Levašovan kujo (Petroskoi)

Рувики-späi
kujo
Levašovan kujo
Levašovan kujo kezal Venäman kul'turjäl'gestusen objekt sijaližel znamoičendal рег. № 101430111120004 (ЕГРОКН) objekt № 1030027000 (БД Викигида)

Levašovan kujo kezal

Venäman rahvahiden kul'turjäl'gestusen objekt sijaližel znamoičendalVenäman kul'turjäl'gestusen objekt sijaližel znamoičendal
рег. № 101430111120004 (ЕГРОКН)
objekt № 1030027000 (БД Викигида)
Üleižed tedod
Valdkund Venäma
Region Karjalan Valdkund
Lidn Petroskoi
Keskuz
Enzne nimi

vodhesai 1918 — Levašovan

vodhesai 1995 — Karl Libknehtan da Roza Lüksemburgan
Om nimitadud muštoks Vladimir Aleksandrovič Levašov[d]
Логотип РУВИКИ.Медиа Mediafailad RUWIKI-tedoiš

Levašovan kujo (ven.: Левашо́вский бульва́р) — kujo Petroskoi-lidnan keskuses, mäneb Änižjärvespäi lidnan pol'he. Zavodiše Dzeržinskijan irdalpäi, ülitab Kirovan da Kuibiševan irdoid da lopiše rotondas Änižen irdrandal. Kujon piduz' om 650 metrad, leveduz' – 36 metrahasai, pind – läz 1,7 ga[1]. Oficialižen nimen sai sügüz'kus vodel 1900 Petroskoin lidnalaižen duman pätusen mödhe da sikš, miše oli avaitud vodel 1900 Oloncan gubernatoran Vladimir Levašovan taričendan mödhe[2].

Üleižed tedod

Levašovan kujo sijadase Petroskoin istoriližes palas, sen pind om läz kaht gektarad. Kujos om kaks'rivine allei, kus om tehuz' granitaspäi kävelusen täht, mitte mäneb kujon keskusedme[3]. Nügüd' kujos kazvab 33 puiden sugud, siš lugus oma lep da kizil'nik. Kazvmused om ištutadud sauptud gruppoiš da vajehtasoiš eriži seižutadud puidenke[1].

Karjalan valdmehišton käskön mödhe 4. sügüz'kud vodel 2013 N 613р-П "Panendas Venäman rahvahiden ühthižehe valdkundaližehe kul'turjäl'gestusen objektoiden lugetižehe" Levašovan bul'var Federaližen zakonan mödhe 25. kezakud vodel 2002 N 73-ФЗ "Venäman rahvahiden ühthižehe valdkundaližehe kul'turjäl'gestusen objektoiš", Karjalan zakonan mödhe, mitte om vahvištadud 6. kezakud vodel 2005 N 883-ЗРК "Venäman rahvahiden ühthižehe valdkundaližehe kul'turjäl'gestusen objektoiš Karjalas" da Karjalan kul'turministerstvan taričendan mödhe, om pandud Venäman rahvahiden ühthižehe valdkundaližehe kul'turjäl'gestusen objektoiden lugetižehe kut municipaližen znamoičendan kul'turjäl'gestusen objekt (melentartuisija)[4].

Istorii

Istorikoiden tedoiden mödhe XVIII voz'sadal kujon sijas oliba lidnan vahvištoitused (val da rova), miččed ei varjoičenugoi enamba nimidä XIX voz'sadaks. Vodel 1826 niiden sijal oli Gradskijan Valan ird (möhemba Širokaja-ird). Voziden 1830 lopus gubernijan arhitektor Vasilii Tuhtarov (ven.) (vep. tariči jevropalaižiden pälidnoiden ozutesiden mödhe tehta enččiden varjoičendsauvotusiden sijal kujo – vihand tehuz' lidnan eläjiden kävelusen da lebun täht. Kujo oli tehtud vozil 1899‑1900 Oloncan gubernatoran Vladimir Levašovan (ven.) (vep. tugel[5].

Kezal vodel 1899 kujon tegemižen täht oli keratud laudkund, miččen pämeheks egihe kn'az' N. А. Volkonskii. Neche laudkundaha mülüškanziba: petroskolaine policmeister Bezsalov da petroskoilaižen t'ur'man pämez' Ivanov. Oli taritud kerata rahoid. Valdkundaline duma andoi 200 rubl'ad da mecad, miše tehta pachad aidan täht da rüüstod. Gubernijan akcizohjanduz andoi rahoid puiden da penzhiden ostamižele. Rahoid andoiba mugažo petroskolaižed kupcad Pikinad da J. M. Rum'ancev, ispravnik Odincov da toižed lidnan eläjad[6].

Kujon praznikaline avaidamine oli 10. kezakud vodel 1900, voden lopus Petroskoin duman käsköl kujo oli nimitadud "Levašovan kujoks". Päpud kujos oliba lipad XIX-XX voz'sadoil. Aigan sirttes puiden da penzhiden lugumär kazvaškanzi[7][8].

Vodel 1903 A. N. Zankovskijan rahoile kujos oli sauvdud pen' fontan, vedätud gazanlämoi[9]. Pidust' allejad oli pandud laučad, oli sauvdud orkestran estrad da pavoljon venehidenke järvenno. Levašovan bul'var tegihe lidnalaižiden lebusijaks[10][8].

Vodel 1918 Levašovan bul'var oli udesnimitadud Karl Lidknehtan kujoks, möhemba – Karl Lidknehtan da Roza Lüksemburgan kujoks. Ezmäine nimi oli pördutadud vodel 1995. Vodel 1977 kujo sai sijaližen znamoišendan londuseližen muštpachan statusan. Petroskoin lidnan istorijan da kul'turan muštpachiden kaičendzonoiden projektas, mitte oli vahvištadud vodel 1996 Karjalan valdmehištol, Levašovan kujo oli pandud "Varjoitadud istoriližed vihandad ištutamižed"-objektoiden kategorijaha[8].

Pertid da sauvotused

Vodelpäi 1866 Širokaja-irdal oli virifabrik, kus tehtihe fosfor-viritadud virid. Sen ižand oli F'odor Keinonen. Paiči pertid irdal oliba: leibäbpaštam, möndsija, traktir da harčevn'a[6].

Vodelpäi 1902 irdal oli lidnanvarjoičijan radbudk, kus oli telefon. Vodel 1912 Širokaja da Sadovaja-irdoiden čogaižes (nügüd' kirovan ird) oli sauvdud lidnalaižen bol'nican hirurgižen erišton kivipert' 65 läžundsijale (sid' lapsiden bol'nic).

Kujon keskpalas oli sauvotuz, kus oli kaiv fontanan täht, varasija[11].

Kujon lopus Änižjärven randal seižui "Rotonda". Se oli udessündutadud arhitektoran N. N. Ovčinnikovan projektan mödhe vodel 1994. Vozihesai 1920 täs oli puine besedk-paviljon kaks'poližen katusenke. Om tetpas, miše XVIII voz'sadal täs oli veden lähtke, miččespäi oti vet imperatoran Petran I toine ak — Jekaterina I. Nügüd' nece melentartuisija, mitte om tehtud klassicizman stilin mödhe, čomenzoitad Randirdad Änižel. Se ühtenzoitab nügüdläšt elod Petroskoi-lidnan istorijanke. "Rotonda" — popul'arine sija turistoiden täht, kezal tägä seižub fortepiano, miččel kaikutte tahtnik voib väta armhid melodijoid da ihastoittas järven čomudel[12].

Vodel 2006 kujon ülembaižes palas oli pandud "Muštznam gubernatorale — kujon tegijale V. A. Levašovale. 1900—2006» (tegijad V. Hazov, V. Pestov da J. Sabancev)[13].

Galerei

  • Levašovan kujo vodel 1904

    Levašovan kujo vodel 1904

  • Kujo sügüzel

    Kujo sügüzel

  • Kujo tal'vel

    Kujo tal'vel

  • Kujo kezal

    Kujo kezal

  • Rotonda

    Rotonda

  • Muštznam gubernatorale V. A. Levašovale. 1900—2006

    Muštznam gubernatorale V. A. Levašovale. 1900—2006

Homaičendad

  1. ↑ 1 2 Левашовский бульвар. monuments.karelia.ru. Дата обращения: 18 elokud 2025.
  2. ↑ Хакала В. В. Петрозаводские улицы (рус). — Петрозаводск, 2002. — 1 semendkud.
  3. ↑ 10 июня 1900 г. в г. Петрозаводске состоялось торжественное открытие бульвара на ул. Широкой (Левашовский бульвар). Дата обращения: 18 elokud 2025.
  4. ↑ Распоряжение Правительства Республики Карелия от 4 сентября 2013 года N 613р-П. Дата обращения: 18 elokud 2025.
  5. ↑ Левашовский бульвар. Объекты историко-культурного наследия Карелии. Дата обращения: 18 elokud 2025.
  6. ↑ 1 2 Жульников А. М. Бульвар на Широкой // Улицы и площади старого Петрозаводска (рус) // Карельский государственный краеведческий музей. — Петрозаводск, 2003. — С. 48. — ISBN 5-94804—020-8.
  7. ↑ Статья об открытии бульвара (рус) // Олонецкие губернские ведомости. — 1900. — 13 kezakud.
  8. ↑ 1 2 3 Левашовский бульвар в г.Петрозаводске включен в единый государственный реестр (13 sügüz'kud 2013). Дата обращения: 18 elokud 2025.
  9. ↑ Статья об открытии бульвара (рус) // Олонецкие губернские ведомости. — 1903. — 26 heinkud.
  10. ↑ Сады и парки в истории Петрозаводска / А. С. Лантратова, Е. Е. Ициксон, Е. Ф. Марковская, Н. В. Куспак. — Петрозаводск: ПетроПресс, 2003. — 160 с. — ISBN 5-8430-0082-6.
  11. ↑ Заметка санитарного врача города о благоустройстве бульвара (рус) // Красная Карелия. — Петрозаводск, 1926. — 11 elokud.
  12. ↑ «Ротонда». Дата обращения: 18 elokud 2025.
  13. ↑ В День города. Наши на кузнечном фестивале. Дата обращения: 18 elokud 2025.

Literatur

Lähtked

Om sadud "https://vep.ruwiki.ru/w/index.php?title=Levašovan_kujo_(Petroskoi)&oldid=529129"