Gagarin Jurii Aleksejevič

Рувики-späi

Venäman tedoakademijan azjtarkištuz

Logo-ran.png
Om tehtud
Venäman tedoakademijan azjtarkištuz
Venäman tedoakademii

Prezidentan kirjišton B.N. Jel'cinan nimel materialad

Library.png
Neciš kirjuteses om kävutoitud materialad Prezidentan B.N. Jel'cinan nimen kirjišton fondaspäi
К материалам
Jurii Aleksejevič Gagarin
Jurii Gagarinan paradmodkuva pauklahjoidenke
Jurii Gagarinan paradmodkuva pauklahjoidenke
Valdkund Sovetskii SojuzSovetskii Sojuz SSSR
Special'nost' voinlendai
lendai-kosmonavt
Voinnimi
Полковник ВВС СССР polkovnik
Tedištuzmatkad «Vostok-1» (12. sulakud vodel 1961)
1. mez' avarudes
Aig kosmosas 1 čas 48 minutad
Sündundpäiv 9. keväz'kud 1934(1934-03-09)[1][2][…]
Sündundtaho
Kolendpäiv 27. keväz'kud 1968(1968-03-27)[1][3][…] (34 года)
Kolendsija
Allekirjutuz Изображение автографа
Pauklahjad
Verazmaižed pauklahjad
Kucundnimi «Kedr»
Логотип РУВИКИ.Медиа Mediafailad RUWIKI-tedoiš

Jurii Aleksejevič Gagarin (ven.: Ю́рий Алексе́евич Гага́рин, 9. keväz'kud 1934, Klušino[d], Päivlaskman agj[d], RSFSR[d], Sovetskii Sojuz — 27. keväz'kud 1968, Novos'olovo[d], Vladimiran agj, RSFSR[d], Sovetskii Sojuz) — om ezmäine mez', kudamb lendi avarudehe. Sovetskijan Sojuzan lendai-kosmonavt, Sovetskijan Sojuzan Geroi, erasiden valdkundoiden ülembaižiden arvznamoiden kavaler, äjiden venäman da verazman lidnoiden arvostadud rahvahanikПерейти к разделу «#Почётные звания и награды».

Sovetskijan Sojuzan Voin-il'mvägiden voiskiden polkovnik (1963), 1. klassan voinlendai, Sovetskijan Sojuzan arvostadud sportmastar' (1961), VLKSMan Keskuzkomitetan ühtnik, Sovetskijan Sojuzan Ulembaižen Nevondišton 7. kucundan da 8. kucundan deputat.

12. sulakud vodel 1961 Jurii Gagarin tegihe ezmäižeks meheks mail'man istorijas, kudamb lendi avarudehe[5][6]. Vostok-raketkandai «Vostok-1»-kosmoslaivanke (ven.) (vep., miččes oli Gagarin, oli pästtud Baikonur-kosmodramalpäi, mitte sijadase Kazahskan SSRan Kizilordinskian agjas. Jäl'ges 108 minut[7] lendandad Gagarin ištuihe Гагарин успешно приземлился в Saratovan agjas, lähen Engel's-lidnad. 12. sulakud vodel 1961, päiv, konz Jurii Gagarin lendi avarudehe, oli tedotud kut Kosmonavtikan päiv-praznikПерейти к разделу «#Полёт».

Elostarin

Aigaližed elon voded da openduz

Jurii Aleksejevič Gagarin sündui 9. keväz'kud vodel 1934, azjbumagoiden mödhe Gžatskan rajonan Klušino-küläs RSFSRan Päivlaskman agjas (nügüd' — Smolenskan agjan Gagarinan rajon)[5][8], sigä kus oli vanhembiden elotahon znamoičend. Todesine sündundtaho om Gžatsk-lidnan sündutandpert'[9] (vodel 1968 vajehti nimen  Gagarin-lidnaks). Om sündunu radnikoiden kanzas: tat, Aleksei Ivanivič Gagarin (14 (27). keväz'kud vodel 1902[10] — 30. elokud vodel 1973[11]), — sauvoi, mam, Anna Timofejevna Gagarina (Anna Timofejevna Matvejeva) (20. tal'vkud vodel 1903 — 12. kezakud vodel 1984), maid-tavarižen živattanhan radnik "… tatoi sauvoi, а mam oli lehmiden lüpsai. Hüväs rados händast sirttihe kolhozan maid-tavarižen živattanhan ohjandajaks." — Гагарин, 1961[12], om pauklahjoitud Rusttan Radznaman ordenal da Rahvahiden sebruden ordenal. Dedoi, Timofei Matvejevič Matvejev (1871—1918), Putilovan zavodan radnik, eli Piteriš, Avtovo-rajonas, Bogomolovskaja-irdal (nügüd' Vozroždenija-ird) voz'sadan XIX lopus[13].

Timofei Matvejevič Matvejev — Putilovan zavodan radnik (sverlovščik), valdankumainik, Ju. A. Gagarinan ded
Pert', miččes Jurii Gagarin eli školopenduzaigan. Gagarin-lidn (edel oli Gžatsk-lidn)

Gagarinoiden kanzas oli koume poigad da tütär. Jurii oli koumanden lapsen kanzas.

24. semendkud vodel 1945 Gagarinoiden kanz ajoi Gžatsk-lidnaha. Semendkus vodel 1949 Jura lopi Gžatskan školan kudenden klassan. Sidä voden sügüz'kus päzui opendamhas Lübercan radmahttehnikumaha № 10[14][15], miččes hän ühtni taidehradoho — vändi torvel orkestras[16][17]. Sidä aigan Jurii päzui opendamhas radnorišton ehtškolaha. Opendusen aigan, 16. tal'vkud vodel 1949, mülüi komsomalaha[18]. Ehtškolan seičemenden klassan lopi semendkus vodel 1951, а kezakus lujas hüvin lopi radmattehnikuman formovščik-liteiščik special'nostin mödhe[5].

Elokus vodel 1951 Gagarin päzui opendamhas Saratovan industrialižehe radmahttehnikumaha (ven.) (vep. liteinijale erištole, kus paiči opendust hüvin oziti ičtaiž kut likundmez' da Trudovijad Rezervad-sportkeskusen sekretar'[18]. 25. redukud vodel 1954 ezmäižen kerdan tuli Saratovan Sovetskijan Sojuzan DOSAAF-aeroklubha. Vodel 1955 Jurii Gagarin sai surid satusid, lujas hüvin lopi opendusen da tegi Dubki-sportlendimel ičeze ezmäižen personaližen lendandan Jak-18-lendimel. Aeroklubas Jurii Gagarin tegi 196 lendandad da lendi 42 časud 23 min[5].

Rad aviacijas

27. redukud vodel 1955 Gagarin mäni službale Sovetskijaha armijaha da oli oigetud Orenburg-lidnaha (sidä aigan Čkalov-lidn) 1. voinaviacionižehe lendajiden radmahttehnikumaha K. Je. Vorošilova nimel. Openzihe tetaban lendai-nevonikan Ja. Š. Akbulatovan joukus[19]. 25 октября 1957 года Гагарин окончил училище с отличием[5].

Kaks' vot služi Luostari-aerodromal (Murmanskan agj) Pohjoižen il'mvoinvägiden laivišton 769. istrebitel’aviacionižes polkas[20] 122. istrebitel'aviacionižes divizijas[5], mitte oli azektadud MiG-15bis-lendandmašinoil[20]. Redukuks vodel 1959 hänen ühthine lendandan aigan mär oli 265 časud[5][21]. Hänel oli "Voinlendai 3-den klassan"-kvalifikacii. Voinnimi — vanhemb leitenant.

Kosmosjoukus

Kosmonavtoiden joukun ühtnikoiden valičend da heiden vaumičuz ezmäižeks "Vostok-1"-laival lendandas oli pättud KPSS Keskmaižen Komitetan da SSSRan Ministroiden Nevondišton käskol № 22-10 5. vilukud vodel 1959 da Sovetskijan Sojuzan ministroiden Nevondišton käskol № 569—264 22. semendkud vodel 1959.

Tulijoiden kosmonavtoiden valičendan da opendusen tegiba SSSRan Il'mvoinväged. Planoiš oli valita 20 kandidatad.

9. tal'vkud vodel 1959 Gagarin kirjuti raportan, miččes pakiči kirjutada händast kosmonavtoiden kandidatoiden joukuhu. Päliči nedališ Gagarinad kucuiba Moskvaha kaikenpoližen tervhuz'tarkištamižen täht Keskuztedooppindan aviacionižes gospitališ. Vodel 1960 augotišes völ üks' jäl’gmäine erilaine tervhuz'komissii, mitte todišti, miše vanhemb leitenant Gagarin voib tehta lendandoid avarudehe.

11. vilukud vodel 1960 Il'mvoinvägiden pämehen К. А. Veršininan käskon mödhe oli tehtud erilaine voiskiden pala (v/p) № 26266, miččen pätegend oli vaumita kosmonavtoid (jäl’ges voiskpala oli toižetud Il'mvoinvägiden kosmonavtoiden vaumičusen Keskusehe). Gagarin oli pandud kosmonavtoiden kandidatoiden joukhu Il’mvoinvägiden pämehen К. А. Veršininan käskon mödhe 3. keväz'kud vodel 1960, а 11. keväz'kud ühtes kanzanke ajoi udele voislužban tahole. Keväz'kun 25. päivälpäi zavottihe vedada kaikenaigaižed urokad kosmonavtoiden vaumičusen programman mödhe[22][23].

Kosmonavtan valičend da vaumičuz

Paiči Gagarinad, ezmäižen lendandan avarudehe täht oliba i toižed kandidatad; kaiked oli kaks'kümne mest (Ezmäine SSSRan kosmonavtoiden jouk). Kandidatoid valičiba voinistrebitel'-lendajiden keskes Korol'ovan pätandan mödhe, kudamb lugi, miše nenil lendajil om mahtišt vägestada ličendad, stressazjoid da veren painusen vajehtust[24] Kosmonavtoiden valičend ezmäižehe joukuhu oli tervhuden, psihologian da toižiden azjoiden mödhe: igä 25—30 vot, kazv vähemba 170 sm, hibjan jugu vähemba 70—72 kg[25], korktuden da stratosferine harjenemine, hotk reakcii, kambakuz', psihologine ripmatomuz'[26] Jurii gagarin oficialižen harakteristikan mödhe oli 165 sm kazvol[27], toižiden tedoiden mödhe, sen lugus om "ЕКА"[28] — oli 157 sm[29]. Kazvon da jugun küzud oliba "Vostok"-kosmoslaivan erigoičuseden täht, mitte rippui raket-kandajan vägespäi. Völ valičendan aigan otiba homaičushe hüvä harakteristik, ühtnend partijaha (Gagarin tegihe KPSS-partijaha kandidataks vodel 1959, а ühtni partijaha kezakus vodel 1960), politine aktivnost', socialine sündund.[30]

8. sulakud vodel 1961 oli Valdkundaližen komissijan ištund "Vostok"-kosmoslaivan lendandas, miččen ohjanzi SSSRan Ministroiden Nevondišton polestuztehnikan Valdkundaližen komitetan pämez' K. N. Rudnev. Komisii vahvištoiti ezmäižen istorijas tegendan mehele leta avarudehe, miččen allekirjutiba S. P. Korol'ov da N. P. Kamanin:

Tehta ühten lendandan ümbri Mad korktudel 180—230 kilometrad, pidusel 1 čas 30 minutad da azotadas käsltud rajonas. Lendandan pätegend — kodvda voimust olda mehele avarudes erikalutadud laival, kodvda laivan kaludišt lendandan aigan, kodvda ühtenzoitust laivan da Man keskes, uskotoitas laivan da kosmonavtan kalundištos laivan ištutandan aigan.


Jäl'ges avaitud ištundad palad komissii jär penes joukus da vahvištoiti Kamaninan taričendan oigeta lendandaha Jurii Gagarinad, a Titovad vahvištoitta varakosmonavtaks[31][32].

Lendand avarudehe

"Vostok"-laivan start lendai-kosmonavtanke Jurii Aleksejevič Gagarinanke oli tehtud 12. sulakud vodel 1961 09:07 časud moskvan aigadme (06:07 UTC) Baikonur-kosmodromalpäi (ven.) (vep..

Gagarin edel startad

["Восток"-raketa-kandai radoi homaičendoita, no jäl'gmäižel etapal ei zavodind rata radiohjanduz, mitte heiti 3. pordhan dvigateliden radon. Dvigatelid lopiba radon vaiše siloi, dubliruitud mehanizm (taimer), no laiv jo lendi orbitale, miččen ülembaižen korktusen čokim oli jo 100 km ülemba lugetud: peitomatomad orbitan parametrad oliba 327×180 km[33]. Pästand mugoman orbitan korktuselpäi "aerodinamižen azotimen" abunke voi olda 20 — 50 päiväd[33][34][35].

Poligonan päitajan kirjutez päivlehtikon

Orbital Gagarin sanui ičein rižad, laivan olod da homaičendad. Ill'uminatoraha hän nägi Man pil'videnke, mägidenke, mecoidenke, jogidenke, meridenke, nägi taivhan da Päiväižen, toižed tähthad lendan aigan Man pil’veses.

Tehtes ühten punondan ümbri Mad, 10:53 časud 106 minutal laiv lopi lendandan. Azotandan sisteman radon problemoiden täht päzutandapparat gagarinanke ištuihe ei kut oli rižadud 110 km Stalingradaspäi, а Saratovan agjas, ei edahan Engel's-lidnaspäi Smelovka-külän da podgornoje-külän rajonas. Konz oli 10:48 časud läheližen zenitno-raketižen divizionan radar[36] tabazi tundmatoman metkan — nece oli päzutandpparat (päiväs edel sidä zenitčikoile sanuiba, miše hö tarkas kacuižiba "konteineroid taivhaspäi").

Ezmäižed mehed, kudambad vastsiba kosmonavtad lendandaspäi oliba sijaližen mecnikan ak Anna (Anihaijat) Tahtarova da hänen kuz'vozne vunuk Rita (Rumija)[37]. Pigai ištutandan sijale tuliba voinmehed divizionaspäi da sijaližed kolhoznikad. Üks' voinmehiden jouk oti kaičendaha apparatan, a toine vei Gagarinad voiskpalaha. Sigäpäi Gagarin pagižimen abul andoi raportan PVOn divizijan pämehele: "Taričen sanuda VVSan pämehele: päazjan tegin, ištuimoi käsktud rajonas, tervhuz’ om hüvä, satatusid da murendusid ei ole. Gagarin"[38].

Statistik[39]
# Lähtendan
laiv		 Start, UTC Tedištuzmatk Ištutandan
laiv		 Ištutand, UTC Lendand Lähtendad
avaitud avarudehe		 Aig
avaitud avarudes
1 Vostok-1 12. 04. 1961, 06:07 Vostok-1 Vostok-1 12. 04. 1961, 07:55 00 päiväd 01 čas 48 minutad 0 0

Sovetskijoiš vestištoiš

Sikš ku ezmäižen mehen lendandan avarudehe vaumičend oli peittud, ka Gagarinan lendandas edel startad niken ei kirjutand. Levenzoitut tetabad kadrad, kus voib kebnas händast tundištoitta, oliba tehtud ei lendandan päiväl, a möhemba kinohronikan täht, kus Gagarin toštti kaike, midä tegi avarudes todesižen lendandan aigan[40].

12. sulakud vodel 1961 radiovedäi Ju. B. Levitan sanui radiodme TASS-vestin Jurii Gagarinan "Vostok"-kosmoslaival lendandas avarudehe[41]ː

"12. sulakud vodel 1961 Sovetskijas Sojuzas om pästtud orbitale ümbri Mad ezmäine mail'mas kosmolaiv-sputnik "Vostok" mehenke südäimes. Laiv-sputnikan "Vostok" lendai-kosmonavt om Sovetskijan Socialistizen Sojuzan Valdkundoiden rahvahanik lendai major Gagarin Jurii Aleksejevič."

Jäl'ges lendandad avarudehe

Vastuz Moskvas

Ezmäks niken ei tahtoind tehta Gagarinan praznikvastust Moskvas. Jäl'gmäižel kurol kaiken päti Nikita Sergejevič Hruščev. Hänen poigan Sergei Hruščevan sanoiden mödhe:

Hän zavodi sišpäi, miše soiti polestusen ministrale Malinovskii-maršalale da sanui: "Hän teil om vanhemb leitenant. Pidab pigemba leta händast voinnimes. Malinovskii tahtoimata sanui, miše andab Gagarinale kapitan-voinnimen. Sen täht Nikita Sergejevič lujas käreganzi: "Mitte kapitan? Tö antkat hänele hot' majoran". Malinovskii hätken ei tahtoind häkkähtada, no Hruščev naperoiči, i sidä päivän Gagarin tegihe majoraks.

Sen jäl'ghe Hruščev soiti Kremlihe da kovas pakiči, miše Gagarinale tegiba arvoižen vastusen.

Toižiden tedoiden mödhe jäl'geližen kapitan-voinnimen Gagarin voi sada sulakus vodel 1961, no D. F. Ustinov tariči tehta händast kerdalaz majoraks. Käsk jäl'geližematoman voinnimen andandas oli vaumitud völ lendandan startad edel, no Jurii Gagrin tedišti sen polhe vaiše jäl'ges lendandad[42]. Kaikiš TASSan kirjutesiš 12. sulakud jo sanuttihe "majoras Jurii Gagarinas".

14. sulakud otmaha Gagarinad lendi Il-18, а letes Moskvanno lendandmašinanno völ ühtni arvokaz aviaekskort, miččes oli seičeme Mig-17-istrebitel'ad. Lendandmašinad praznikrivel lendiba Moskvan keskusen päl, Rusttan avoirdan päl da laskihe maha Vnukovo-aeroportas, sigä Gagarinad varasti sur' praznikvastuz: mehiden praznikihastuz, lehtezmehed da operatorad, valdkundan valdmehišt. Lendandmašin ajoi aeroportan keskuzpertinno, pästiba trap, mittuštme ezmäine päzui Gagarin. Lendandmašinalpäi valdmehišton tribunoihesai oli levitadud rusked hurst', mittuštme astuškanzi Jurii Gagarin. Asttes hänel rušihe ken'gan rihm (toižen versijadme — rušihe noskan pidim), no hän ei azotanus, a astui valdmehišton tribunoidennoks, hot' voi kukištuda da langeta,[43], orkestran muzikadme, mitte vändi sovetskija aviamaršin ven.: «Мы рождены, чтоб сказку сделать былью». Tuldes tribunannoks, Jurii Gagarin raportui Nikita Hruščevale[44]:

Tovarišč Sovetskijan Sojuzan Kommunistižen partijan Keskuzkomitetan Ezmäine sekretar' , SSSRan Ministroiden Nevondišton Pämez'! Ihastusenke sanun teile, miše Kommunistižen partijan Keskuzkomitetan da Sovetskijan valdmehišton tegend om tehtud…

Jäl'ges oli matk avoin "ZIL-111V"-mašinal, Gagarin seižui tervehtoiti vasttnikod. Ümbri kului ozatelesid, äjäd maihutiba plakatoil. Uks' mez' ličoihe päliči oceplenijad da andoi Gagarinale änikkirben. Rusttal avoirdal mäni miting, miččel Nikita Hruščev tedoti, miše Gagrin sai Sovetskijan Sojuzan Geroi da "Lendai-kosmonavt SSSR" arvnimed.

Miting kändihe koumečasuižehe demostracijaha, miččen Jurii Gagarin da sovetskijan valdkundan pämehed tervehtoitiba seišti Leninan mavzolejan tribunalpäi. Demonstracijan jäl'ghe Nikita Hruščev kaimzi Gagarinad mavzolejaha, sarkofaganno[44]. Prazniktegod jätksiba praznikal Kremliš, miččel oliba äjad konstruktorad, kudambiden nimed siloi völ oficiališti ei nimitanuded. Leonid Brežnev andoi Gagarinale Sovetskijan Sojuzan Gerojan "Kuldaine Tähthaine" medalin da Leninan orden. Äjid sündnuzid vagahaižid lapsid nimitiba sil päiväl Gagarinan muštoks — Jurijaks.

Toižel päiväl oli press-konferencii, miččel Gagarinale da konstruktoroile tegiba küzundoid verazmaižed lehtezmehed. Ezmäine konferenciijan küzund oli Gagarinale, ei-ik ole hän knäziden Gagarinoiden, kudambad nügüd' elädas Amerikas, jäl'genik. Gagarin andoi vastusen muga[44]: "Minun heimolaižiden keskes nimiččid knäzid da korktan rodun mehid ei teda da nikonz ei kulend heiden polhe".

Verazmaižed matkad

Ezmäine Jurii Gagarinan verazmaine matk oli Čehoslovakijaha. Hän lendi jogavuiččel Тu-104-lendandmašinal Praga-lidnaha. Väl Gagarin oli Bolgarijas, Suomes, Velikobritanijas, Pol'šas, Kubal, Brazilijas azotusenke K'urasao-sarel, Kanadas azotusenke Islandijas, Vengrijas, Indijas, Ceilonal (nügüd' Šri-Lanka), Afganistanas. Vodel 1962 Gagarin oli Ühtištoidud Arabskan Valdkundan (Jegipet).

Jurii Gagrin varazmaižen matkan aigan Jegiptas, 5. uhokud vodel 1962

Sügüz'kus vodel 1963 Gagrin oli Parižas, kus ühtni XIV Rahvahidenkeskeižehe astronavtikan kongressaha[45][46]. Redukus vodel 1963 ühtes Valentina Tereškovan oli štab-fateras OON Nju-Jorkas[47].

Kaiked veraznaižiš matkoiš Jurii Gagarin oli 30 mas[48].

Edeline elo da rad

Kosmonavtad: Jurii Gagrin (koumanz hurpolelpäi fotokuval), Viktor Gorbatko piknikal sebranikoidenke Dolgoprudnijas, 19. elokud vodel 1963

3. sügüz'kud vodel 1961 Jurii Gagarin päzui opendamhas Voin-il'man inženerižehe akademijaha Žukovskovan nimel, а 17. uhokud vodel 1968 S. М. Belocerkovskovan ohjandusel polesti diplomprojektan. Valdkundaline ekzamenkomissii andoi polkovnikale Jurii Gagarinale "lendai-inžener-kosmonavt"-kvalifikacijan da tariči händast akademijan adjukturaha[49].

Vodel 1964 Gagarin tegihe Kosmonavtoiden vaumičuz'keskusen varapämeheks da oli pandud sovetskijoiden kosmonavtoiden joukun ohjandajan.

Sovetskijad kosmonavtad huralpäi oiktaha polehe: Pavel Popovič, Jurii Gagarin, Valentina Tereškova telestudijas, Moskva 1. vilukud vodel 1964 

Gagarin oli valitud SSSRan Ülembaižen Nevondišton 6. (oli valitud Sojuzan Nevondištoho vodel 1962 Sičovskan ümbrüzkundadme) da 7. (vodel 1966 Rahvahuden Nevondištos) kucundan deputataks[50], oli VLKSM Keskuzkomitetan ühtnikan (oli valitud XXIV da XXV VLKSMan suimile) da oli kosmonavtikan ližamäraližen erišton "Rusked Tähtaz-lugendlehtesen ohjandajan (vodelpäi 1964). Paiči sidä, lendandan avarudehe istorian znamoičendan täht hän tegihe tetabaks personaks verhas mas. Gagarin oli Sovetsko-kubinskan sebruden sebran prezident[51], "Suomi — SSSR"-sebran arvostadud ühtnik da oli äjiš mail'man maiš mirun da sebruden missijanke.

Vodel 1966 Gagarinad valičiba Rahvahidenkeskeižen astronavtikan akademijan arvostadud ühtnikaks, sidä voden Gagrin zavodo harjoitused приступил к тренировкам по программе "Sojuz"-programman mödhe. Hän oli Komarovan, kudamb lendi ezmäižen kerdan udel laival, varakosmonavtan. Nece lendand oli azotadud aigemba paiväižen batarejan murendusen täht da lopihe kosmonavtan surmal parašutsisteman murendusiden täht. Voib olda, ku oliži hengiš Korol'ov, Gagarin oliži "Sijuz-1"-lendandlaivan pälendajan, sikš ku Korol'ov tomoti lendandad uden tipan laival lendandad Gagarinale[52].

Surm

27. keväz'kud vodel 1968 Gagarin koli aviakatastrofas, tehtes harjoitelužlendandan МiG-15UТI-lendandmašinal mahtokahan instruktoran V. S. Ser'oginan ohjandusel, läz Vladimiran agjan Kiržačskovan rajonan Novos'olovo-küläd.

Kaumpäluine laud Kremlin seinas

Heiden hibjad oliba kremiruidud. Prostind Gagarinanke da Ser'oginanke oli 30. keväz'kud vodel 1968, Sovetskijan Armijan Keskuzpertiš oliba pandud urnad heiden prahanke, Rusttal avoirdal[ru] mäni traurine miting, valdkundas oli tedotadud vaikastuz minut, urnad prahanke oliba pandud maha läz Kremlin seinad voinarvostusidenke[53].

Arvnimed da pauklahjad

Brazilian prezident Žaniu Kuadruš pauklahjoičeb Ju. A. Gagarinale brazilian orden (1961).
Avadim veraišpäi, mitte om tehtud Ühtenzoitud Araban Valdkundan rahatanhal

Arvnimed

  • Sovetskijan Sojuzan Geroi (14. sulakud vodel 1961, Kuldaine Tähtaz-medal' № 11175)
  • SSSRan lendai-kosmonavt (27. kezakud vodel 1961)
  • Čehoslovakian SSRan Socialistižen Radon Geroi (29. sulakud vodel 1961)
  • Bolgarian rahvahaližen valdkundan Socialistižen Radon Geroi (24. semendkud vodel 1961)
  • Vjetnaman Radon Geroi (28. sulakud vodel 1962)[54]

Sovetskii valdmehišt mugažo lendi Ju. A. Gagarinan voinnimen vanhemb leitenantalpäi kerdalaz majorahasai (lendi avarudehe oldes vanhemban leitenantan).

Podpolkovnik-voinnimi Jurii Gagarinale anttihe 12. kezakud vodel 1962, а polkovnik-voinnimen — 6. kül'mkud vodel 1963.

  • Kuba-sovetskajan sebruden sebran prezident
  • "Suomi — Sovetskii Sojuz" sebran arvostadud ühtnik.

Vodelpäi 1966 Jurii Gagarin om Rahvahidenkeskeižen astronavtikan akademijan arvostadud ühtnik.

  • Sovetskijan Sojuzan arvostadud sportmastar' (1961, nimi om anttud lendandas avarudehe da ezmäižiš mail'man rekordoiš avarudes[55][56])
  • Ezmäižen klassan voinlendai (1961, kvalifikacii om anttud kosmoslendandas)[56]

Ordenad

  • Leninan orden (SSSR, 14. sulakud vodel 1961);
  • Georgii Dimitrovan orden (Bolgarii, 24. semendkud vodel 1961);
  • Indonezijan Tähthan II klassan orden (Indonezii, 10. kezakud vodel 1961);
  • Gr'unval'dan Rist I stepenin orden (Pol'ša, 20. kezakud vodel 1961;
  • Plaija-Hiron ordenan ezmäine kavaler (Kuba, 18. heinkud vodel 1961);
  • Orden "Arvtegoiš il'mlendandas" (Brazilii, 2. elokud vodel 1961);
  • Vengrian rahvahan valdkundan Znaman I stepenin briliantoidenke orden (Vengrii, 21. elokud vodel 1961);
  • Nilan orden (Jegipet, 31. vilukud vodel 1962);
  • Afrikan Tähthan ordenan sur' lent (Liberii, 6. uhokud vodel 1962);
  • Karl Marksan orden (GDR, 22. redukud vodel 1963)[54][57].

Medalid da diplomad

Pälähte: [54]
  • "SSSRan Voinvägiden 40 vot"-jubileimedal' (SSSR, 1958)
  • Medal' "Celinan man lendamižes" (SSSR, 12. sulakud vodel 1961)
  • "Kuldaine Tähtaz"-medal' (SSSR, 14. sulakud vodel 1961)
  • Золотая медаль Британского общества межпланетных сообщений, 1961
  • Avstrijan valdmehišton kuldaine medal', 1962 voz'
  • "Vägestusen 20 vot Sures Kodiman voinas vozil 1941—1945"-jubileimedal' (SSSR, 9. semendkud vodel 1965)
  • III stepenin medal' "Parahimas voinslužbas" (SSSR, keväz'ku vodel 1966)
  • "SSSRan Voinvägiden 50 vot"-jubileimedal' (SSSR, viluku vodel 1968)
  • Konstantin Ciolkovskovan nimel kuldaine medal' ven.: "3а выдающиеся работы в области межпланетных сообщений" (AN SSSR)
  • De Lavo-medal' (Rahvahidenkeskeine aeronavtikan Federacii)
  • Italian kosmonavtikan associacijan kuldaine medal' da "Mez' avarudes"-arvdiplom
  • "Tetabas eros" kuldaine medal' da Švecijan kunigahan kluban arvdiplom
  • Rahvahidenkeskeižen aeronavtikan Federacijan kuldaine aviacionine medal'
  • Kolumban medal' (Italii)
  • Sen-Deni-lidnan kuldaine medal' (Francii)
  • Premijan "Rohktudes" Fonda Maccotti kuldaine medal' (Italii), 2007
  • VLKSMan arvznam
da toižed.

Arvrahvahuz'

Jurii Gagarin oli valitud lidnoiden arvostadud rahvahanikaks:

Völ hänele lahjoičetihe avadimed Kair da Aleksandrii lidnoiden verajišpäi(Jegipet)[54][60]. Avadim Kair-lidnan verajišpäi lahjoiči vodel 1962 lidnan pämez' Salah Dessuki[61].

Rahakitänd

Rahalahjaks da arvlahjaks ezmäine kosmonavt sai Sovetskijan Sojuzan valdmehištospäi:

  • 15 000 sovetskijad rubl'ad;
  • Volga-avtomašinan (nomer 78-78 МОD);
  • služban sijal nel'l'honusižen fateran kodikalundištonke;
  • äi lahjoid[62][54].

Voinnimed

  • Seržant (22.02.1956).
  • Leitenant (5.11.1957).
  • Vanhemb leitenant (6.11.1959).
  • Major (12.04.1961, kapitan-voinnimen päzudes).
  • Podpolkovnik (12.06.1962).
  • Polkovnik (6.11.1963).

Homaičendad

  1. ↑ 1 2 Гагарин Юрий Алексеевич // Большая советская энциклопедия (рус.): [в 30 т.] / под ред. А. М. Прохоров — 3-е изд. — М.: Советская энциклопедия, 1969.
  2. ↑ Jurij Aleksejevič Gagarin // Proleksis enciklopedija, Opća i nacionalna enciklopedija (хорв.) — 2009.
  3. ↑ Juri Alexejewitsch Gagarin // filmportal.de — 2005.
  4. ↑ Большая российская энциклопедия (рус.) — М.: Большая российская энциклопедия, 2004.
  5. ↑ 1 2 3 4 5 6 7 Гага́рин Юрий Алексеевич / Александров А. П. // Восьмеричный путь — Германцы [Электронный ресурс]. — 2006. — С. 237. — (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов ; 2004—2017, т. 6). — ISBN 5-85270-335-4.
  6. ↑ Wilson, Jim. Yuri Gagarin: First Man in Space (англ.). NASA (13 sulakud 2011). Архивировано 3 sulakud 2013 года.
  7. ↑ Давыдов В. А. Первый Пилотируемый Полёт, том 2. — Родина Медиа, 2011. — С. 42. — 1096 с. — ISBN 978-5-905350-01-6 / 9785905350016.
  8. ↑ Пресс-бюллетень № 1 17. Оргкомитет по подготовке и проведению празднования в 2011 году 50-летия полёта в космос Ю. А. Гагарина (22 elokud 2010). Дата обращения: 15 sulakud 2011. Архивировано 21 elokud 2011 года.
  9. ↑ Николаев Николай. Тайна рождения Юрия Гагарина, // «Рабочий путь» — Смоленск (2 keväz'kud 2011). Архивировано 23 redukud 2013 года. Дата обращения: 14 sulakud 2011.
  10. ↑ Юрий Гагарин: Один полёт и вся жизнь. Полная биография первого космонавта … Дата обращения: 26 keväz'kud 2022.
  11. ↑ Гагарин Алексей Иванович. Дата обращения: 21 heinkud 2019. Архивировано 4 elokud 2016 года.
  12. ↑ "На ферму прибежала рассыльная … Бегу, — ответила мама. — Вот задам поросятам корму, зайду переодеться домой …" — Гагарин, 1979
  13. ↑ Автово. Администрация Санкт-Петербурга. Дата обращения: 13 sulakud 2011. Архивировано 21 elokud 2011 года.
  14. ↑ Михайлова, Екатерина. Люберецкое ремесленное училище. Ю. А. Гагарин — сын Земли и звёзд. Дата обращения: 9 keväz'kud 2019. Архивировано 26 tal'vkud 2018 года.
  15. ↑ Гагаринский техникум в подмосковных Люберцах — уже не Гагаринский. ИА REGNUM (3 sügüz'kud 2015). Дата обращения: 9 keväz'kud 2019. Архивировано 26 tal'vkud 2018 года.
  16. ↑ Алина Василенко. Играл на трубе, танцевал вальс. Необычные факты из биографии Юрия Гагарина. газета Аргументы и факты (11 sulakud 2019). Дата обращения: 17 sulakud 2021. Архивировано 17 sulakud 2021 года.
  17. ↑ Владислав Шурыгин (старший). Трубач космической зари. Об истории одной фотографии Юрия Гагарина. Ваши новости (12 sulakud 2021). Дата обращения: 17 sulakud 2021. Архивировано 17 sulakud 2021 года.
  18. ↑ 1 2 Алексеев М. Когда ему было шестнадцать // Огонёк. — 1961. — 30 sulakud (№ 18). — С. 30—31.
  19. ↑ Копылов И. С., Лазукин А. Н., Райкин Г. Л. Первый космонавт // Оренбургское лётное: Очерк истории Оренбургского высш. воен. авиационного Краснознамённого училища лётчиков им. И. С. Полбина. — М.: Воениздат, 1976. — 268 с.
  20. ↑ 1 2 Ольга Воробьёва Север в судьбе первопроходца Архивная копия от 17 elokud 2018 на Wayback Machine // Красная звезда. — 2011. — 12 апреля.
  21. ↑ Юрий Алексеевич Гагарин. astronaut.ru (3 semendkud 2018). Архивировано 3 sulakud 2013 года.
  22. ↑ Хронология событий Центра. ФГБУ «НИИ ЦПК имени Ю. А. Гагарина». Дата обращения: 16 sulakud 2013. Архивировано 17 sulakud 2013 года.
  23. ↑ 50 лет назад в СССР создан Центр подготовки космонавтов (недоступная ссылка — история). Ветераны отчизны. Дата обращения: 16 sulakud 2013. Архивировано 17 sulakud 2013 года.
  24. ↑ Космонавт Леонид Каденюк: «Мне запрещали вступать в контакт с НЛО», «Комсомольская правда в Украине» (11 sulakud 2009). Архивировано 12 sulakud 2009 года. Дата обращения: 15 keväz'kud 2011.
  25. ↑ Лантратов Константин. Резюме для космонавта, Журнал «Коммерсантъ-Власть», № 19 (773) (19 semendkud 2008). Архивировано 27 sügüz'kud 2011 года. Дата обращения: 15 keväz'kud 2011.
  26. ↑ Жихарев Виталий. Герои нашего времени (7 sulakud 2010). Архивировано 10 kezakud 2020 года. Дата обращения: 15 keväz'kud 2011.
  27. ↑ Минобороны России. рассекреченные архивные документы из фондов ЦА МО, рассказывающие об офицерской службе первого космонавта планеты Земля. Юрий Гагарин. На пути к звездам. Дата обращения: 2 kezakud 2022. Архивировано 2 sulakud 2022 года.
  28. ↑ Yuri Gagarin (англ.). esa.int. Европейское космическое агентство. Дата обращения: 4 heinkud 2022. Архивировано 5 heinkud 2022 года.
  29. ↑ *Деннис Тито. Yuri Gagarin. Despite a humble upbringing, he became the first man in space and sparked a new era of exploration (англ.). time.com. — «Gagarin's eventual success in beating off 19 others to man the first flight owed as much to his physical characteristics as to his performance. Standing only 1.57m tall was an advantage in a small cockpit. Gagarin's humble upbringing and outgoing personality helped win him friends too—and fans.» Дата обращения: 15 sulakud 2019. Архивировано из оригинала 26 keväz'kud 2008 года.
  30. ↑ Лебедев В. В. Астронавты и космонавты. Размышления о прочитанном., «Советская Россия» (20 sulakud 2010). Архивировано 29 redukud 2012 года. Дата обращения: 15 keväz'kud 2011.
  31. ↑ Каманин Н. П. Скрытый космос (в 4-х кн.). — М.: Инфортекст-ИФ, 1995—1997.
  32. ↑ Сидоров, Анатолий. Инопланетяне страны Советов. Газета «Вечерняя Москва» (12 sulakud 2013). Архивировано 19 sulakud 2013 года.
  33. ↑ 1 2 Михаил Руденко. Юрий Гагарин погибал трижды. Русская Германия, № 17 (2 semendkud 2005). Дата обращения: 12 sulakud 2011. Архивировано из оригинала 30 sulakud 2005 года.
  34. ↑ Пономарёва Валентина. Неоткрытый космос, // Журнал «Дружба народов» (5 kül'mkud 2000). Архивировано 12 redukud 2012 года. Дата обращения: 31 keväz'kud 2011.
  35. ↑ Жовнир Наталия. «Тройник» Гагарина, // «Зеркало недели» (№ 45, 21 ноября 2009). Архивировано 19 sulakud 2013 года. Дата обращения: 31 keväz'kud 2011.
  36. ↑ Столярова Татьяна. Гагарин приземлился в секретном ракетном дивизионе, («Саратовский Арбат» - специально для «КП»), Комсомольская правда (12 sulakud 2002). Архивировано 14 sulakud 2011 года. Дата обращения: 31 keväz'kud 2011.
  37. ↑ Малинина, Екатерина. Девочка, которая первой встретила Гагарина на земле, сейчас работает официанткой под Астраханью. Комсомольская правда (6 sulakud 2011). Архивировано 3 sulakud 2013 года.
  38. ↑ Маринин И. Апрельский день:44 года назад. «Новости космонавтики» (Sulaku 2005). Дата обращения: 6 sulakud 2010. Архивировано 4 keväz'kud 2012 года.
  39. ↑ Statistics - Gagarin Yuri Alekseyevich (англ.). spacefacts.de. Дата обращения: 12 vilukud 2018. Архивировано 29 sulakud 2018 года.
  40. ↑ По сведениям Елены Гагариной. Фильм "Звёздный отряд", серия "Самые первые" (Александр Габнис, 2003, документальный сериал)
  41. ↑ День радио. Голос советского радио Ю.Б. Левитан. Дата обращения: 8 semendkud 2022. Архивировано 8 semendkud 2022 года.
  42. ↑ Россошанский В. И. Феномен Гагарина. — Летопись, 2001. Архивная копия от 23 heinkud 2021 на Wayback Machine
  43. ↑ Встреча Юрия Гагарина, RetroMap (18 kezakud 2012). Архивировано 9 keväz'kud 2014 года. Дата обращения: 31 keväz'kud 2013.
  44. ↑ 1 2 3 Гагарин, 1961.
  45. ↑ Голованов, Василий. Праздник по имени Гагарин. «Известия» (12 sulakud 2010). Архивировано 14 sulakud 2013 года.
  46. ↑ First Man In Space Yuri Gagarin Visits France 1963 (англ.). British Pathé Ltd. Архивировано 14 sulakud 2013 года.
  47. ↑ Пресс-конференция советских космонавтов Ю. А. Гагарина и В. Валентиной Терешковой в штаб-квартире ООН (16 октября 1963). ООН. Дата обращения: 21 uhokud 2022. Архивировано 21 uhokud 2022 года.
  48. ↑ По материалам стенда на ВДНХ // Отчёт о СССР: космос = USSR Report: Space. — Foreign Broadcast Information Service, Joint Publications Research Service, 1986. — С. 25. — 92 с. — (JPRS (Series)). См. также полный текст отчёта Архивная копия от 2 semendkud 2013 на Wayback Machine.
  49. ↑ Белоцерковский С. М. Диплом Гагарина. — «Молодая гвардия», 1986. — 173 с.
  50. ↑ Гафутулин, Наиль. Космонавт и депутат. Красная звезда (12 sulakud 2011). Дата обращения: 9 keväz'kud 2019. Архивировано 4 keväz'kud 2016 года.
  51. ↑ Гагарин Юрий Алексеевич — первый космонавт планеты // Космонавтика: Энциклопедия / Редколлегия: В. П. Бармин, К. Д. Бушуев, В.С. Верещетин и др. — М.: Советская энциклопедия, 1985. — 528 с.
  52. ↑ Шубин, Павел. Почему, зачем и как погиб космонавт Комаров: аудиокнига / читает Алексей Халецкий. — Компьюлента, 2011.
  53. ↑ Скорбные дни прощания // Огонёк. — 1968. — № 15 (6 апреля). — С. 1—4.
  54. ↑ 1 2 3 4 5 Роскосмос. Биография Ю.А. Гагарина, Центр управления полётами (ЦУП). Архивировано 1 kül'mkud 2013 года. Дата обращения: 28 sulakud 2013.
  55. ↑ "Космонавт узнал, что отныне он не только носитель воинского звания майора, но и заслуженный мастер спорта, и военный лётчик уже не третьего, а первого класса", — Галлай, 1985, [1]
  56. ↑ 1 2 Ю. А. Гагарин — заслуженный мастер спорта СССР // «Известия» : Газета. — 1961. — 14 sulakud (№ 90 (13636)). — С. 3.
  57. ↑ Юрий Алексеевич Гагарин, РКК Энергия. Архивировано 16 kezakud 2012 года. Дата обращения: 13 sulakud 2013.
  58. ↑ Гагарин Алексей Иванович. Дата обращения: 21 heinkud 2019. Архивировано 4 elokud 2016 года.
  59. ↑ Звание Почётного гражданина города Оренбурга присвоено Постановлением Оренбургского городского Совета от 11 апреля 2000 года № 59 (посмертно). Официальный сайт Администрации Оренбурга. Архивировано из оригинала 12 tal'vkud 2007 года.
  60. ↑ Биография первого космонавта планеты Юрия Алексеевича Гагарина - Госкорпорация «Роскосмос». www.roscosmos.ru. Дата обращения: 27 sulakud 2021. Архивировано 27 sulakud 2021 года.
  61. ↑ Уникальные фотографии визита Ю.Гагарина в Египет. Русский Дом в Каире. Дата обращения: 27 sulakud 2021. Архивировано 27 sulakud 2021 года.
  62. ↑ Светлана Самоделова. Секретная премия Юрия Гагарина. За свой полёт первый космонавт получил 15 тысяч рублей и кучу подарков. Московский комсомолец № 25325 (12 sulakud 2010). Дата обращения: 9 uhokud 2018. Архивировано 14 sulakud 2013 года.

Literatur

  • Гагарин Ю. А. Дорога в космос (Jurii Gagarin. Te kosmosannoks). — М.: "Воениздат", 1978. — 370 lpp. — 100 000 egz.
Om sadud "https://vep.ruwiki.ru/w/index.php?title=Gagarin_Jurii_Aleksejevič&oldid=524964"