Gubernatoran puišt (Petroskoi)
| Gubernatoran puišt | |
|---|---|
 Tulend Leninan avoirdalpäi | |
| Ühthižed tedod | |
| Tip | londuzkuvasine puišt |
| Sijaduz | |
| 61°47′10″ с. ш. 34°21′50″ в. д.GЯO | |
| Ma | |
| Lidn | Petroskoi |
 | |
 Mediafailad RUWIKI-tedoiš | |
Gubernatoran puišt (ven.: Губернаторский сад, karj.: Gubernuatoran sadu[1]) om puišt Petroskoi-lidnas, londusižen arhitekturan muštpacaz, üks' vanhoišpäi lidnan puištospäi. Sijadase istoriližes lidnan keskuses, om röunatadud Gercinan da Gogol'an irdoil, Zavodan Linii-irdal da Zakamenskii-irdkujol.
Istorii
Necedä lidnalašt territorijad zavottihe kävutoitta ühten aigan Kehkeran avoirdan administrativižiden pertiden sauvondanke voz'sadan XVIII lopus. Ezmäi nece oli Oloncan gubernatoran da vice-gubernatoran rezidencijan tanaz. Tanhal oli hebotanaz, haugonsarai, kül'betid, karetnik da toižed elomišton sauvotused. Tanhannoks ühtni liinma, kus kazvatadihe kartohkad da jur'kazvmusid, ümbri liinmad kazvoiba pedajad[2].
Oloncan gubernatoran H. H. Povalo-Šviikovskovan aigan zavodihe puišton paremboituz. Oloncan gubernatoran V. N. Muravjovan käskon mödhe puištos tehtihe jaugtehuded, sauvotihe koume besedkad, ištutadihe änikgrädad. Gubernatoran N. P. Volkovan aigan puištos ištutadihe änikgrädad da kurtinad, tehtihe oranžerei — künmegranine besedk st'okllagenke da korktanke čuhundusenke (meiden aighasai ei kaičenus). Oranžerejan tegii om gubernian arhitektor V. V. Tuhtarov[3]. Nece oli londuzkuvasine puišt[4]. Oranžerejas radoi sadunholitai, kudamb pidi hol't kazvmusiš. Vodelpäi 1855 Petroskoin kundaližehe puištoho voiškatihe tulda i lidnan eläjad. Vodel 1887 Kundaližen puišton ühtenzoittihe Oloncan mägipämehen, kudamban pert' oli rindal oloncan gubernatoran rezidencijanke, puištonke[2]. Vozil 1920 augotišes puišt sai Metallistov-puišt nimen, a voziden 1930 keskaigalpäi Mašinostroitelei-puišt nimen. Vodel 1935 tehtihe lapsiden puištoks. Sid' avaittihe muzikaline, dramatine da horan sebrad, lapsiden kirjišt, aviamodelistoiden da meri-vointegon klubad, sport- da tervhuz'tandrehed[5].
Vodelpäi 1937 puišt mülüi Pioneroiden dvorcaha da sai Pioneroiden puišt nimen.
Vodel 1938 tehtihe puišton aid, sijattihe vestatused, ištutadihe änikgrädad, levenzoittihe sporttandrehen[6]. Sauvotihe kazaližen kinoteatran, kargaiduztandrehen, vändpaviljonad, sijatsihe čibud[2][7]. Tal'vel puištos radoi jätandreh[8]. Vodelpäi 1970 puišton keskes seižui vestatusen Leo Langižen V. I. Leninan rindkuva. Vozil 2002—2003 rekonstrukcijan aigan nece muštpacaz om heittud da sirttud kaičendale kodiröunan muzejan fondaha[9].
Vodel 2001 lidnalaine Administracii vahvištoiti pätandan pördutada puištale istoriližen nimen[10]. Vodelpäi 2001 sai Gubernatoran puišt nimen[11].
28. kezakud vodel 2003 Lidnan päiv-praznikan aigan om pandud Gavriil Deržavinan muštpacaz — Oloncan gubernijan ezmäižele rahvahaližele gubernatorale (vestai Val'ter Soini, arhitektor Emil' Kuldavletov)[12]. Muštpachan praznikavaidusel oli Federacijan Nevondišton pämez' Sergei Mironov da Karjalan Valdkundan pämehed. Bronzvestatuz korktudel 2,7 m oli tehtud liteinijal AO «Petrozavodskmaš»-zavodal, ühthine muštpachan korktuz' granit alandusenke om 4,5 m[13].
Vodel 2003 Petroskoi-lidnan 300-voččeks jubilejaks om tehtud puišton rekonstrukcii arhitektoroiden E. da S. Icikson, V. Kucpakan da dendrologan A. Lantratovan ohjandusel. Om pandud stiliziruidud vanhoihe aigoihe fonarid, laučad, ištatadud änikgrädad. Päjaugtehut om pälitud Šoksun babarm-mujuižel kvarcital, om pandud tagotud aid da čomitadud tulendverajad nügüdlaižen Zavodskaja Linija-irdan polespäi. Puištos oma lujas vanhad Petroskoin pud — 3 kaks'sadavottušt lehtkust, läz 50 kazvmusiden rodud.
Kezal vodel 2022 federaližen Lidnan paremban elon tegemižen-projektan ramkoiš puištos Profit-kompanii sijatsi ezmäižen inkl'uzivnijan laps'tandrehen[14]. Projektan ohjandai om Petroskoin lapsiden läžundkodin pälekar' Nadežda Dreizis[15].
Puištos tal'vel valadas jätandrehen[16].
Ekspozicii avainuden taivhan al
Puišton tulendverajidenno Leninan avoirdan polespäi om Karjalan rahvahaližen muzejan ekspozicii Petroskoin tegeližuden istorijan polhe — "Aleksandran zavodan" puškad, "čugunan kezrlang", liteinijan cehan tavrovii balk, sv'orlcehan šestern'a da toižed[17].
Homaičendad
- ↑ Наименования улиц на карельском языке. Дата обращения: 11 heinkud 2025.
- ↑ 1 2 3 Сады и парки в истории Петрозаводска. — Петрозаводск, 2003. — 160 с.: ил. ISBN 5-8430-0082-6
- ↑ Городская летопись // Олонецкие губернские ведомости. 1857. 26 октября. Дата обращения: 11 heinkud 2025.
- ↑ Дом горного начальника. Дата обращения: 14 heinkud 2025. Архивировано из оригинала 4 uhokud 2019 года.
- ↑ Парк для детей // Комсомолец Карелии. 1935. 26 мая.
- ↑ Красная Карелия. 1938. 21 июля
- ↑ Машин А. В старом парке стаял снег. Дата обращения: 11 heinkud 2025.
- ↑ История ДЮСШ № 6. Дата обращения: 11 heinkud 2025.
- ↑ История городской Лениниады. ptzgovorit.ru. Петрозаводск говорит (21 sulakud 2011). Дата обращения: 11 heinkud 2025.
- ↑ Губернаторский парк. История. tourister.ru (28 uhokud 2022). Дата обращения: 14 heinkud 2025.
- ↑ Гайдук С. Г. Топонимы Петрозаводска: улицы и парки. — М., 2017, С. 126—128
- ↑ Максим Берштейн. Как памятник Державину появился в Петрозаводске: история и легенды. vestikarelii.ru (26 sügüz'kud 2024). Дата обращения: 14 heinkud 2025.
- ↑ Державинский сборник-2018 / ред. М. Л. Гольденберг. — Петрозаводск: КарНЦ РАН, 2018. — 226 с. ISBN 978-5-9274-0821-4
- ↑ Дарья Волкова. Не темные аллеи: как изменились парки и скверы Петрозаводска. "Республика" (17 redukud 2022). Дата обращения: 14 heinkud 2025.
- ↑ Дрейзис Надежда Ильнуровна. Информация о депутате. Дата обращения: 14 heinkud 2025.
- ↑ В Петрозаводске откроют каток под названием «Победа». Дата обращения: 11 heinkud 2025.
- ↑ Губернаторский парк. Дата обращения: 11 heinkud 2025.
Literatur
- Сады и парки в истории Петрозаводска / А. С. Лантратова, Е. Е. Ициксон, Е. Ф. Марковская, Н. В. Куспак. — Петрозаводск: ПетроПресс, 2003. — 160 с. — ISBN 5-8430-0082-6.
- Лантратова А. С. Сады и парки Петрозаводска : их жизнь и существование в современном городе : экологические аспекты / А. С. Лантратова, Е. Е. Ициксон, Е. Ф. Марковская. — Петрозаводск : VERSO, 2012. — 55, [1] с. : ил. ; 20 см