Tedoiden ekonomik (rahvahaline projekt)
| "Tedoiden ekonomik" (rahvahaline projekt) | |
|---|---|
 Valdmehišton sessii om omištadud "Tedoiden ekonomik" - rahvahaližele projektale (2023) | |
| Augotišen päiv | 2024 |
| Loppäiv | 2030 |
| Sü | Prezidentan Vladimir Putinan käsk |
| Rahapido | 700 mlrd rubl'ad |
| Sait | национальныепроекты.рф |
"Tedoiden ekonomik" (ven.: Эконо́мика да́нных) — rahvahaline projekt, mitte om pästtud eloho Venäman prezidentan Vladimir Putinan käskön mödhe[1]. Ezmäižen kerdan oli ezitadud "Lugendad da sido. Kvantan mail'm"-forumal (ven.: «Вычисления и связь. Квантовый мир») vodel 2023[2]. Ohjandab Lugukehitoitusen ministerstv, Ekonomižen kehitoitusen ministerst, Rahoiden ministerstv da Avtonomine kundaline "Luguekonomik" (ven.: «Цифровая экономика»)-organizacii[3].
Planoiden mödhe rahvahaline projekt abutab tehva vahvembaks Venäman ripmatomut tegointellektan da kvantoiden tedotehnologijoiden erištoiš[4]. Paiči necidä projekt om oigetud sihe, miše pätta socialižid da ekonomižid problemoid, miččed om sidotud tedotehnologijoiden pästamiženke eloho[5]. Rahvahaližen projektan tegemižehe om varatud 700 mlrd rubl'ad vodhesai 2030[6].
Sur' kvantan kehitoituzhüppind
Vodel 2023 "Lugend da sido. Kvantan mail'm"-foruman aigan Vladimir Putin tegi "Tedoiden ekonomik"-rahvahaližen projektan anonsad da pani mugoižen suren tegendan, mittušt voib rindatada muga sanutud "suren tegeližuden kehitoituzhüppindanke", sen tegi Sovetskii Sojuz vozil 1920-30 XX-voz'sadal: hüppida Venäman tehnologižes, ekonomižes, opendusen da ohjandusen kehitoituses[7]. Kus sanui Venäman prezident, rahvahaližen projektan strategii ei ole vaiše cifrovizacijas, а "ani uden ekonomikan" tegemižes, da lopuks Venäman elon znamasižes pambzoituses:
Pagin mäneb ei vaiše siš, miše ühtenzoitta nügüdläine tugi luguekonomikan, tegointellektan da korktoiden tehnologižiden projektoiden kehitoitusenke, kuna mülüba "tehtud planad" kvantoiden tehnologijoiden kehitoitusen mödhe… Pidab sauvda täuden mehanizman, kut tehta da kaiktäli pästta eloho nügüd'aigaližid tehtud azjoid. Nece koskeb kaikid tehnologijoid da elon polid[8].
Prezident märiči konkretižed haškud rahvahaližen projektan pästamižen täht:
- tedoiden keradusen sisteman parembzoitamine (tehta korktasrižakahid kvantan sensoroid, miččed abutaba paremba märitada, kus oma objektad — sputnik- da masidon sistemoiš, mugažo abutaba aigemba löuta läžundoid — tervhuz'alovehes);
- tedoiden sirdändsistemoiden parembzoitamine onlain-formatas (om tarbhaine tegeližuden robototehnikan, mehitomiden ajamiden sistemoiden, lidnan ümbrišton avtomatozacijan täht);
- ripmatomuden infrastrukturan tegemine tedoiden lugemižen da kaičemižen täht (tedoiden kaičuzplatformad da keskused, oma tarbhaižed valdkundaližiden erištoiden, predprijatijoiden, sido-operatoroiden effektivižen radon täht);
- tedomašinoiden tegemine da pästamine kvantan da fotonan tehnologijoiden pohjal;
- tedoiden varumatomuden sistemoiden parembzoitamine (kvantan kommunikacijad da kvantan šifruind);
- rahvahaližiden standartoiden da tedoiden radprotokoloiden tegemine;
- tedoiden oppindan da tedištelusen algoritmoiden tegemine (siš lugus oma pätandad tegointellektan erištos, mugažo kodimaine programmoiden tegemine);
- kodan kaičuzsijoiden tegemine (avaitud servisad programmistoiden radon täht Venämalpäi da verhiš maišpäi)[8].
Rahvahaližen projektan aigemba sanutud ohjandusiden da perspektivižiden tehnologižiden startapoiden rahoitamižes päinvestor om Venäma. Kut homaiči Mobile Research Group - organizacijan päarvostelii El'dar Murtazin, Venäma jo vahvas mülüb videhe valdkundaha-lideraha lugukehitoitusen mödhe (tedod vodeks 2024), da sanui, miše rahvahaližen proektan pätegend ei ole tehnologižes joksmuses da rindatuses toižiden valdkundoidenke, a tehta ičeze reginoid ühtejiččikš "lugukehitoituses":
Rahad, miččed anttas, abutaba tehta kehitoituzhüppindad. Tezis om lujas kebn': nece om se, mi tariž kehitoitusen täht. Tämbei om luguero regionoiden mel'pidoiden mödhe, ku rindatada niid Moskvanke. A, ku mö pagižem levedas da rindatam Venämad kaiken mail'manke, ka mö em jägoi nikut[9].
Tehnologine ripmatomuz'
Mitte el'genduz' da vastusenpidänd oma kodimaižil inženeroil da tedomehil rahvahaližen projektan pegemižes, kerdan sel'genzoiti metaforan abul "Rosatoman" pämez' Aleksei Lihačov. Hän rindati kvantan tedomašinan tegemine ezmäižen sovetskijan südäinbombanke, ved' molembad oli tehtud "augotišespäi" da oliba lujas tarbhaižed Venäman ripmatomuden täht:
Konz sindai kuctas valdmehištoho da sanutas, miše koumes-nelläs vodes...pidab ozutada satused, miččid - ei ole sil'ged, tehnologijoid ei ole, no valdmehišt da Tedoakademii kacuba sinuhu. Siloi sinun päs sündub eskai mugoine heng kut Lavrentii Pavlovič Beria, kudamb ohjanzi südäinerištod, konz se vaiše sündui, meletad sid'-žo, miše ei sa huigenzoitta korktas letud sovetskijan da venälaižen südäintegeližuden znam'ad. Nece om mugoine mel' päs[8].
Kodimaine kvantan tedomašin tegihe eriližes laboratorijas "Rosatoman" tugel. Tegii Ilja Semerikov kehitoiti ičeze kartte Aleksei Lihačovan mel't, sanui, kuverdan pigunke radab ičeze fizik da hänen ühtesradnikad Ilja Zalivako da Saša Borisenko — "Šaraškan" ičetahtnikad uznikad udehe laduhu. Nece rindatuz ei ole muite tehtud, ved' ani Tupol'ovan, Korol'ovan, Termenan radon abul oli tehtud sur' kehitoituzhüppind aviasauvondas, dvigatel'sauvondas da raketoiden sauvondas[10]. Ilja Semerikov starinoiči Tulebiden tehnologijoiden foruman aigan vodel 2023, miše tehtes ioništ kvantan processorad, mäneti enamba aigad laboratorijas, mi kanzas:
Siš aigaspäi läz koumed vot mö eläm laboratorijas – sobatad, pühäpäiväd, ezmärged. Meid kaičeb vaiše üks' azj, FIAN sauptase üks'tošt'kümne časud ehtad. Ku ei nece sü, ka mö öduižim sigä[8].
Edel sidä, ku kerata kvantan tedomašinan prototipad, Ilja Semerikovale pidi kerata ičeladuižid radnikoid. Kut hän starinoiči vodel 2023, neche mäni läz kümned vot. Inženeran arvostelusen mödhe, tariž völ kümne ližaks nügüdläižiden idejoiden pästamižen täht:
Midä om meiden täht om lujas tärged da hüvä, se [kvantan tedomašin - toim.] tegeb miččid-ni tarbhaižid tehmusid, miččed ei oiktas sišpäi lähteba, a se vaiše modeliruib molekuloid, a ei tege mittušt-se tedoabstrakcijad. Meiden täht nece om lujas tärged. Ka, miden uništuz – tehta tarbhaižen kvantan tedomašinan. Tehta mugoižen kvantan tedomašinan, mitte pätaiži tegendoid toziteramba, mi supertedomašin, mitte oliži tarbhaine äjile ristituile[8].
Luguekonomikan välläd poled
Tedoiden ekonomik - rahvahaližen projektan aigan Ekonomižen kehitoitusen ministerstvale da Radon ministerstvale om kästtud pidäda radrinkan tarkištelust kaikuččen voden, miše arvostada välläd poled, konz tedointellekt pästtas eloho, kut se painastab Venäman radmäraha[3].
Homaičendad
- ↑ Послание Президента Федеральному Собранию. http://kremlin.ru (29 uhokud 2024). Дата обращения: 2 heinkud 2025.
- ↑ В России появится новый нацпроект — «Экономика данных». https://digital.gov.ru (13 heinkud 2023). Дата обращения: 2 heinkud 2025.
- ↑ 1 2 Михаил Мишустин дал поручения по итогам стратегической сессии, посвящённой нацпроекту «Экономика данных». http://government.ru (21 tal'vkud 2023). Дата обращения: 2 heinkud 2025.
- ↑ Михаил Мишустин провёл стратегическую сессию по формированию национального проекта «Экономика данных». http://government.ru (21 kül'mkud 2023). Дата обращения: 2 heinkud 2025.
- ↑ Путин объявил о запуске нацпроекта «Экономика данных», РБК. Дата обращения: 2 heinkud 2025.
- ↑ Путин анонсировал нацпроект «Экономика данных», Коммерсантъ (29 uhokud 2024). Дата обращения: 2 heinkud 2025.
- ↑ Путин предложил подготовить нацпроект по формированию экономики данных, РИА Новости (13.07.2023). Дата обращения: 2 heinkud 2025.
- ↑ 1 2 3 4 5 Пленарное заседание Форума будущих технологий. http://kremlin.ru (13 heinkud 2023). Дата обращения: 2 heinkud 2025.
- ↑ Эксперт: Нацпроект "Экономика данных" позволит сделать рывок во внедрении ИИ - Российская газета, Российская газета (29 uhokud 2024). Дата обращения: 18 keväz'kud 2024.
- ↑ Писаренко, Дмитрий. Гении сталинских шарашек. Даже в лагерях учёные совершали прорывы в науке, AiF. Дата обращения: 2 heinkud 2025.
Venäman rahvahaližed projektad | |||||||||||||||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| |||||||||||||||||||||
