Venäman igähižiden vahäluguižiden rahvahiden päiv

Рувики-späi
Venäman igähižiden vahäluguižiden rahvahiden päiv
Igähižiden vähäluguižiden rahvahiden Sur' kala-festivalin ühtnikad. 2025 voz'
Igähižiden vähäluguižiden rahvahiden Sur' kala-festivalin ühtnikad. 2025 voz'
Tip Muštpäiv
Oficialižesti Venäman igähižiden vahäluguižiden rahvahiden päiv
Toižin Venäman igähižiden vahäluguižiden rahvahiden päiv
Znamoičend kaičend Venäman igähižiden vahäluguižiden rahvahiden tradicionališt elon ladud, elomištod, taidehkäzitehmusid da ičenašt kul'turad
Om tehtud 4. kül'mkud vodel 2025 Venäman prezidentan käskon № 799 mödhe
Praznuitas Venäma
Päiv 30. sulakud
Praznuičend Temazjtegod openduz- da kul'turorganizacijoiš, festivalid, pajokonkursad, koncertad, mastar'-klassad

Venäman igähižiden vahäluguižiden rahvahiden päiv (ven.: День коренны́х малочи́сленных наро́дов Росси́йской Федера́ции) om muštpäiv, mitte om sätud 4. kül'mkud vodel 2025 Venäman prezidentan käskon mödhe. Praznik om tehtud, miše kaita Venäman igähižiden vahäluguižiden rahvahiden tradicionališt elon ladud, elomištod da kul'turad.

Praznikpäiv om 30. sulakud.

Istorii

4. kül'mkud vodel 2025 Venäman prezident Vladimir Putin tariči tehta Venäman igähižiden vahäluguižiden rahvahiden muštpäivän da praznuita sidä 30. sulakud. Käsk om sijatud oiktuz'pätandoiden oficialižen painandan saital[1].

Völ sidä päiväl om allekirjutadud käsk Venäman rahvahiden keliden päiv-muštpäivän sädandas. Praznik om pättud pideta 8. sügüz'kud — runoilijan Rasul Gazmatovan (ven.) (vep. sündundpüiväl[2].

Evenkad

Status da praznikan pätegod

Venäman igähižiden vahäluguižiden rahvahiden päiväl om muštpäivän status. Se ei ole pühäpäiv, a om radinpäiv.

Käskon mödhe № 799 4. kül'mkud vodel 2025 praznikan pätego om kaita Venäman igähižiden vahäluguižiden rahvahiden tradicionališt elon ladud, elomištod, salištusid da ičenašt kul'turad[3].

Praznuičendan verod

Venäman igähižiden vähäluguižiden rahvahiden päivän praznuičemine om oigetud neniden rahvahiden ičenaižen kul'turan, tradicionaližen elon ladun kaičendaha da popul'arizacijaha da rahvahuz'keskeižiden kosketusiden tugedusehe[4]. Azjtegod vedädas kut neniden rahvahiden tradicionaližiden eländtahoiden regionoiš, muga i federaližiš keskusiš[5].

Azjtegoiden päformatad:

  • Etnografižed ozutelused, mitte aigan ezitadas rahvahaližed sädod, elomišton da salištandoiden kalud, čomitesed.
  • Kul'turan festivalid rahvahaližen muzikan koncertoidenke, pajoidenke kodikelel (ozutesikš, saamen, kil'dinskan, evenskan), teatrozutelusidenke da rahvahaližiden vändoidenke.
  • Mastar'-klassad tradicionaližiden käzitehmusiden mödhe, mugomid kut poimetiž, luiden vestand da val'l'astusen tegemine.
  • Jarmarkad, miččil om ezitadud tradicionaližen elomišton tavarad: kala, liha, mezi, meckazvmused (ven.) (vep., pedriden nahkad da käzitehmused[5].

Sidä paiči, vedädas tedokonferencijad da kehkerstolad, miččed omištadas oiktusile, ekologijale, opendusele da keliden kaičendale, da völ openduzakcijad školiš da üläopištoiš[5].

Tradicionaline Huktivun-praznik (День оленевода). Jakutian Ner'ungrinskii agj. Uhoku, 2026 voz'

Venäman igähižed vähäluguižed rahvahad

Vodel 2000 Venäman valdmehišt vahvištoiti Venäman igähižiden vähäluguižiden rahvahiden ühthižen lugetišen (ven.) (vep.[6], vodel 2006 — Venäman Pohjoižen, Sibirin da Edahaižen Päivnouzman igähižiden vähäluguižiden rahvahiden lugetišen[7].

Vodelpäi 2020 Venämal om ladidud igähižiden vähäluguižiden rahvahiden ezitajiden lugemine. Heile anttihe l'gotad, mectusen da kalatusen erikvotad. Regionoiden korktudel oma erilaižed tugeduzazjtegod.

Voden 2025 tedoiden mödhe Venäman igähižiden vähäluguižiden rahvahiden ühthižlugetišehe mülüb 47 rahvast[8].

Venämal om läz 315 tuhad igähižiden vähäluguižiden rahvahiden ezitajad[9]. Statistikan tedoiden mödhe, enamba kaikid heiden keskes om nencoid (49 787 mest), abazilaižid (41 874 mest) da evenkoid (39 420 mest). Kaikid vähäluguižembad oma: kerekalaižed, al'utoralaižed da vodilaižed[8].

Igäžiden rahvahiden enambišt eläb Edahaižes Pohjoižes da Päivnouzmas, Sibiriš. Toižed elädas Kavkazal da Venäman evropalaižes poles[8].

Venäman Pohjoižen, Sibirin da Edahaižen päivnouzman igähižiden vähäluguižiden rahvahiden kodikelen da literaturan opendajiden ühthižvenälaižen suiman ühtnikad, suim oli Surgutan valdkundaližes universitetas uhokus vodel 2026

Tematižed festivalid da azjtegod

Venämal kaiken aigan mänetadas sured festivalid, miččed tugetas da popul'ariziruidas igähižiden vähäluguižiden rahvahiden kul'turad:

  • Venäman igähižiden vähäluguižiden rahvahiden ühthižvenälaine kul'turforum om sur' azjtego, mitte oli ezmäižen kerdan sügüzel vodel 2025[10] Anadiriš, Krasnojarskas, Petroskoiš da T'umeniš. Forum ühtenzoitab sädaijoukuid, mastarid da azjtedajid, kudambad pagištas da vajehtasoiš radmahtištol, kut voib kaita hengelišt etnokul'turišt ühthižvarad[4].
  • Rahvahidenkeskeine "Pohjoižen kal'huded. Venäman mastarid da pirdajad"-ozuteluz-jarmark om jogavozne azjtego, mitte aigan mäneb "Pohjoine kočevje-festival'. Projekt keradab sada ühtnikad kaikiš man röunoišpäi, miše ozutada tradicionališt elon ladud da taideht[11].
  • ven.: "Манящие миры.Этническая Россия"-sirdäifestival' om festival', mitte ezitab igähižiden rahvahiden kul'turad Venäman erazvuiččiš regionoiš "kočevje"-formatas[12].
  • Etnoskop-festival' — projekt, mitte om omištadud Venäman rahvahiden kul'turoiden äjüdele, miččen aigan tehtas ozutelusid, lekcijoid da fol'klorsebroiden koncertad[13].
  • ven.: "Большая рыба" om Venäman igähižiden vähäluguižiden rahvahiden festival'. Azjtego mänetadas Tomskan agjas[14], Primorskan agjas da toižiš regionoiš. Festivalin aigan oma rahvahan käzitehmusiden ozutelused, mastar'-klassad, koncertad, tradicionižed vändod da voibištelendad, rahvahaližen söndan degustacii.
Hantoiden kanz rahvahaližes sädos

Oiktusiden tarkištamine

Venäman igähiden vähäluguižiden rahvahiden oiktusiden tarkištamižehe om mülütadud Federaližed zakonad, Venäman subjektoiden zakonad, rahvahidenkeskeižed kožmused da valdkundaližed programmad. Neniden rahvahiden oktusiden garantad om vahvištoitud Venäman Zakonkogomusen 69 kirjutuses.

Federaližed zakonad

Venäman subjektoiden zakonad

  • Neneckijan avtonomižen ümbruzkundan zakon 21.05.2007 № 65-ОZ "Pohjoižen igähižiden vähäluguižiden rahvahiden eländtahos Neneckijas avtonomižes ümbruzkundas"

Rahvahidenkeskeižed kožmused

  • Rahvahidenkeskeižen radon organizacijan konvencii № 169 "Igähižiš rahvahiš da rahvahiš, kudambad vedädas heimeloladun ripmatomiš maiš"

Valdkundaližed programmad

Venämal om vahvištoitud valdkundaližed programmad, miččed tugetas igähižid vähäluguižid rahvahid, niiden keskes om:

  • Venäman igähižiden vähäluguižiden rahvahiden tradicionaližen elomišton valdkundaližen tugeduzprogramm, mitte om vahvištoitud Venäman valdmehišton käskol 15.04.2021 № 978-r[15]
  • Venäman valdkundaline programm "Valdkundaližen rahvahaližen politikan todenzoituz"[16]
  • Hanti-Mansiiskan avtonomižen ümbruzkundan — Jugran "Pohjoižen igähiden vähäluguižiden rahvahiden seižuikehitoituz"-valdkundaline programm[17]
  • Neneckijan avtonomižen ümbruzkundan valdkundaline programm "Pohjoižen igähiden vähäluguižiden rahvahiden kaičend da kehitoituz Neneckijas avtonomižes ümbruzkundas"
  • Sverdlovskan agjan valdkundaline programm "Social'no-ekonomižen politikan parembzoituz Sverdlovskan agjas"

Koncepcijad

  • Venäman Pohjoižen, Sibirin da Edahaižen Päivnouzman igähižiden vähäluguižiden rahvahiden kehitoitusen koncepcii vodehesai 2036, mitte om vahvištoitud 8. semendkud vodel 2025 № 1161-r käskol[18]

Ühtenzoittud azjtegod

  • 21. kezakud — Igähižiden rahvahiden rahvahaline päiv. Miččen tariči praznuida Kanadan general-gubernator Romeo Leblan vodel 1996. Vodelpäi 2001 oficialižesti praznuičese Amerikan öbokan tahoiš, vodelpäi 2017 — Jukon-tahoiš.
  • 9. elokud — Rahvahidenkeskeine mail'man igähižiden rahvahiden päiv. Om vahvištoitud OON-organizacijan Päassamblejal vodel 1994.

Homaičendad

  1. ↑ В России появился новый праздник, РИА Новости (4 kül'mkud 2025). Дата обращения: 17 keväz'kud 2026.
  2. ↑ Путин утвердил два новых праздника в России, Коммерсантъ (4 kül'mkud 2025). Дата обращения: 17 keväz'kud 2026.
  3. ↑ Путин установил новые праздники в России - Российская газета, Российская газета (4 kül'mkud 2025). Дата обращения: 17 keväz'kud 2026.
  4. ↑ 1 2 В России впервые проведут культурный форум коренных малочисленных народов РФ. Газета.Ru (8 sügüz'kud 2025). Дата обращения: 17 keväz'kud 2026.
  5. ↑ 1 2 3 День коренных малочисленных народов России 2026: какого числа, история, традиции праздника, основные мероприятия. Комсомольская правда. Дата обращения: 17 keväz'kud 2026.
  6. ↑ Постановление Правительства Российской Федерации от 24.03.2000 г. № 255. government.ru. Дата обращения: 17 keväz'kud 2026. Архивировано 25 sügüz'kud 2022 года.
  7. ↑ Распоряжение Правительства РФ от 17.04.2006 N 536-р (ред. от 26.12.2011) Об утверждении перечня коренных малочисленных народов Севера, Сибири и Дальнего Востока Российской Федерации. legalacts.ru. Дата обращения: 2 keväz'kud 2026. Архивировано 15 heinkud 2025 года.
  8. ↑ 1 2 3 Коренные малочисленные народы России, РБК Life. Дата обращения: 17 keväz'kud 2026.
  9. ↑ Мы в цифрах, МОО «КМНСОЮЗ» (17 vilukud 2023). Дата обращения: 17 keväz'kud 2026.
  10. ↑ Первый Всероссийский культурный форум коренных малочисленных народов России пройдет в четырех федеральных округах. culture.gov.ru. Дата обращения: 17 keväz'kud 2026.
  11. ↑ В Красноярск привезут «Сокровища Севера». Дела.ru (10 keväz'kud 2026). Дата обращения: 17 keväz'kud 2026.
  12. ↑ На Сахалине впервые состоится кочующий фестиваль «Манящие миры. Этническая Россия». Ассоциация коренных малочисленных народов Севера, Сибири и Дальнего Востока РФ. Дата обращения: 17 keväz'kud 2026.
  13. ↑ Этноскоп 2025. Фестиваль «Этноскоп». Дата обращения: 17 keväz'kud 2026.
  14. ↑ В Томском Дворце народного творчества «Авангард» прошёл фестиваль коренных малочисленных народов «Большая рыба». raipon.info. Дата обращения: 17 keväz'kud 2026.
  15. ↑ Правительство утвердило программу господдержки традиционной хозяйственной деятельности коренных малочисленных народов в Арктике. government.ru. Дата обращения: 17 keväz'kud 2026. Архивировано 26 kezakud 2022 года.
  16. ↑ Государственная программа. Федеральное агентство по делам национальностей. Дата обращения: 17 keväz'kud 2026. Архивировано 31 semendkud 2025 года.
  17. ↑ Государственная программа Ханты-Мансийского автономного округа – Югры «Устойчивое развитие коренных малочисленных народов Севера»: Департамент молодежной политики, гражданских инициатив и внешних связей Ханты-Мансийского автономного округа – Югры. depos.admhmao.ru. Дата обращения: 17 keväz'kud 2026.
  18. ↑ Распоряжение Правительства РФ О Концепции устойчивого развития коренных малочисленных народов Севера, Сибири и Дальнего Востока РФ на период до 2036 года, N 1161-р от 08.05.2025. zakonrf.info. Дата обращения: 17 keväz'kud 2026.

Ližaliteratur

  • Андриченко Л. В. Коренные малочисленные народы/Конго — Крещение (Большая российская энциклопедия : [в 35 т.] / гл. ред. Ю. С. Осипов; 2004—2017, т. 15). — М. : Большая российская энциклопедия, 2010. — С. 260. — ISBN 978-5-85270-346-0.
  • Чемчиева А. П. Социальные практики возрождения традиционных праздников (на примере коренных малочисленных народов Республики Алтай). — Манускрипт №. 12-3 (74), 2016. — С. 195—198.

Lähtked

Om sadud "https://vep.ruwiki.ru/w/index.php?title=Venäman_igähižiden_vahäluguižiden_rahvahiden_päiv&oldid=518674"