Sur' Nedal'

Рувики-späi
Sur' nedal'
Hristosan strastid (XV voz'sadan tundmatoi taidehpirdai Niderlandad)
Hristosan strastid
(XV voz'sadan tundmatoi taidehpirdai
Niderlandad)
Tip Nedal'
Praznuitas ortodoksižil uskojil
aigal Sures ezmärgespäi
lophusai Surehe sobatahasai
Vodel 2025 ortodoksižes uskondas:
16. sulakud (29. sulakud) - 21. sulakud (4. semendkud)
katolicizmas:
25. keväz'kud - 30. keväz'kud
Vodel 2026 ortodoksižes uskondas:
1. sulakud (14. sulakud) - 6. sulakud (19. sulakud)
katolicizmas:
14. sulakud - 19. sulakud
Vodel 2027 ortodoksižes uskondas:
24. keväz'kud (6. sulakud) - 29. keväz'kud (11. sulakud)
katolicizmas:
30. keväz'kud - 4. sulakud
Tradicijad puhtastadas pertin, mujutadas munad, pašttas kuličad
Om sidotud Sur' Post, Äipäiv
Логотип РУВИКИ.Медиа Mediafailad RUWIKI-tedoiš

Sur' Nedal', (ven.: Страстна́я седми́ца, Страстная неделя, Великая седмица[1], grek.: Ἁγία καὶ Μεγάλη Ἑβδομάς) — istoriližiš ortodoksižiš pühäpertiš zavodiše edel Äipäiväd nedal', konz johtutadas Iisus Hristosan peitehtlong, sud, rikond da mahapanend.

Katolicizmas se om Suren Postan jäl'gmäine nedal', ortodoksižes uskondas se om liturgijan voden eriline pala, mitte mäneb Suren postan jäl'ges, no ei ole sen pala[2]. Sur' Post lopiše Suren nedalin pätničal, edel Lazarevan sobatad[3], lugeb kuz' nedalid ilman kahteta päiväta — Lazarevan sobata da Birbincpühäpäiväd.

Suren Nedalin kaik päiväd nimitasoiš "Surikš" — Sur' ezmärg, Sur' tožnarg da m.e.; kävutadas mugažo "Strastnii"-epitet (paksumba kaiked Strastnii pätnič).

Ortodoksižes uskondas Suren nedalin ezmäižil päivil mäneb allilujan jumalanslužb liturgijanke, Suren nellänz'päivän da Suren sobatan — Suren Vasilijan liturgii, Suren pätničan liturgijad ei ole. Suren nedalin koume päiväd ustavan mödhe pidab lugeda kaiken Psaltirin, paiči 17. kafizmad, mitte lugedas Suren sobatan homendesel.

Katolicizmas Sur' nellänz'päiv, Sur' pätnič da Sur' sobat om ühtenzoittud da nimitadas Äipäivän tridenstvii.

Suren nedalin päiväd

Sur' post - nece om Sur' četiredes'atnica da strastnii nedal'. Jumalanslužb Strastnijal nedalil om znamasine[4]. Strastnijal nedalil post om strogii. No kaikid strogii post om Surel pätničal.

Sur' ezmärg

Necil päiväl johtutadas vanhan zavetan patriarh Iosif, mitte oli mödud vellil Jegiptaha, kuti mokičijan Iisusan ozutai, mugažo jevangelin starin Iisusan pahanzoituses lapsetomad smakovnicad (Biblii, MF,21:18-22), mitte om hengen simvol, mitte ei to ploduid — todesišt prostindad, uskondad, loičendad da hüvid azjoid[5].

Sur' tožnarg

Surel tožnargel johtutadas Iisusal tehtud eläbzoitand farisejoile da knižnikoile (Biblii, MF, 23:1-39), mugažo pritčad, miččid hän sanui Ierusaliman pühäkodiš: maksundas kesarile (Biblii, MF22:15-22) da kolijoiden eläbzoituses (Biblii, MF22:23-33), mugažo sudas (Biblii, MF, 25:31-46) da mirun lopus (Biblii, MF,24:3-42), kümnes neiččes (Biblii, MF,25:1-13) da lahjavudes (Biblii, MF, 25:14-30)[6].

Sur' koumanz'päiv

Surel koumanz'päiväl ortodoksižed uskojad jugedas johtutadas Iudan Iskariotan pätandad ičeze Opendajan manituses 30 hobedas monetas (Biblii, MF, 26:14-16). Mugažo johtutadas grähkantegii, mitte pezi kündluzil da siliti miral Iisusan jaugad, vaumiči händast mahapanendan täht (Biblii, MF, 26:6-13)[7].

Sur' nellänz'päiv

Surel nellänz'päiväl ortodoksižed uskojad johtutadas nel'l' azjtegod:

  • Peitehtlong (Biblii, MF, 26:20-29).
  • Openikoiden jaugoiden pezend Jumalal (Biblii, In,13:3-17).
  • Iisusan loičend Gefsimanan sadus (Biblii, MF, 26:36-46).
  • Iudan manituz (Biblii, MF, 26:47-49)[8].
Plaščanic, mitte om pandud "grobnican" päle

Sur' pätnič

  • Johtutez sudas, rikondas da Kaišijan ristrikondas (Biblii, MF, 27:1-56).

Ortodoksižes uskondas homendesel lugetas Jumalan pühiden strastiden 12 jevangelijad, ehtal todas plaščanica da pajatadas Kanon Jumalan rikondas da "Pühän Bogorodican voikule".

Surel pätničal ei sa söda nimittušt sömäd jumalanslužban lophusai, kuni iisusan plaščenic ei linne mahapandud[9].

Sur' sobat

  • johtutez Iisusan mahapanendas (Biblii, MF, 27:57-60), hänen hibjan olend grobus (Biblii, MF, 27:62-66), hänen hengen sirdämine adaha da kolendan vägestamine[10]. Äipäivän sömän pühätamine. Sobatal Ijerusalimas polttas hüväntegii lämoi.

Slavilaižed tradicijad

Rahvahan keskes nece nedal' nimitadas — pühä nedal' ven.: Красная, Червоная, Великая, Святая неделя, ukr.: Білий тиждень, Чистий тиждень, vaug.: Русальная неделя[11].

Necen nedalin aigan vaumitadas päpraznikaks: pestas stolad, laučad, lavad, iknad, uksed. Mujutadas päč vauktaks, eskai seinäd. Puhtastadas lava, hurstid, pestas astjad. Nellänz'päivälpäi sobatahasai mäni vaumičend päčinno da tanhal: emägad paštaba Äipäivän kuličad, mujutaba munad, paštaba lihad; ukod panibačibud, toiba hougod praznikaks. Külänikad vähän pagižiba. Kut kaiken postan aigan ei pajatanugoi komedas irdal, ei vändnugoi irdal da ei käveknugoi horovodoiš. Bolgaroiden uskondoiden mödhe, tradicijoid kactihe samovilad. Lugetihe, miše necil nedalil guleib pagan vägi. Slavilaižiden tradicijoiden mödhe edel Surt päiväd libo jäl'ghe sidä ezitatad pördasoiš male, kus oma kuverdad-se aigad[12].

Homaičendad

  1. ↑ Великая Седьмица // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907.
  2. ↑ Великий пост. Православная энциклопедия. Дата обращения: 6 kül'mkud 2025.
  3. ↑

    Muga, konz pätničan ehtlongel mö pajatam, mö em vaiše pajatam jogavottušt ortodoksišt uskondad, mö kaikel südäimel el'gendam sanad, miččid pajataškandem udel päiväl: ven.: 'Лазарем тя Христос уже разрушает, Смерте, и где твоя, аде, победа?..'

    — протопресвитер Александр Шмеман, «Великий пост»
  4. ↑ Гермоген Шиманский. Страстная Седмица // Литургика. Дата обращения: 6 kül'mkud 2025. Архивировано 1 kül'mkud 2016 года.
  5. ↑ Великий Понедельник Страстной седмицы Великого Поста. Дата обращения: 6 kül'mkud 2025. Архивировано 7 kül'mkud 2016 года.
  6. ↑ Гермоген Шиманский. Особенности богослужения первых трех дней Страстной седмицы // Литургика. Дата обращения: 6 kül'mkud 2025. Архивировано 3 kül'mkud 2016 года.
  7. ↑ Великая Среда Страстной седмицы Великого Поста. Дата обращения: 6 kül'mkud 2025. Архивировано 7 kül'mkud 2016 года.
  8. ↑ Гермоген Шиманский. Особенности богослужения в Великий четверг // Литургика. Дата обращения: 6 kül'mkud 2025. Архивировано 7 kül'mkud 2016 года.
  9. ↑ О постах и трапезах. Дата обращения: 6 kül'mkud 2025. Архивировано 7 kül'mkud 2016 года.
  10. ↑ Гермоген Шиманский. Особенности богослужения Великой субботы // Литургика. Дата обращения: 6 kül'mkud 2025. Архивировано 7 kül'mkud 2016 года.
  11. ↑ «Руса́льна недзе́ля, йих тры: велико́-дня, на Тру́йцу и на Рожэство́». –См.: Толстая С. М. Полесский народный календарь — М.: Индрик, 2005, С. 216.
  12. ↑ Агапкина, 2002, с. 267.

Literatur

Lähtked

Om sadud "https://vep.ruwiki.ru/w/index.php?title=Sur%27_Nedal%27&oldid=472869"