Uspenijan pühäkodi (Kem'-lidn)

Рувики-späi
Ortodoksine pühäkodi
Uspenijan pühäkodi
Комплекс Успенского Собора в Кеми сверху (1).jpg
64°56′48″ с. ш. 34°37′02″ в. д.GЯO
Valdkund  Venäma
Lidn Kem',
Lep'sar'
Uskond ortodoksine uskond
Jeparhii Kostomukšan
Blagočinii Kemin 
Sauvomine 1711—1717 voded
Status Venäman rahvahiden kul'turjäl'gestusen objekt federaližel znamoičendal Venäman rahvahiden kul'turjäl'gestusen objekt federaližel znamoičendal. Рег. № 101510245540006 (ЕГРОКН). Objekt № 1010012001 (БД Викигида)
Rad Radab
Логотип РУВИКИ.Медиа Mediafailad RUWIKI-tedoiš

Pühä Bogorodican Uspenijan pühäkodi (Uspenijan pühäkodi) (ven.: Собор Успения Пресвятой Богородицы или Успенский собор) om ortodoksine pühäkodi Kem'-lidnas, sen istoriližes Lep'sarel, om Venäman arhitekturan muštpacaz federaližen znamoičendad. Mülüb Kemin Blagoveščenijan monastirihe.

Istorii

Pühäkodin aug om pandud vodel 1711 ühtennimižen palanuden pühäkodin tahol Pohjoižen voinan ruotsilaižidenke vägestusen muštoks[1]. Om pühätud heinkus vodel 1714 (toižiden tedoiden mödhe vodel 1717).

Pühäkodin päčuhu

Oliba pühätudud Pühän Bogoridican Uspenijan, Nikolan Čudontegijan (ven.) (vep., Solovetskijoiden čudontegijoiden prepodobnijoiden ižandoiden Zosiman da Savvatijan nimel bokhonused (pridelad).

26. heinkud vodel 1936 Karjalan Keskuztegijankomitetan käskon mödhe pühäkodi oli saubatud[2].

Vozil 1960 om polin endištadud arhitektoran Aleksandr Opolovnikovan (ven.) (vep. projektan mödhe da hänen ohjandusel[3][4].

Vozil 1976—1979 om udištadud pühäkodin päčuhu, kohetud katuz, tehtud kaikiden konstrukcijoiden biocidimetand.

Vodel 2006 om anttud maksmatomaha kävutamižehe Kemin Blagoveščenijan mužikoiden monastirile Venäman ortodoksižen jumalanpertin Petroskoin da Karjalan jeparhijan Venäman uziden mokičijoiden da Jumalan sanan kandajiden muštoks[5]. Om kaičenus pühäkodin päbokhonusen ikonostasan dejisusan čin[6].

25. sulakud vodel 2016 zavodihe täuz' pühäkodin endištamine, miččen tehtihe töuden valičendan metodal. 35-metrižen pühäkodin murettihe parzile da vedihe edahaižele sauvotuztandrehele lidnan taga, miččel pusepid-endištajad udes keraziba pühäkodin pertin arhitektoroiden projektan mödhe, vajehtades kožumatomad parded. Sidä jäl'ghe möst murettihe sauvosen parzile da pörduttihe sidä enččele sijale. Endištamine, miččen aigan om pandud nügüd'läine lämoin da samalduzkaičendan sistemad, lopihe vodel 2019. Nel'l' ikonostasad, miččiden korktuz' om 2—9,5 metrahasai da ühthine leveduz' enamba 35 metrad, Piterin udištamižen jäl'ghe om pördutadud pühäkodihe voden 2020 lopus[7][8].

Arhitektur

Arhitekturan stilin mödhe nece om šartjumalanpert'[9]. Uspenijan pühäkodiš om Zosiman da Savvatijan da Nikolan bokhonused (pridelad), sömsija, pertedez da pordhad. Pühäpertin kompozicijaha mülüb koume "kahesačoganik nel'l'čoganikal" kaks'jarusišt šatrčuhud, miččed ühtnedas surehe sömsijaha (13 х 13 х 4 m) pohjoižen, päivnouzman da suven polišpäi.Pühäpertin päšatrčuhun korktuz' om 35,5 metrad, a bokčuhuiden korktuz' om läz 25,5 metrad[4].

Sömsija om kattud kaks'poližel katusel. Sömsijaha päivlaskman polespäi om tehtud pertedez da tulendpordhad, miččed mugažo om kattud kaks'poližel, no erikorktusižel katusel. Bokhonused oma bučinvuiččed vižseinäižiden altaridenke[4].

Pühäkodin seinäd oma pandud parzišpäi "obloho". Uspenijan da Zosiman da Savvatijan altarid om čaptud "käpšhu", perdedez om runguline, alahanpäi katud t'osal. Sömsijan, pertedesen da pordhiden kaks'poližil katusil om samcovo-slegovii konstrukcii "rustan" t'osanke.

Oppindmehed homaitas, miše pühäkodin kompozicii rippub susedsauvotusišpäi. Madal sömsija kožub korktudel pertihe, miččed seižuiba ümbri. A sured šatrčuhud Stroican da Pühä Ioannan jumalanpertihe, miččid nügüd' ei ole[3].

Südäinkalutamine da pühäkal'huded

Südäimes sömsijan seinäd oma strugitud, lagi om tehtud levedoiš plahoišpäi, miččed venudas suril kehkeroil matical poikpoližel kaks'parzižel proganal, miččed tugedas kaks' čomitadud pachad. Pidust seinid om laučad. Om lämoitadud koumel iknal: üks' pohjoižpolespäi da kaks' suvipolespäi. Trapecijan vuitte verai ühtenzoiti sömsijan kesknellikoho, miččes oli kaks' iknad toine toižen pöl pohjoižpolespäi da koume suvipolespäi. Sidä paiči päivlaskmpolen seinäl oli kaks' pen't iknad[4].

Iknad lämoitadihe vižjarusišt ikonostasad, mitte ezmäi, Uspenijan pühäkodin sauvondan aigan, oli t'ablovii. Amuižiden veroiden mödhe oli tehtud lagi-taivaz, miččel oli 12 soidud. Bokhonuseden kalutamine oli pojav[4].

Pühäkodin jumalaižed (ikonad), mitte enambišt om voz'sadan XVII, oma Venäman endevanhan taidehen ozutesed[10]. Vozil 1970 üks' ikonoiden pala oli vedud endištamižele, a toine pala ühtes pühäkodin kaluidenke kaičese Kemin Blagoveščenjan pühäkodiš[3].

Pühäkodin päkal'huz' om ikonostas, miččen kompozicijaspäi kaičihe vaiše dejisusan rivi, kuna mülüb 21 unikališt ikonad (jogahine om kaks' metrad korktudel da 0,8—1,5 metrad levedusel)[11].

Völ pühäkodiš kaičesoiš kuverz'-se pušt ristad, üks' niišpäi om ozutadud pridelas[3].

Solovetskijoiden čudontegijoiden prepodobnijoiden Zosiman, Savvatijan da Germanan jumalaine pühäjändusidenke[12].

Nügüd'aigaižed olod

Nügüd' pühäkodin ühtel aigal om arhitekturan muštpacaz da kul'tsauvotuz.

Vodel 2006 om anttud maksmatomaha kävutamižehe Kemin Blagoveščenijan mužikoiden monastirile Venäman ortodoksižen jumalanpertin Petroskoin da Karjalan jeparhijan Venäman uziden mokičijoiden da Jumalan sanan kandajiden muštoks.

Kaičihe pühäkodin pähonusen ikonostasan deisusan čin.

Jumalanloičendad mänetadas jogapäivän tobjimalaz kaks' vai kaks' polenke časud[13].

Pühäkodin prestolan praznikad:

  • Pühä Bogorodican Uspenii - 28. elokud;
  • Nikola Čudontegii, arhijepiskop Mirlikiiskii, pühätai - 22. semendkud, 19. tal'vkud;
  • Zosima Soloveckii, prepodobni– 30. sulakud.

Kirjutadud pühäkodihe jumalanpertid da časoun'ad

  • Ioann Predtečin jumalanpert' Lep'sarel Kemiš (om letud vodel 1682, om mülütadud pühäkodihe vodel 1861, sidä jäl'ghe sai ičeze ühten uskondan prihodan, vodelpäi 1897 — om kemilaižen missioneran ohjanduses). Ei kaičihe.
  • Pühän Nikolan Čudontegijan jumalanpert' Papin sarel. Zavodan jumalanpert' Rabočeostrovskas. om sauvodud vodel 1899 mecpilindan zavodan rahoile. Ei kaičihe. Vozil 2003—2008 om sauvodud Pühän Nikolan Čudontegijan časoun' Rabočeostrovskan pristanil'.
  • Solovetskijoiden čudontegijoiden prepodobnijoiden ižandoiden Zosiman da Savvatijan jumalanpert'. Om tehtud vodel 1876. Jumalanpertiš oliba prestolad prepodobnijoiden Zosiman da Savvatijan, Jumalan Valatajan Pühän Ioannan nimel, om pühätud vodel 1785. Ei kaičihe.
  • Časoun' Jumalan Ristan nimel. Ei kaičihe.
  • Časoun' Pühä Il'l'a prorokan nimel. Ei kaičihe.
  • Kaumišton Pühä Stroican jumalanpert'. Om sauvodud vodel 1798. Ei kaičihe.

Sijaduz

Kem' om 1200 km Moskvaspäi, läz 850 km Piterišpäi da 430 km Petroskoišpäi, ku ajada mašinal vai avtobusal M18 Kola-avtotedme, mitte ühtenzoitab Piterin Murmanskanke. Voib ajada pojezdal Moskva-Murmansk vai Piter-murmansk. Raudtevokzalaspäi Uspenijan pühäkodinno voib tulda jaugoil, matkan piduz' om 20 minutad vai ajada taksil[14].

Homaičendad

  1. ↑ Успенский собор в городе Кеми. Дата обращения: 12 uhokud 2026.
  2. ↑ Б. Ф. Детчуев, В. Г. Макуров. Государственно-церковные отношения в Карелии (1917-1990). — Петрозаводск: СДВ-Оптима, 1999. — 206 с. — ISBN 5-201-07841-9.
  3. ↑ 1 2 3 4 Успенский собор в Кеми. russianold.ru (30 elokud 2023). Дата обращения: 12 uhokud 2026.
  4. ↑ 1 2 3 4 5 Ополовникова Е. А. Успенский собор в Кеми — архитектурная реликвия всемирного значения. Дата обращения: 12 uhokud 2026.
  5. ↑ Успенский собор в Кеми передан Русской Православной Церкви. Дата обращения: 12 uhokud 2026. Архивировано 7 vilukud 2014 года.
  6. ↑ Сохраним ли жемчужину деревянного зодчества? Дата обращения: 12 uhokud 2026. Архивировано 8 semendkud 2012 года.
  7. ↑ До чего дошла реставрация знаменитого собора-великана в Кеми? До главы. «Петрозаводск говорит» (20 keväz'kud 2019). Дата обращения: 12 uhokud 2026. Архивировано 24 elokud 2021 года.
  8. ↑ Деревянные иконостасы Успенского собора из Кеми восстанавливают в Петербурге. Официальный сайт Министерства культуры РФ (4 tal'vkud 2019). Дата обращения: 12 uhokud 2026. Архивировано 24 elokud 2021 года.
  9. ↑ Кемь. Собор Успения Пресвятой Богородицы. sobory.ru. Дата обращения: 26 uhokud 2026.
  10. ↑ Сохранение и реставрация икон Успенского собора города Кеми сотрудниками Музея изобразительных искусств Республики Карелия. Дата обращения: 26 uhokud 2026.
  11. ↑ Собор Успения Пресвятой Богородицы (Кемь). Дата обращения: 12 uhokud 2026.
  12. ↑ Собор Успения Пресвятой Богородицы Кемского подворья Соловецкого монастыря. Дата обращения: 12 uhokud 2026.
  13. ↑ «Собор Успения Пресвятой Богородицы», Кемь, Расписание богослужений. Дата обращения: 26 uhokud 2026.
  14. ↑ Успенская церковь: когда лучше приезжать на экскурсию, сколько это будет стоить, что находится внутри достопримечательности. Дата обращения: 12 uhokud 2026.

Literatur

  • Вахремеев Е. В. Исследование Успенского собора в Кеми и некоторые вопросы его реставрации. — Б.м., 1986. — С. 117-126.
  • Карелия: энциклопедия: в 3 т. / гл. ред. А. Ф. Титов. Т. 3: P — Я. — Петрозаводск: ИД «ПетроПресс», 2011. — С. 106. — 384 с. — ISBN 978-5-8430-0127-8.

Lähtked

Om sadud "https://vep.ruwiki.ru/w/index.php?title=Uspenijan_pühäkodi_(Kem%27-lidn)&oldid=529183"