Pokrovan jumalanpert' (Kiži)

Рувики-späi
Ortodoksine jumalanpert'
Pühä Bogorodican Pokrovan jumalanpert' Kiži-sarel
Irnägo suvipolespäi
Irnägo suvipolespäi
62°04′03″ с. ш. 35°13′26″ в. д.GЯO
Valdkund  Venäma
Sija Karjala,
Medvežjegorskan rajon,
Kiži-sar'
Uskond Ortodoksine uskond
Jeparhii Petroskoin
Arhitekturan stil' Venälaine puine arhitektur
Ezmäine johtutez 1694
Sauvomine 1764 voz'
Päpäivänmärad
  • 1764 — om udes sauvotud jäl'ges lämoipalod
  • 1920 — om vahvištoitud arhitekturan muštpachaks
Status Venäman rahvahiden kul'turjäl'gestusen objekt federaližel znamoičendal Venäman rahvahiden kul'turjäl'gestusen objekt federaližel znamoičendal. Рег. № 101510004350006 (ЕГРОКН). Objekt № 1010021061 (БД Викигида)
Rad Radab
Sait kizhi.karelia.ru/archite…
Логотип РУВИКИ.Медиа Mediafailad RUWIKI-tedoiš

Pühä Bogorodican Pokrovan jumalanpert' (ven.: Церковь Покрова Пресвятой Богородицы) om ortodoksine jumalanpert' Kižin pagastal, mitte sijadase Kiži-sarel Änižen pohjoižes poles. Mülüb Kiži-muzei-kaičuztahon da Spasan i Kižin patriarševan podvorjan joukuhu[1]. Arhitekturan muštpacaz federaližen znamoičendad.

Jumalanpertin korktuz' om 26 m, ühthine piduz' om 32 m, leveduz' om 8 m, kävutadud materialad oma pedai da hab. Jumalanpert' om "tal'veline" (sidä lämbitadas), ende loičendad jumalanpertiš mänetadihe 1. redukuspäi Äipäivähasai, nügüd' vaiše kezaaigal.

Istorii

Jumalanpert' om tehtud vodel 1694. Se om palanu da vodel 1764 om udes sauvotud.

Jumalanpert' (oiktan poles) voz'sadan XX počtkartaižel

Vodel 1920 Redukun valdankumaidusen jäl'ghe erased Kižin pagastan jumalanpertid mülütadihe valdkundaližehe arhitekturan muštpachiden lugetišehe, no uskondan verod jatksihe. Voden 1920 elokun 11. päivän kaičendtodištusespäi № 1847 Kižin pagastan valdkundaližehe kaičendaha panendas:

"Todištase, miše kaks' jumalanpertid: voden 1714 Preobraženijan jumalanpert' da voden Pühä Bogorodican Pokrovan jumalanpert' 1764 da Kižin pagastan kelončuhu, kut tetabad arhitekturan muštpachad oma Valdmehišton kaičendas da nimiččid vajehtusid niidenke da jumalaižidenke da südäinkalutamiženke oma kel'tud."

— Valdkundaližen Ermitaž-arhiv. Kädel kirjutadud erišt. F. 4. Lug. 1. 1272. L. 11.[2]

Jumalanpert' om endištadud Aleksandr Opolovnikovan projektan mödhe voziden 1949—1959 aigan[3].

Pokrovan jumalanpertin ezmäine ikonostas om kadotadud. Nügüd'aigaine om tehtud endištusen aigan amuižen aigan ikonostasoiden mödhe, se om keratud Änižtagaižiden voz'sadan XVII lopun — voz'sadan XVIII augotišen ikonoišpäi[4].

Arhitektur

Pühä Bogorodican Pokrovan äičuhuine jumalanpert' planas om kuti pit'kähk nel'l'čoganik vižčogaiženke altatinke päivnouzman polhe, mitte ühtenzoitab sömsijan, loičendsijan, altarin da pordhad amfiladal. Pertedez, sömsija, loičendsija da altar' oma tradicionižed. Jumalanpertin päsauvoz om "kehesačoganik nel'l'čoganikal", mitte om kattud kahesapoližel katusel, miččel čaptud "käpšhu" kahesačoganikal seištas ühesa čuhud. Altarin katusen päl om üks'päine čuhu. Jumalanpert'he päivlaskman polespäi om tehtud üks' pordaz, mitte om kattud kaks'poližel assimetrižel katusel[3].

Kahesačoganikan ülembaižes palas om udištadud puine dekorativine vö čomin čaptud koumečogažiš frontonoišpäi vezikurnuidenke. Jumalanpertin čomitez om tradicionine, tippuižiden übrusiden, sol'arznamoiden vuitte. Pordhan pachad om nel'l'poližed геометрической порезки.

Bogorodican Pokrovan jumalanpertiš oma paraižed iknad pohjoiž- da suvipolespäi: paraižed iknad altariš sa pertedeses, kaks' parižed iknad loičendsijas da sömsijas.

Moskvan arhitektor A. V. Opolovnikov Venälaine puine arhitektur-kirjas kirjutab:

"Pokrovan jumalpertin sija om parahimiden venälaižen Pohjoižen puižen arhitekturan muštpachiden keskes. Pokrovan jumalanpertin äičuhunduz om unikaline da mugoižid venälaižes rahvahan arhitekturas ei ole."

— A. V. Opolovnikov, Venälaine puine arhitektur-kirj[5]

Südäinkalutamine

Südäimes jumalanpertin seinad ei olgoi mujutadud, oma puižed. Altarin edes om madal soleja planas pol'ümbrusižen amvonanke. Bokidme om kaks' klirosad, miččed om čomitadud podzoroil (arhitektoran A. V. Opolovnikovan udištamine).

Pokrovan jumalanpertin ezmäine ikonostas om kadotadud. Nügüd'läine ikonostas om tehtud t'abloil, miččed om mujutadud kazvmuzkuvil vauktadme. Se om tehtud endištamižen aigan amuižen aigan ikonostasoiden mödhe, se om keratud Änižtagaižiden voz'sadan XVII lopun — voz'sadan XVIII augotišen ikonoišpäi[4].

Nügüd'aigaižed olod

Nügüd' Pokrovan jumalanpert' kävutoitas ühtel aigal Jumalanpert' da Kiži-muzei. Ende jumalanpert' oli läm' "tal'veline". Vodelpäi 1997 loičendad udes mänetadas vaiše kezaaigal.

Vodel 2003 om sätud Spasan da Kižin patriarhine podvorje, miččehe mülüiba kaik Kiži-saren jumalanpertid.

Jumalanpert' om arhitekturan muštpacaz mail'man znamoičendad da vodelpäi 1990 se om JUNESKOn kaičendas[6].

19. tal'vkud vodel 2022 Petroskoiš Kiži-muzejan Tarkištuznevondištol om ezitadud Pokrovan jumalanpertin endištamižen projekt[7]. Vodel 2023 zavodihe jumalanpertin endištamine[8].

Miše kacta jumalanpertid pidab ujuda Petroskoišpäi Kometa-pigalaival Velikaja Guba-sarele Kiži-pristanihesai, sidä jäl'ghe pidab astta jaugoil suvipolhe 1 kilometr. Sikš ku jumalanpert' mülüb Kiži-muzei-kaičuztahon joukuhu, ka kävutand sihe om röunatadud. Sen radčasud oma:

  • 1. semendud — 13. semendkud: joga päivän 10.00—18.00;
  • 14. semendud — 31. elokud: joga päivän 08.00—19.00;
  • 1. sügüz'kud — 30. sügüz'kud: joga päivän 10.00—17.00;
  • 1. redukud — 31. redukud: joga päivän 10.00 —до 16.00[9].

Galerei

  • Irdnägo päivlaskmpolespäi

    Irdnägo päivlaskmpolespäi

  • Irdnägo homendezbokpolespäi

    Irdnägo homendezbokpolespäi

  • Irdnägo öbokpolespäi

    Irdnägo öbokpolespäi

  • Südäinkalutamine

    Südäinkalutamine

Homaičendad

  1. ↑ Карелия: энциклопедия: в 3 т. / гл. ред. А. Ф. Титов. Т. 3: P — Я. — Петрозаводск: ИД «ПетроПресс», 2011. — С. 271. — 384 с. — ISBN 978-5-8430-0127-8.
  2. ↑ Архив Государственного Эрмитажа. Рукописный отдел. Ф. 4. Оп. 1. 1272. Л. 11. Дата обращения: 22 uhokud 2026.
  3. ↑ 1 2 Церковь Покрова Богородицы. kizhi.karelia.ru. Дата обращения: 22 uhokud 2026.
  4. ↑ 1 2 Иконостас Покровской церкви. Дата обращения: 22 uhokud 2026.
  5. ↑ Ополовников А. В. Русское деревянное зодчество. — М.: ИД «ПетроПресс», 1986. — С. 284—294.
  6. ↑ Храм Покрова Пресвятой Богородицы (Кижи). Дата обращения: 22 uhokud 2026.
  7. ↑ Покровскую церковь в Кижах отреставрируют с максимальной сохранностью. Дата обращения: 22 uhokud 2026.
  8. ↑ Покровскую церковь на острове Кижи ждет масштабная реставрация. Дата обращения: 22 uhokud 2026.
  9. ↑ Режим работы, правила посещения. kizhi.karelia.ru. Дата обращения: 22 uhokud 2026.

Literatur

  • Карелия: энциклопедия: в 3 т. / гл. ред. А. Ф. Титов. Т. 3: Р — Я.. — ИД "ПетроПресс", 2011. — С. 271. — 384 с. — ISBN 978-5-8430-0127-8.
  • Ополовников А. В. Русское деревянное зодчество. — М.: ИД «ПетроПресс», 1986. — С. 272—284.

Lähtked

Om sadud "https://vep.ruwiki.ru/w/index.php?title=Pokrovan_jumalanpert%27_(Kiži)&oldid=510979"