Karjalan rahvahaline teatr

Рувики-späi
Necil sanal oma toižed-ki znamoičendad, kacu Rahvahaline teatr.
Karjalan rahvahaline teatr
Изображение логотипа
Petrozavodsk 06-2017 img19 Karelian National Theatre.jpg
Enččed nimed Suomen dramateatr
Om tehtud 1932
Pauklahjad Орден Дружбы народов  — 1982
Teatran pert'
Sijaduz Petroskoi, Karl Marksan prospekt 19
Ohjanduzkund
Pämez' Solovjev Sergei Ivanovič
Päohjandai Pol'akov V'ačeslav
Sait Официальный сайт
Логотип РУВИКИ.Медиа Mediafailad RUWIKI-tedoiš

Karjalan rahvahaline teatr (ven.: Национа́льный теа́тр Каре́лии, suom.: Karjalan Kansallinen teatteri) — om valdkundaline dramateatr Petroskoiš. Nece om üks'jäine tedomahtoine teatr mail'mas, miččes teatrozutesed oma suomen, karjalan, vepsän da venän kelil (teatozutelusiden aigan om sinhronine kändluz venän kel'he).

Teatrozutesed mändas kahtel teatrlaval: surel (300 sijad) da penel (50 sijad).

Teatran pert'. Irdnägo S. M. Kirovan avoirdalpäi
Teatran pert' Uden voden praznikoiden aigan

Teatran nimen istorii

  • Karjalan rahvahaline dramateatr (1932)
  • Valdkundaline suomen dramateatr (1932—1950)
  • Valdkundaline karjalaiž-suomalaine dramateatr (1950—1956)
  • Valdkundaline suomen dramateatr (1956—1991)
  • Karjalan rahvahaline teatr (tal'vkuspäi vodelpäi 1991)

Teatran pertin istorii

Teatran pertin augonpanend oli 2. elokud vodel 1911 da sidä tehtihe hüväntegijan sebran lidnalaižen teatran täht. Sauvotusen tehtihe gubernskijan inženeran V. N. L'adinskijan projektan mödhe da lopihe vodel 1913.[1].

Uden pertin zalas oli Triumf-kinoteatr, a toižes vediba gubernskijoiden valdmehiden kundaližed keradused.

Vodel 1918 sigä oli Rusttan gvardijan gubernskii štab.[2], vodel 1920 sid' oli suim, miččel oli tedotadud Karjalan radkommunan tegendas.

Vodelpäi 1929 pertiš oli Venälaine dramteatr (ven.) (vep.. Vodel 1955 Venälaine teatr sirdihe udehe pertihe Kirovan avoirdal. Pertiš jäi vaiše Triumf-kinoteatr.

Vodel 1965 pertin udištoittihe (arhitektor S. G. Brodskii). Udištusen jäl'he pert' kadoti ičeze enččen irdnägon. Udehe pertihe tuli Suomen dramteatr, mitte ende oli «Küläradnikan pertiš» Gogolan irdal.

24. kezakud vodel 2003 jäl'ges kahesa vot pertin kohenduzradoid avaižihe Karjalan rahvahaližen teatran uz' pert' [3]. Teatr sijadase Petroskoin keskuses, Kirovan avoirdal. Neciš pertiš om Karjalan tätüteatr da Karjalan teatran radnikoiden sebr.

Istorii

Vodel 1921 Rahvahan dramteatranno (mitte om tehtud vodel 1918) sädihe rahvahaližen artistjoukun, mitte tegihe teatran augotišeks. Artistjoukus oliba suomalaižed emigrant-rahvahanlibunikoišpäi. Ohjandai oli Viktor Linden — enzne Suomen teatroiden akt'or da ohjandai.

Karjalaine teatrlava

Keväz'kus vodel 1922 Karjalan radkommunan opendusen narkomaks oli pandud Santeri Nuorteva[4]. Hänen ak, Sanni Nuorteva (Tuomisto) ohjanzi «Karjalaine lava»-navediiteatrad, mitte jatksi Lindenan artistjoukun radod[5] Hänen ohjandusel oli pandud pjesad, sen lugus i starinoiden mödhe, miččed kirjutiba «Karjalaine lava»-teatran ühtnikad — runoilijad Jarmari Virtanen, Santeri Mäkelä, Ragnar N'uström.

7. redukud vodel 1922 Redukun valdankumandusen videndeks jubilejaks ezmäižel «Karjalaine lava»-teatrozutelusel oli ezitadud kaks' pjesad: ühtes aktas ven.: «Любовный напиток»-vodevil' pajoidenke da teatrozutelused Minna Kant «Hän om Süsmäspäi»-komedijaspäi. Pjesan pämehen Kerttu Virnes roliš il'mestui Sanni Nuorteva. Jäl'ges om ozutadud A. Kocebun ven.: «Похищенная красавица»-vodevil', miččes pomestjan ižandan roliš oli runoilii Jarmari Virtanen. Redukun valdankumandusen videndeks jubilejaks «Karjalaine lava» vaumiči proletarskijan runoilijan Santeri Mäkelän (1870—1936) «Homendez»-presan (suom.: «Aamu»)[6].

Voziden 1930 augotišes artistjoukuhu tuliba akt'orad-navedijad, kudambad emigriruba Suomespäi, Amerikaspäi da Kanadaspäi (Kuuno Sevanderan artistjouk). Suomen teatroiden ohjandajid Kuuno Sevanderanan da Alarik Sandelinan oigettihe koumeks kuks Piterihe kursoile, kus hö tundištihe N'uströmanke da hänen studijanke. Voden 1931 lopus hö pörzihe Petroskoihe da sädiba Karjalan valdkundaližen dramteatran rahvahaližen studijan.

Karjalan valdkundaližen rahvahaližen teatran sädand käsktihe Ragnar N'uströmale. Sügüzel vodel 1932 artistjouk, miččen ohjanzi Kuuno Sevander ühtenzoitihe dramtehnikuman pästnikoidenke. Oli tehtud Karjalan ravhahaline dramteatr[7].

Karjalan ravhahaline dramteatr

15. redukud vodel 1932 oli Avtonimižen Karjalan ASSRan Rahvahaližen teatran oficialine avaiduz. Ezmäižen sezonan teatr avaiži Boris Lavren'ovan Razlom-teatrozutelusel. Teatrozutelusen pani taidehohjandaiRagnar N'uström. Teatrozutelusel oli pjesan tegii Boris Lavren'ov da kursan mastar' K. K. Tverskoi [8].

Repressijad da sauptand

Voden 1937 lopus da voden 1938 augotišes artistjoukun ukoiden sur' pala oli repressiruidud. Heittud radsijalpäi da türmatud teatran taidehohjandai Ragnar N'uström. Jäl'ges Čehovan vodeviliden teatrozutelusid (ven.: «Предложение», «Медведь» da «Юбилеи») karjalan kelel, teatran sauptihe (kut siloi sanutihe voibištelendan aigan «buržuazian nacionalizmanke»).

Sovetsko-suomalaižen «tal'veližen» (1939—1940) voinan aigan, teatran artistjouk oli oigetud Piterihe Piterin voinümbruzkundaha. Eliba da repetiruiba Terijoki-lidnas, eziniba voinmehiden edes da gospitališ.

Avaiduz (1940) da voinan aig (1941—1944)

Vodel 1940, konz lopihe «Tal'veline voin», teatr möst zavodi rata Petroskoiš.

Vodel 1940 Karjalaiž-Suomalaižen dramateatran ohjandajaks tegihe Kotsalainen Stepan (teppo) Ivanovič (1910—1941[9]), teatrohjandai, GITISаn pästnik. Ezmäine teatrozuteluz oli Maksim Gor'kovan «Jegor Buličev» pjesan mödhe.

Suren Kodiman voinan ezmäižiš päivišpäi Karjala tegihe vointegoiden arenaks da sügüz'kuks vodel 1941 valdkundan enamb pala, sen lugui i Petroskoi, oli suomalaižiden voiskiden valdan al. Voinan aigan teatr radoi pagovendas — ezmäi Sibiriš, a jäl'ges — Vel'skas, Arhangel'skan agjas, vodelpäi 1943 möst Karjalas okkupiruimatomal tahol.

Vozil 1943—1945 teatran taidehohjandajan oli N. V. Demidov. Pandud N. Demidoval vodel 1944 Nora-spektaklin («Tätüpert'») Venäman teatrradnikoiden sebr nimiti parahimaks spektaklikš sovetskijal laval G. Ibsenan pjesan mödhe.

Vodel 1944 teatran päpirdajan oli Fred Lindhol'm (1902—1957)[10].

1945—1991

Vozil 1946—1949 teatran päohjandajan oli Sulo Tuorila[11].

Jäl'ges voinad teatras om pandud M. Gor'kovan «Vassa Železnova» (1947), H. Vuolijokin «Niskavuorin akad», A. Kivin «Seičeme velled», M. Lassilan «Nor' mel'nicnik» (1948), V. Lacisan «Kalanikan poig» (1949) teatrozutelused.

Vodel 1949 teatr ozuti E. Grinan «Tullei suvelpäi» starinan. Teatrozuteluz sai Stalinan preijan koumanden stepenin (1950) — sidä sai ohjandai Val'ter Suni, artistad Je. Tomberg da T. Lankinen.

Suomen teatr ezmäine enččen Sovetskijan Sojuzan rahvahaližišpäi teatroišpäi zavodi kävutada kundlimid sinhronkändlusen täht venän kel'he. Tobmad repertuaras oliba kätud sovetskijad pjesad. Sur' azj teatran elos tegihe adivajeluz Moskvaha vodel 1951, miččen programmaha oli ottud Gor'kovan «Vassa Železnova».

Vodel 1965 Valdkundaline suomen dramteatr sirdihe Gogol'a irdalpäi udehe pert'he — udištadud Triumf-kinoteatran pert'he Kirovan avoirdal. Vodelpäi 1966 teatran päohjandajan oli T. S. Haimi.

Vodelpäi 1968 teatrozutelusiden vaumičendaha kuctihe Suomen ohjandajid.

Vozil 1974—1981 teatran pämehen oli Karjalan ASSRan arvostadud taidehradnik T. S. Haimi. Vozil 1981—1997 teatran pämehen oli E. P. Alatalo[12].

Vozil 1974—1994 teatran pämehez' — RSFSRan arvostadud artist, Karjalan ASSRan rahvahan artist P. U. Rinne.

Vodel 1982 teatr om pauklahjoitud Rahvahiden sebruden ordenal teatran 50-voččen jubelejan muštoks.

Teatranke radoiba ühtes tetabad SSSRan ohjandajad: I. Ol'švanger (1951,1971,1974), О. Lebedev (1961, 1966), N. Livšic (1965, 1968, 1971, 1974), L. Heifec (1970), К. Маrson (1968, 1969, 1971), А. Narodeckii (1973, 1974), G. Solovskii (1978, 1979, 1981), L. Bel'avskii (1980), А. Аndrejev (1985, 1999—2001), F. Berman (1987), А. Аli-Husein (1994).

Kaikes radaigas teatras radoi äi lahjakahid akt'oroid: Sovetskijan Sojuzan rahvahaline artistka Jelizaveta Tomberg, Venäman rahvahaližed artistad Darja Karpova, Toivo Romppainen, Jurje Humppi, da Toivo Lankinen, Karjalan rahvahaližed da arvostadud artistad Sulo Tuorila, Jouko Routtu, Aleksandr Šelin da Emma Hippeläinen, Viljo Ahvonen, Venäman da Karjalan arvostadud artist Pauli Rinne, Venäman arvostadud artist Orvo Bjerninen.

Karjalan rahvahaline teatr

Vozil 1994—2003 teatran päohjandajan oli Venäman arvostadud taidenradnik Leonid Vladimirov.

Vodel 1997 Petroskoin valdkundaližes konservatorijas (ven.) (vep. avaitihe Rahvahaližen teatran studijan, miččen taidehohjandajan oli teatran pämez' (1997—2004) Arvid Zeland.

Vodel 2002 ven.: «Старосветские помещики»-spektakl' N. Gogol'an starinan mödhe sai parahim spektakl'-nimen kamernijoiden teatroiden rahvahidenkeskeižen Lambuška-festivalil. Vodel 2003 jäl'ges kahesa vot kohenduzradoid avaižihe teatran Sur' lava.

Vozil 2010—2022 teatran pämehen radoi Irina Pavlovna Šumskaja, Venäman arvostadud kul'turan radnik [13].

Vodel 2017 teatr sai Venäman rahvahaližen teatraližen Arlekin-premijan kuverz'-se nominacijas, sen lugus «Parahim spektakl'»-nominacii ven.: «Сын-медведь» spektakliš, mitte om tehtud karjalaižiden sarnoide mödhe, ohjandai V'ačeslav Pol'akov [14].

Vodel 2018 teatr sai Venäman rahvahaližen teatraližen Arlekin-premijan kuverz'-se nominacijas spektakliš ven.: «Сказка о Попе и о работнике его Балде», ohjandai V'ačeslav Pol'akov[15].

Kezakus vodel 2023 teatran sädaijouk sai Karjalan pämehen Sanpo-premijan (ven.) (vep. «Kullervo» spektakliš [16].

Artistjouk

  • Venämn rahvahaline artist P'otr Mikšijev (ven.) (vep. †
  • Venäman arvostadud artistka, Karjalan rahvahaline artistka Vieno Kettunen (Mikšijeva)
  • Karjalan arvostadud artist Aleksandr Kuika
  • Karjalan arvostadud artist Sergei Lavrenov
  • Karjalan arvostadud artist V'ačeslav Pol'akov
  • Karjalan arvostadud artistka Ol'ga Portretova
  • Karjalan arvostadud artist Aleksei Belov
  • Karjalan arvostadud artistka Tamara Voronova
  • Karjalan arvostadud artist Vladimir Sotnikov
  • Karjalan arvostadud artist Andrei Gorškov
  • Karjalan arvostadud artistka Aleksandra Aniskina
  • Karjalan arvostadud artistka L'udmila Isakova

Anastasia Aitman, Natalia Alatalo, Nikita Anisimov, Gleb Germanov, Sem'on Gorčakov, El'gar Guseinov, Dmitrii Ivanov, Lada Karpova, Ronja Kinnunen, Ksenia Kogan, Anni Kondrakova, Julia Kuika, Oles'a Leontjeva, Vadim Malinin, Ol'ga Malinina, Vladimir Matvejev, Maria Neneševa, Emil' Sagdijev, Galina Fil'uškina, Nastasja Šum [17]

Repertuar

Aigvoččile

  • ven.: «А зори здесь тихие…» (Boris Vasiljevan starinan mödhe)
  • ven.: «Беда от нежного сердца» (Vladimir Sollogub)
  • ven.: «Валентинов день» (Ivan Viripajev)
  • «Vepsläine» (ven.: «Вепсянка») (Aleksandra Aniskina)
  • ven.: «Венецианские близнецы» (Karlo Gol'doni)
  • ven.: «Гипербореец» (Jegor Černišov)
  • ven.: «Двенадцатая ночь, или Что угодно» (Uiljam Šekspir)
  • ven.: «Дело святое» (Florid Bul'akov)
  • ven.: «Дом / Koti» (Seppo Kantervo)
  • «Kodi iknoil pöudolepäi» (ven.: «Дом окнами в поле») (Aleksandr Vampilovan pjesan mödhe)
  • ven.: «Дорога в Небыван» (Irina Komissarova)
  • «Karjalan ma» (ven.: «Земля карельская) / «Omalla mualla» (Antti Timonen)
  • ven.: «Карамболь после полуночи. Фантазии Михаила Булгакова» (Grigorii Fuks)
  • ven.: «Когда чувства есть… / Kun on tunteet» (Aleksis Kivi, Maria Jotuni)
  • «Kullervo» (ven.: «Куллерво») (V'ačeslav Pol'akov)
  • ven.: «Лемби / Lembi» (Seppo Kantervo)
  • ven.: «Листы каменной книги / Kivikirja» (Seppo Kantervo, A. Linevskovan starinan mödhe)
  • ven.: «Песни синего неба / Sinitaivaan laulu» (Seppo Kantervo)
  • «Üks', kaks', koume, nel'l' ecmas sindai olen» (ven.: «Раз, два, три, четыре, пять я иду тебя искать») (Arina Gulimova)
  • ven.: «Хаос / Kaaos» (Mika Mil'l'uaho)
  • ven.: «Ходари» (Vasilii Firsovan aigvoččiden täht sarnoiden mödhe)
  • ven.: «Шалости жизни» (Viktor L'apin)
  • ven.: «Шампанского!… Шампанского! / Samppanjaa! Heti!» (А. P. Čehov)
  • ven.: «Экзамен Dance. 25 фраз о любви»

Lapsile

  • ven.: «Вверхтормашками» (Ksenia Dragunskaja)
  • ven.: «Волшебная кисточка» (Sem'on Golubčin)
  • ven.: «Волшебный посох» (Dmitrii Golubeckii)
  • Piter Pen (ven.: «Питер Пэн») (Dž. Barrin kirjan mödhe)
  • Trol'l'an venc ven.: «Корона Тролля» (Ol'ga Portretova)
  • ven.: «Приключения в лесу Ёлки-на-Горке» (Turbjorn Egner)
  • ven.: «Сказка о попе и о работнике его Балде» (А. S. Puškin)
  • Poig-kondi ven.: «Сын-Медведь / «Poigu-kondii» (karjalaižiden sarnoiden mödhe)
  • ven.: «Цветочек аленький» (Sergei Aksakovan starinan mödhe)
  • ven.: «Снежная королева» (Gans-Hristian Andersenan sarnan mödhe)
  • «Mikš vezi meres om solakaz» (ven.: «Почему вода в море солёная») (teatrozutelusen ohjandai V'ačeslav Pol'akov)
  • «Päiväižen nevest» (ven.: «Невеста Солнца») (teatrozutelusen ohjandai Maria Romanova)
  • «Kviz» karjalaiž-vepsläine intellektualine vänd (ven.: «Квиз» — карело-вепсская интеллектуальная забава[18]

Homaičendad

  1. ↑ Лядинский Вячеслав Николаевич. Дата обращения: 28 sügüz'kud 2012. Архивировано из оригинала 11 kezakud 2010 года.
  2. ↑ Иван Михайлович Мулло, Памятники и памятные места Карелии. 1965
  3. ↑ Открытие нового здания Национального театра Карелии. 21.06.2003
  4. ↑ http://www.gov.karelia.ru/Karelia/1999/t/1999_6.html Архивная копия от 9 uhokud 2015 на Wayback Machine Вожди эпохи: Сантери Нуортева. КАРЕЛИЯ N 131 (1999) за 24 ноября 2009 года
  5. ↑ Финны в Карелии и в России: история возникновения и гибели диаспоры. Журнал Нева, 2002
  6. ↑ История советского драматического театра. Том 2. Наука, 1966.
  7. ↑ Государственный Национальный театр Республики Карелия — История Om pandud arhivaha 10 vilukud 2010 vodel.
  8. ↑ http://www.gov.karelia.ru/Different/Dates/1999/04.html Архивная копия от 3 sügüz'kud 2014 на Wayback Machine Д. К. Карпова.(к 85-летию со дня рождения)
  9. ↑ Vodel 1941 om riktud frontal kaites vihanikoišpäi Petroskoi-lidnad.
  10. ↑ Карелия: энциклопедия: в 3 т. / гл. ред. А. Ф. Титов. — Петрозаводск: ИД «ПетроПресс», 2009. — Т. 2: К — П. — С. 165. — 464 с. — 3000 экз. — ISBN 978-5-8430-0125-4.
  11. ↑ Карелия: энциклопедия: в 3 т. / гл. ред. A. F. Титов. — Петрозаводск: ИД «ПетроПресс», 2011. — Т. 3: Р — Я. — С. 188. — 384 с. — 3000 экз. — ISBN 978-5-8430-0127-8.
  12. ↑ Не стало Эдвина Алатало. Дата обращения: 4 kül'mkud 2016. Архивировано 2 semendkud 2016 года.
  13. ↑ Ирина Павловна. Немного не хватило…
  14. ↑ Подведены итоги конкурса на соискание Российской Национальной театральной премии «Арлекин» 2017 года - Официальный сайт Администрации Санкт‑Петербурга. www.gov.spb.ru. Дата обращения: 20 semendkud 2025.
  15. ↑ Фестиваль Арлекин. Итоги фестиваля (неопр.). arlekinspb.ru. Дата обращения: 19 semendkud 2025.
  16. ↑ Распоряжение Главы Республики Карелия от 19 июня 2023 года № 224-р
  17. ↑ https://n-teatr.ru/artisty Труппа / Näyttelijät
  18. ↑ https://n-teatr.ru/repertyar_teatra Репертуар театра

Literatur

  • Колосенок С. В. Государственный Карело-Финский драматический театр. — Таллин, Эстгосиздат, 1956. — 112 с. с илл.
  • Стюф В. И. Государственный финский драматический театр Карельской АССР. — Петрозаводск, Госиздат, 1959. — 54 с. с илл.
  • Войцеховская А. В. Театры Карелии: указатель литературы (1945—1960). — Петрозаводск, 1962 (полный текст)
  • Никитин П. Е. Театр края Калевалы. — Петрозаводск: «Карелия», 1985. — 157 с.: ил.
  • Национальный театр Карелии: 70 лет, 1932—2002. — Петрозаводск, 2002. — 22 с.: ил.

Lähtked

Om sadud "https://vep.ruwiki.ru/w/index.php?title=Karjalan_rahvahaline_teatr&oldid=517594"