nimi om karjalaižen möjan manradnikan familijaspäi, kudamb oli Ongamuksi-küläspäi, mitte mülüi Aleksei Kalininan Spasopreobraženskijan volostihe, Okt'abr'skijan revol'ucijahasai Kalininan omištuses oli mectegeližuden radišt, mitte oli sarel[12]. Möhemba sarel oliba Petroskoin käsktud radon konclagerin tulotandsauvotused (voded 1920), Belomorskan-Änižen laivišton (ven.) (vep. poltandainehen da mecan varažomad. Vozil 1960 sarel oliba Petroskoin gortopan varažomad[13]. Vodel 1946 sigä radoi vezilinii Solomennoje — Neglin — sar'. Nügüd' sar' om elämatoi. Sarel om pandud laivkävundan znam i Venäman flag. Sar' om ühtenzoittud mandrehenke sildal, miččespäi tehtihe lebusija[14].
  • Loiostrov om Petroskoin lahten akvatorijas 0,9 km randaspäi suvemba lidnanmecnellikoišpäi. Ende sigä oliba valdmad i BOPan poltandainehen varažomad. Saren ongibokas om pandud laivkävundan znam i Venäman flag. Sar' om elämatoi. Sarel tahtoitihe tehta istorijaliž-kul'turižen keskusen[15].
  • Ivanovskije ostrova-sariden grupp om Petroskoin lahten lähtendsijas:
    • Nikol'skii. Revol'ucijahasai sarel oli Čudotvorcan Nikolajan časoun'.
    • Koivostrov.
    • Mudrostrov.
    • Pedai.
    • Madostrov.
    • Ivanovskii.
  • Pen' sar' oli tehtud läz endišt "Avangard"-zavodad, vodel 2022 sai Torpednii-nimen[16].

Nened sared mülüba Petroskoin sijaha.

Lodod da rifad

  • Zimnik-lodo penembanke süvüdenke 2 metrad om 3 mil'as Šuinavolok-nemespäi.
  • Šuinavolokan rif om läz Šuinavolok-nemed, rindal Zajačja-lahtenke.

Valdmad da pirsad

  • "Petrozavodsk"-purehvenehen klub Vigonavolok-nemel.
  • Vezipompstancii Petroskoin longibokas.
  • Enččen "Avangard"-zavodan valdmad.
  • Äkkiližiden azjoiden ministerstvan valdmad.
  • Enččen Petroskoin laivverfin valdmad ("Var'ag").
  • Kalakombinatan i purehvenehen kluban uded valdmad ("Peski"-valdmad).
  • Suvikormrajonan valdmad.
  • Valdmad da Petuški-valdmoiden damb.
  • Lidnan purehvenehen kluban valdmad.
  • "Pol'arnii Odissei"-kluban valdmad.
  • Änižen laivsauvondan zavodan valdmad (Petroskoin valdmoiden Urickijan kormrajonan da Petroskoin kohenduzbazan laivišton enččed valdmad).
  • Petroskoi-matkvaldmad (ven.) (vep. om letud Petroskoin lahten ehtbokan randanno. Aigemba se mülüi Petroskoin valdmoihe[17].
  • Vanhoiden valdmoiden da "Dinamo"-vezistancijan muretud pirsad. Upotadud pirsad lodol näguba vedespäi. Vozil 1990 necil sijal oli "Odissejoiden kovčeg"-muzei.
  • Belomorkanalan veziteiden Änižen rajonan valdmad (nägub pidust' Moskovskaja-irdad)
  • Muretud valdmad pidust' Varkausan randirdad.
  • Petroskoin valdmoiden enččen Pohjoižen kormsijan pirs. Lainehmurendai (poleks om tehtud kiht'oraspäi vai kormlaivaspäi edel voinad).
  • Mectegeližuden kombinatan pirs.
  • Pert'sauvotusen kombinatan pirsad.
  • Petrozavodskmašan pirs.
  • Debarkad'or da enččen Peski-purehlaivan valdmoiden pirsad.
  • Pirs Petroskoin lidnan Solomennoje-rajonas.
  • Poleksmuretud pirs pullosildanno Solomenskaja-jogensus päliči.
  • Zimnik-valdmoiden jäl'ged.
  • Valdmad Petroskoin lidnan Baranii Bereg-rajonas.
Änižen Petroskoin laht

Majakad

Ezmäine majak lahtes oli pandud P'otr I Petroskoin P'otran da Pavlan pühäkodin üläžirul. Pit'kha radoi Konstantinovskii majak Petroskoin valdmoil. Nügüd' kaičihe avtomatine majak Ivanovskije ostrova-sariden gruppal.

Londuz

Petroskoin laht om tradicionaline sija, kus eläba kalad — sinikod, räpus evropalaine, jorš, ahven, särg, koumeiglaine da ühesaiglaine kol'ušk, padkamenščik, uklejad. Arvokahad kalarodud oma Šujan sig, lohi i toižed. Nece om päsija Änižes, kus kudob madeh. Petroskoin laht om sija, kus eläba mecsorzad da kajaged. Kazvmusiden keskes — sohein, rogo, kortehein, elodeja i toižed.

Laivkävund

Amussai Petroskoin lahtes kävuba laivad, völ Petroskoin augonpanendahasai lahtes kalanikad saiba kalad, a mugažo sidä kävutadihe Šujan pogostan eläjad, Soloveckijan monostirin monahad.

Konz oli augonpandud lidn, sinna vedetihe erazvuiččid tavaroid vededme, mugoižel mahtol ehtatadihe Änižen traktorzavodan (ven.) (vep. tavaroid. Ezmäine laiv Petroskoin lahtes ozutihe elokus vodel 1828[18], vodelpäi 1860 zavodiba kävuda matklaivad linijal Petroskoi — Piter, möhemba linijad oliba Povenechasai da Šalahasai.

Kormlaivan vedänd

Vozilpäi 1920 laivad kävuiba Petroskoin lahten ümbrištos — matkvaldmad — Peski — Solomennoje (vodehesai 1962), matkvaldmad — Čortov Stul (voden 1977 keskehesai), matkvaldmad — Zimnik (vodehesai 2005) — Baranii Bereg (vodehesai 2009).

Vodel 1960 lahtes ozutihe ezmäine "Raketa"-pigalaiv, vodelpäi 1964 — "Meteorad", vodelpäi 1966 — "Kometad", vodelpäi 1986 — "Kolhidad". Nügüd' radab pigalaivad Kiži-sarehesai, Sennaja Guba-, Velikaja Guba- da Šala-külihesai.

Jäl'ges voinad oliba popul'arižed lebumatkad laivoil Petroskoin lahtedme, nügüd' niid ei ole.

Om äjak-se pristanid personaližiden peniden laivoiden, purehlaivoiden da gidrolendimiden täht.

Südäinlidnan matkvezilinijoiden istorii lahten ümbrištos

Vozihesai 1920 käveluzreisad laivoil Solomennoje-rajonahasai ei olnugoi kaiken aigan, paksus vedetihe ristituid ottes dengoid armotomiden lapsiden, saldatoiden abule, mugažo vozil 1910 laivoil "Solomenka", mitte oli mectegeližuden zavodan omištuses, i "Neglin", mitte oli mectegeližuden "Olonija"-zavodan omištuses, vedetihe neniden zavodoiden radnikoid lidnaspäi radole i tagaze.

Voden 1923 augotišespäi Öbokan jogilaivišt avaiži linijan matkvaldmoišpäi Solomennoje-rajonahasai, sil radoi "Šipovka"-laiv, vodelpäi 1925 erasid reisoid jatketihe Logmozerodme Šuja-jogehesai[19][20].

Vodelpäi 1928 linijal radoi "Kudama"-laiv, necil-žo aigal zavottihe tehta reisoid Zimnik-valdmoile, a mugažo lebupäivän reisoid Peski- da Čortov Stul-valdmoile (Öbokan laivišton laivad, muga-ki Karjalan OSVODan motovenehed — "Sovetskaja Karelia"- i № 2-järvtramvajad)[21][22].

Tal'vel voden 1929 uhokuspäi Petroskoin lahten jädme radoi avtobuslinii Solomennoje-rajonahasai, reisad oliba kuni ei tehtud ted Solomennoje-rajonahasai.

Voziden 1920 lopuspäi linijal radoi "Rabočii vožd'"-korm-matklaiv (vodelpäi 1933 sai nimen "Nuorteva", vodelpäi 1938 — "Onežec").

Vozil 1930 linijal radoiba laivad "Roza L'uksemburg" i "Petrozavodsk"[23].

Kezal vodel 1941 Belomorskan-Änižen laivišt tegi "Peski"-valdmad, kus oliba matkpaviljon da biletkass, no konz zavodihe Sur' Kodiman voin, reisad valdmoile oli saubatud.

Voinan jäl'ghe vodelpäi 1945 linijal Petroskoi — Solomennoje — Zimnik radoi Belomorskan-Änižen laivišton "Narva"-laiv, miččen sijale vodel 1946 tuli sadud Suomespäi "Džambul"-laiv. Laiv zavodi ajelta Baranii Bereg-valdmoile[24].

Voziden 1950 lopus Petroskoin lahtedme radoi käveluzlinii, miččel radoi "Komsomolec"-motoveneh, mitte oli Petroskoin kul'turan da lebun parkan omištuses. Motoveneh läksi Petroskoin kul'turan da lebun puišton valdmoišpäi[25].

Vodel 1959 linijal Petroskoi — Zimnik — Baranii Bereg zavodi rata "Okun'"-motoveneh, a vozilpäi 1960 — "Lermontov"-, "Dnepro-Bug"- ""Om-337- i "Om-344"-teplohodad, Mo-94- i M-172-jogivenehed.

Vozil 1960—1962 radoi motovenehiden-taksi, voi lähtta matkha "Petroskoi — Baranii Bereg, Petroskoi — Zimnik, Petroskoi — Čortov Stul, Petroskoi — Solomennoje.

Vodel 1962 linii Petroskoi — Solomennoje oli saubatud. Valdmad da matkpaviljon todihe Čortov Stul-sijale, kuna zavodihe tehta lebupäivän reisoid (vodehesai 1977).

Tahtoitihe tehta uzid matkvaldmoid Petroskoin Sainavolok- i Kl'učevaja-rajonoiš avaites lebupäivän ümbruzlinijan Sainavolok — Kl'učevaja — Vodnii vokzal — Peski — Solomennoje — Čortov Stul — Zimnik — Baranii Bereg — Sainavolok.

Mugažo vozil 1960—1970 avaitihe ližareisoid linijal Petroskoi — Zimnik — Baranii Bereg, radoiba "Mezen'"-, "Sputnik"- i "Klaipeda"-teplohodad[26].

Voziden 1970 lopuspäi linijal radoi "Belomorje"-teplohod ("Aleksandr Grininan" tip) — ümbruzlinijal vezivokzal — Zimnik — Baranii Bereg — vezivokzal. Vodelpäi 1985 sen sijale tuli "Moskovskii-2". Vozil 1990 linijal radoi "Kapitan Zaonegin"-abulaiv[27].

Vodel 2004 reisad Zimnikaha oli heittud, sikš ku valdmoid murenzi torok, kaičihe vaiše linii Baranii Bereg-sijale.

Vodel 2006 Belomorskan-Änižen laivišt tahtoi avaita reisoid Zimnikaha "Hivus-10-70"-il'mpöluzlaival, no tehtihe vaiše äjak-se reisoid[28]. Vodel 2008 linijal "Moskovskii-2"-laivan sijas zavodi rata "Belomorje"-laiv, vodel 2009 — "Kižskoje ožerelje" ("Moskovskii-23"). Vodel 2010 südäinlidnan linii vezivokzal — Baranii Bereg oli saubatud, sikš ku "Kareliaflot" pučihe vedändaspäi. Necen linijan sauptandan taguiči matkreisad lahten ümbrištos oli heittud[29].

Nügüd' matkvaldmoišpäi Petroskoin lahtes (vezivokzalan valdmoiden ližaks) kaičihe Baranii Bereg-valdmad[30].

Kävutand

XVIII voz'sadal Petroskoin lahted kävutadihe openduzpoligonan sijas, kus kodvdihe P'otran puškzavodan puškoid. Randal Proba-sijal vai lautoil oliba puškad, miččišpäi amptihe koume kerdad. Vodel 1960 ББ-1-zemsnar'ad läz Petroskoi-valdmoiden kormpričalad lendi pohjalpäi puškan "Olonez"-kirjutesenke i oli tegendpäivmär — voz' 1711. Pušk anttihe Karjalan kodirandan muzejaha[31].

Vozilpäi 1930 vodehesai 1977 Petroskoin lahten akvatorijas radoi gidrovaldmad i pen' gidrotandreh Sainavolokas, vozihesai 1980 — jätandreh An-2-lendimiden täht.

Vozihesai 1980 radoi Šujan mecsplavankontor. Lahten randoil i akvatorijas kodvdihe erazvuiččid laivoid — Petroskoin laivverfin kalatuzlaivad (Bot i toižed), Änižen laivkohendusen zavodan vedändlaivad da baržad, "Avangard"-zavodan kormlaivad i voinlaivad, nügüd' — erazvuiččiden Petroskoin laivsauvondzavodon pulaivad. Om ekranoplanoiden sauvondan da kodvindan projekt.

Ende püdihe kalad läz Änižröunan kalatuzkolhozoid, nügüd' kalad püdaba kalanikad, kelle nece om mel'he azj.

Tal'vel lahted kävutadihe tal'vsportan navedijad.

Kül'bendrandad da lebusijad

Lahten randoil oma popul'arižed lidnan eläjiden keskes Peski-kül'bendrand da mugoižed lebusijad kut Zimnik, Baranii Bereg, Sainavolok, Čortov Stul.

Muštazjtegod da -sijad

  • Motovenehen ozatomuz'sija, 25. elokud vodel 1932 veneh radnikoidenke, kudambad ajoiba mecanradoile Baranii Bereg-sijale, putui ozatomudehe. Koli 6 mest, sidä kesken 4 verazmašt radnikad. "Osnova"-motovenehen abul kaitihe nel'l' mest.
  • Baržan ozatomuz'sija, Petroskoin eläjad oli evakoitud. Sügüz'kus vodel 1941 barž, mitte vedetihe "Kingisepp"-laivan abul, putui Ivanovskije ostrova-sariden gruppan sijas suomalaižen azegbatarejan ambundaha, koli enamba 100 mest.
  • Änižen voinlaivišton desantan pästandsija 28. kezakud vodel 1944.
  • Voden 1977 torok, miččen taguiči murenzihe Petroskoin gidrovaldmad da gidrolendimed, oli sün, miše saubata valdmad.
  • "Don"-16. tipan projkektan muzejan "Neva"-jänmurendai, mitte oli tehtud vodel 1958 i "Pol'arnii Odissei"-muzeikeskuz.
"Neva"-jänmurendai

Homaičendad

  1. ↑ Керт Г. М., Мамонтова Н. Н. Загадки карельской топонимики. Рассказ о географических названиях Карелии. — 3-е изд. — Петрозаводск: Карелия, 2007. — С. 63. — 120 с. — 3000 экз. — ISBN 978-5-7378-0097-0.
  2. ↑ История города в географических названиях. web.archive.org. Дата обращения: 12 keväz'kud 2026.
  3. ↑ О гибели лодки Лижемского лесозавода в Петрозаводской губе // Олонецкие губернские ведомости. — 1840. — 9 октября.
  4. ↑  // Олонецкие губернские ведомости. — 1880. — 1 июля.
  5. ↑ Шторм повредил общественную набережную // Олонецкие губернские ведомости. — 1903. — 25 сентября.
  6. ↑  // Красная Карелия. — 1923. — 21 ноября.
  7. ↑ Повреждена водная станция «Динамо» // Красная Карелия. — 1935. — 20 сентября.
  8. ↑ Овчаренко А. В шторм // Водник Карелии. — 1976. — 13 ноября.
  9. ↑ Заметка о буре на Онежском озере // Машиностроитель. — 1987. — 30 сентября.
  10. ↑ В Петрозаводске шторм разрушил яхт-клуб: фото и видео. rep.ru. Дата обращения: 12 keväz'kud 2026.
  11. ↑ Олонецкие губернские ведомости. 1860. 30 июля. ogv.karelia.ru. Дата обращения: 12 keväz'kud 2026.
  12. ↑ Кораблев Н. А. Предпринимательство в Карелии во второй половине XIX века — начале XX века. — Петрозаводск, 2011. — 161 с.
  13. ↑ Тукачев А. По сигналу тревоги // Ленинская правда. — 1963. — 28 heinkud.
  14. ↑ Возможно, до острова в Онежской губе будет построен мост, а на самом острове — зона отдыха. web.archive.org. Дата обращения: 12 keväz'kud 2026.
  15. ↑ Град на острове стоит… web.archive.org. Дата обращения: 12 keväz'kud 2026.
  16. ↑ В Петрозаводске появились Торпедный остров и Церковный мост. karelinform.ru. Дата обращения: 12 keväz'kud 2026.
  17. ↑ Аренда причалов может быть оспорена в суде. web.archive.org. Дата обращения: 12 keväz'kud 2026.
  18. ↑ Из летописи Кафедрального собора Петрозаводска//История Карелии в документах и материалах. — Петрозаводск: Издательство ПетрГУ. — 121 с.
  19. ↑  // Карельская Коммуна. — 1923. — 7 semendkud.
  20. ↑  // Карельская Коммуна. — 1925. — 24 heinkud.
  21. ↑  // Красная Карелия. — 1928. — 2 sügüz'kud.
  22. ↑  // Красная Карелия. — 1931. — 3 elokud.
  23. ↑  // Комсомолец Карелии. — 1934. — 12 semendkud.
  24. ↑  // Ленинское знамя. — 1949. — 25 semendkud.
  25. ↑ По письму читателя И. Никуличева. Вот мчится катер // Ленинская правда. — 1956. — 29 heinkud.
  26. ↑  // Ленинская Правда. — 1975. — 24 sulakud.
  27. ↑ В порт пришли первые суда под погрузку. web.archive.org. Дата обращения: 12 keväz'kud 2026.
  28. ↑ Онего открыто для теплоходов. web.archive.org. Дата обращения: 12 keväz'kud 2026.
  29. ↑ Пассажирские теплоходы заменят автобусами? Дата обращения: 12 keväz'kud 2026.
  30. ↑ На Зимник пойдут автобусы. web.archive.org. Дата обращения: 12 keväz'kud 2026.
  31. ↑ Тукачёв А. 250 лет на дне озера // Ленинская правда. — 1960. — 25 elokud.

Literatur

  • Озёра Карелии / Александров Б. М., Зыцарь Н. А., Новиков П. И., Покровский В. В., Правдин И. Ф. — Петрозаводск: Госиздат Карельской АССР, 1959. — С. 86—135. — 618 с. — 3000 экз.
  • Малинина Т. И. Смирнов А. Ф. Эпштейн Е. М. Онежское озеро. — Петрозаводск: Карелия, 1975. — 168 с.
  • Гидробиология Петрозаводской губы Онежского озера. — Петрозаводск: КФ АН СССР, 1980. — 182 с.

Lähtked

Om sadud "https://vep.ruwiki.ru/w/index.php?title=Petroskoin_laht&oldid=514669"