Kirovan avoird (Petroskoi)

Рувики-späi
Kirovan avoird
Petroskoi
61°47′15″ с. ш. 34°22′55″ в. д.GЯO
ПлКирова.jpg
Ühthižed tedod
Ma
LidnPetroskoi 
RajonKeskuz 
Enččed nimedvodehesai 1917 — Soboran

vodehesai 1923 — Valdan

vodehesai 1939 — Valdkundan 
Om nimitadud muštoksSergei Kirov[d] 
Логотип РУВИКИ.Медиа Mediafailad RUWIKI-tedoiš

Kirovan avoird (ven.: Пло́щадь Ки́рова, karj.: Kirovan lagevo[1], suom.: Kirovin aukio) om avoird, mitte sijadase Petroskoi-lidnan keskuses da om röunatadud Kuibiševa-irdal,Karl Marksan prospektal, Komsomal'skijal skveral, Lidnoiden-Sebranikoiden käveluzkujol da Puškinskaja-irdal. Om Karjalan pälidnan päavoird. Avoirdal om puišt da kuverz'-se pertid, miččed oma voz'sadoiden XVIII—XIX arhitekturan muštpachad. Nece om päsija lidnalaižiden päazjoiden da praznikoiden mänetandan täht.

Nimed

  1. Krepostnaja avoird;
Tradicionine avoirdan kuva Uden Voden praznikoiden aigan (2014)
  1. Plac-paradan avoird;
  2. Soboran avoird;
  3. proletkul'turan avoird;
  4. Kul'turan avoird;
  5. Valdan avoird;
  6. Valdkundan avoird;
  7. Radon avoird;
  8. Kirovan avoird;
  9. Valdan avoird (Suren Kodiman voinan aigan, konz Pertoskoi oli suomen voiskvägiden okkupacijas (1941—1944))[2];
  10. Kirovan avoird.

Istorii

Ezmäižed sauvotused nügüd'aigaižen avoirdan tahol oliba kaks' puižid jumalanpertid: Petropavlovskan korktan špilinke jumalanpert' da Pühähengine jumalanpert', miččed om letud voz'sadan XVIII augotišes.

Soboran avoird. Voz'sadan XX augotiž
Soboran avoird (1904)
Muštpacaz imperatorale Aleksandr II

Vodel 1777 sloboda sai lidnan statusad da lidnalaine administracii zavodi ezmäižen lidnan sauvotusen planan todenzoitusen. Planan mödhe taho jumalanpertiden ümbri tegihe nellikvuiččeks, völ oli planuitud kivisižen Kafedreližen jumalanpertin sauvond.

Vodel 1785 imperatriican Jekaterina II käskon mödhe lidnalaižele valmehištole oliba anttud rahad, miše sirtta elätadud pertid, miččed sauvottihe jumalanpertiden läz, uzile sijoile, miše päzutada sijan tulijan lidnan päavoirdan täht[3].

21. sulakud vodel 1790 avoirdal oli avaitud kivisine pert', miččen sauvotihe Gubernatoran rahvahaližen učiliščan da seminarijan sijadusen täht. Möhemba, vodel 1808, radmahttehnikum tegese Gubernijan mužikoiden gimnazijaks (vodelpäi 1960 pertiš om Karjalan taidehmuzei).

Vodel 1791 Filipp Bekren'ov, Piterin 1. gil'dijan kupec da Petroskoin pämehen Jefim Bekren'ovan poig, sauvoi kaikid suremban personaližen kivisižen pertin lidnas. Kaks'žiruine pert' seižui Staropoliceiskijal irdal da tegi tulijan Soboran avoirdan čogan, da pani Petroskoin kekspalan päirdoiden alandusid — Piterin (Mariinskan, Karl Marksan) (ven.) (vep., Petropavlovskan (Sobornan, Karl Marksan) da nügüd'aigaižen Pužkinan irdoid. Pertin projektan tegi gubernian arhitektor F'odor Kramer.

Vodel 1840 Solomensakja-irdal (nügüd' Kuibiševa-ird) sauvotihe kaks'žiruižen kivisižen kupcan G. M. Sivorotkinan pertin, mitte oli osttud mužikoiden gimnazijan administracijan sijadusen täht.

Vodel 1847 1. gul'dijan kupsan Mark Pimenovan rahoile, Soboran avoirdal läz lidnalašt sadud oli letud ezmäižen Oloncan gubernijan lapsiden prijutan kaks'žiruine puine pert' mezoninanke, kodijumlanpertinke da teatraližen zalanke. Prijut oli avaitud 21. sulakud vodel 1847 da ezmäks, Ülembaižen käskon mödhe, nimitihe "Pimenovan", a vodelpäi 1855 imperatoran Nikolai I muštoks oli nimitadud "Nikolajevskijaks"[4].

Mužikoiden gimnazijan pertid läz vodel 1858 gubernijan arrhitektoran Vasilii Tutarovan projektan mödhe oli tehtud kaks'žiruine kivisine pansionatan pert' gimnazijan openikoiden täht, miččes möhemba oli Akoiden gimnazii (nügüd' om Kantele-ansamblin pert' (ven.) (vep.).

Vozil 1859—1872 avoirdal oli letud kaikid suremb lidnas Sv'atoduhovskii kafedraline jumalanpert'.

Avoirdal oliba pandud maha tetabad oloncan pühämehed: Sv'toduhovkijan jumalanpertin seininno vodel 1871 — arhimandrid Mefodii, Oloncan hengeližen seminarijan rektor[5], vodel 1882 jumalanpertin alle om pandud maha Oloncan da Petroskoi arhijepiskop Palladii[6], vodel 1905 Voskresenskan jumalanpertin suviseinanno — Oloncan da Petroskoin arhijepiskop Anastasii[7]. Kaumad ei olgoi kaičenusoiš.

30. elokud vodel 1885 Soboran avoirdal oli imperatoran Aleksandr II muštpachan praznikavaiduz vestajan I. N. Šrederan (ven.) (vep. projektan mödhe. Muštpacaz oli valatud bronzaspäi Adol'f Morandan zavodal Piteriš, alanduz om tehtud vihandan tivdian mramoraspäi arhitekturan akademikan A. O. Tomiškon projektan mödhe. Muštpachan korktuz' om 8,5 m. Imperator om ozutadud generalan mundiras pal'hal päl, porfiras Pühän Andrei Pervozdanijan ordenan čepinke. Imperatoran oiktas kädes om svitok kirjutusenke "19. uhokud vodel 1861". Pjedestalal om vesеtud kirjutez — "Carile-päzutajale — Oloncan zemstvo. 1881"[8][3]. Jäl'ges rahvahanlibundad vodel 1917, vodel 1918 muštpacaz oli heittud da sulatud.

Vodel 1895 avoirdal kafedraližen jumalanpertin aidas oli tehtud kivisine kahesačogaine časoun' Blaženijan Faddejan Petroskoin kauman päl. Časoun'an katuz oli čuhundusformas, 1asoun'as oli grobnica da ikonostas Hristan Kaičijan, Bogorodican da Faddei Blaženijan jumalaižidenke[3].

Vodel 1895 päivnouzman avoirdan polel oli letud kaks'žiruine lidnalaižen radmahton učiliščan pert' da üks'žiruine kivisine učiliščan töpajoiden korpusan pert' (nügüd' Kiži-muzeja administracijan da fondoiden varakaičendtaho)[3].

Vodel 1924 paloiba Voskresenskii da Petropavlovskan jumalnpertid. Vodel 1936 Sv'atoduhovskii kafedraline jumalanpert' om poukahtud heitändan täht. Sidä voden sel tahol om pandud bol'ševikan Sergei Mironovič Kirovan muštpacaz. Muštpachan tegi sovetskii pävestai M. G. Manizer (arhitektor L. A. Iljin).

Sovetskijan aigan avoirdal joga voden mänetiba praznikdemonstracijad Redukun socialistižen rahvahanlibundan 7. kül'mkud da Rahvahidenkeskeižen keväden da radon päivän muštoks.

Vodel 1955 arhitektoran Savva Brodskijan projektan mödhe oli tehtud Muzikaližen teatran pert', a vodel 1965 hänen projektan mödhe rekonstruiruidud Karjalan rahvahaližen teatran pert'.

30. sügüz'kud vodel 2020 Lidnoiden-sebranikoiden käveluzkujol om avaitud "Vointetabuden lidn"-stella.

Pertid da sauotused

  • 1 — Social'no-kul'turine keskuz;
  • 4 — Karjalan muzikaline teatr (ven.) (vep.;
  • (Karl Marksan prospekt, 6) — Kantele-ansamblin pert';
  • (Karl Marksan prospekt, 8) — Karjalan taidehmuzei;
  • (Karl Marksan prospekt, 19) — Karjalan tätüteatr da Karjalan rahvahaline teatr;
  • 10А — Kiži-muzei-kaičuztahon Administrcii da ozuteluzkeskuz (ende oli radmahton učiliščan pert'[9];
  • 10 — Kiži-muzejan fondoiden varakaičendtaho (ende oliba tehnižen Alaradmahttehnkuman töpajad[10]).

Ajamed

  • Trolleibusad — 1, 4, 6;
  • Avtobusad — 5, 8, 12, 13, 15, 17, 18, 19, 20, 24, 25, 26, 28, 29.

Homaičendad

  1. ↑ Наименования улиц на карельском языке. Дата обращения: 7 elokud 2025.
  2. ↑ Юкка Куломаа. Финская оккупация Петрозаводска, 1941—1944 (пер.: С. Карху и др.).. — Петрозаводск, 2006. — 278 с.
  3. ↑ 1 2 3 4 Улицы и площади старого Петрозаводска / Жульников А. М.. — Петрозаводск: Карельский государственный краеведческий музей, 2003. — 48 с. — ISBN 5-94804-020-8.
  4. ↑ Н. А. Кораблев, Т. А. Мошина. Пименовы: династия предпринимателей, благотворителей, общественных деятелей.. — Petrozavodsk:КарНЦ РАН: Периодика, 2013. — 107 с. — 500 экз. — ISBN 978-5-88170-291-5.
  5. ↑ Некролог на смерть архимандрита Мефодия // Олонецкие губернские ведомости. 1871. 22 сентября. Дата обращения: 7 elokud 2025.
  6. ↑ Великий Князь Николай Михайлович. Русский провинциальный некрополь. Т. 1. — Москва, 1914. — С. 658. — 1008 с. — 600 экз.
  7. ↑ Анастасий. Дата обращения: 7 elokud 2025.
  8. ↑ «Дом на площади»: сборник статей. — Петрозаводск, 2000. — isbn= с.
  9. ↑ Здание бывшего ремесленного училищ. Дата обращения: 7 elokud 2025.
  10. ↑ Бывшие мастерские Низшего технического училища. kizhi.karelia.ru. Дата обращения: 7 elokud 2025.

Lähtked

Om sadud "https://vep.ruwiki.ru/w/index.php?title=Kirovan_avoird_(Petroskoi)&oldid=513244"