Karjalan rahvahaline kirjišt

Рувики-späi

Prezidentan kirjišton B.N. Jel'cinan nimel materialad

Library.png
Neciš kirjuteses om kävutoitud materialad Prezidentan B.N. Jel'cinan nimen kirjišton fondaspäi
К материалам
Karjalan rahvahaline kirjišt
National Library of Karelia (1).jpg
61°47′22″ с. ш. 34°22′55″ в. д.GЯO
Ma
Adres Puškinan ird, 5, Petroskoi, Karjala, Venäma
Om tehtud vodel 1833
Fond
Fondan jouk kirjad, kulehtesed, lehtesed, oficialižed paindused da toižed
Fondan mülündmär 1,8 mln. azjbumagad (2011)
Toižed tedod
Pämez' Nikišina Marina Viktorovna
Veb-sait library.karelia.ru
Pauklahjad Почётная грамота Президиума Верховного Совета РСФСР
Логотип РУВИКИ.Медиа Mediafailad RUWIKI-tedoiš

Karjalan rahvahaline kirjišt (ven.: Национа́льная библиоте́ка Респу́блики Каре́лия) om b'udžetorganizacii, Karjalan kirjoiden pävara rahvahaližiden, valdkundaližiden, venälaižiden da verazmaižiden painusiden täht. Kirjištos om enamba 1,8 millionad azjbumagad kaikid tedoerištoidme, miččed kaičesoiš erazvuiččil kaičendmahtoil[1].

Täuz' nimi: B'udžetorganizacii "Karjalan Valdkundan rahvahaline kirjišt" (ven.: БУ «НБ РК»).

Istorii

15. redukud vodel 1833 Petroskoiš Venäman imperijan südäinazjoidme ministerstvan Oloncan gubernatoran A. I. Jakovlevan käskon mödhe om avaitud Rahvahaline kirjišt. Kirjištonholitajaks da kirjoiden kaičijaks oli pandud Kundaližen valdhonusen arhivarius Lavrentii Martinovič Nikiforov. Kirjišt sijazihe päzutadud gubernatoran fateran honusiš. Kirjišton enambišt oli tedopop'ul'arine literatur da kirjad küläelomišton, londuztedon da tervhuz'tedon polhe. Radon sädamižen täht oli tetud Tugeduzkomitet, miččen joukuhu mülüiba gubernijan dvor'anstvan ezinik, Oloncan mägizavodoiden (ven.) (vep. pämez', vice-gubernator da gubernskii opištoiden pämez'. Rahvahaližen kirjišton rad lopihe vozil 1850[2].

2. vilukud vodel 1860 Rahvahaline kirjišt oli udes avaitud. Kirjišt avaižihe Ülembaižen suiman honusiš Kehkeral avoirdal. Üks' sädajišpäi om Pavel Nikolajevič Ribnikov. Kirjišton kävutamine tegihe maksuližeks, kirjišton abonementan maks märičihe kerdha ottud literaturad.

Voziden 1860 toižes poles Ribnikovan ajandan jäl'ghe kirjišt möst lopi radon.

Kezakus vodel 1870 konz Petroskoiš oli Sur' kn'az' Aleksei Aleksandrovič oli avaitud kirjutez Rahvahaližen kirjišton avaiduses. Oli keratud 200 rubl'ad, konz Sur' kn'az' tedišti akcijas, ka andoi ičelainpäi kirjištole 300 rubl'ad. Lopuks kirjišt oli avaitud da sai Aleksejevskan-nimen. Se sijazihe enččen lidnalaižen gauptvahtan pertiš. Päliči kuvert-se vot kirjišton olod zavodiba hondostuda: varoid tegihe vähemb, tuliba problemad pertin holitusenke.

Aleksejevskan kirjišt radoi voz'sadan XIX lophusai, а vodel 1908 oli toižetud lidnalaižehe rahvahaližehe kirjištoho.

Vodelpäi 1918 kirjišt zavodi rata udes, no lämoipalon jäl'ghe vodel 1918 se ani täuzin oli palanu.

National Library of Karelia (01).jpg
Interior National Library of Karelia.jpg

Vodel 1919 enččes Oloncan hengeližen konsistorijan pertiš Puškinskaja-irdan da Kark Marksan päavoirdan čogal oli avaitud Gubernijan kirjišt-lugendsija[3], miččehe mülüiba Oloncan hengeližen seminarijan da Petroskoin opendajiden seminarijan, mužikoiden da akoiden gimnazijoiden da biznessebran kirjištoiden fondad. Vozil 1920 kirjišton ohjandajad oliba I. M. Nikol'skii (1886—1935)[4], ende oli küläopendai[5], P. A. Boicov, A. A. Nadežin, vozil 1933—1937 pämehen oli S. F. Molod'kov[6].

Vodelpäi 1922 kirjišt sab uden nimen — Karjalan agjaline kirjišt, a vodelpäi 1925 — Karjalan rahvahaline kirjišt.

Vodel 1941 konz zavodihe Karjalan okkupacii, kirjišton fondoiden pala oli evakoitud Kem'-lidnaha. Läz 10 tuhad paindusiden ekzempl'arad kaičihe Kirovan raudten Vonguda-stancijal (Arhangel'skan agj). Üks' fondan pala kadoi Petroskoin suomen voiskiden okkupacijan aigan (1941—1944), völ mitte-se pala oli vedud Suomehe (vodel 1945 oma pördatadud Suomespäi 14 vagonad kirjišton kirjoidenke), kirjišton pert' paloi. Kemiš kirjišt zavodi rata vodel 1944.

Ližasauvotuz Kuibiševan irdan polespäi

Vodel 1947 kirjišt om avaitud Petroskoiš enččes Radon Dvorcas Karl Marksan prospektal. Kirjišt sai uden nimen — Karjalaiž-Suomalaižen SSRan valdkundaline rahvahaline kirjišt.

Vozil 1951—1959 kirjišton pämehen oli A. M. Sinicina (1905—1980)[7].

Vodel 1959 kirjišton sirdihe udehe pertihe, mitte oli sauvotud petroskolaižen arhitektoran K. Ja. Gutinan projektan mödhe[8] Puškinan irdal. Pert' om kul'turjäl'gestusen objekt valdkundaližen znamoičendad.

Vodel 1960 kirjišt sai RSFSRan Ülembaižen nevondišton prezidiuman kitändkirjižen[9].

Vozil 1959—1984 Karjalaiž-Suomalaižen SSRan valdkundaližen rahvahaližen kirjišton pämehen radoi Karjalan ASSRan arvostadud kul'turradnik Ivan Mihailovič Petrov.

I. M. Petrovan muštlaud kirjišton pertin seinäl

Vodel 1991 kirjišt sai Karjalan rahvahaližen kirjišton statusan[10].

Vozil 2009—2016 oli tehtud kirjišton pertin udištamine da ližapalan sauvotuz.

Vodel 2018 kirjištoho mülüi "Lapsiden kirjišt V. Morozovan nimel", sidä jäl'ghe il'mestui Lapsiden lugemižen keskuz[11].

15. redukud vodel 2019 om avaitud Prezidentan kirjišton B. N. Jel'cinan nimel Karjalan keskuz[12][13].

Struktur

Pälähte: [14]
  • Pämehišt
  • Radnikkundan, oiktuz'radon da azjbumagvaratandan erišt
  • Kirjišton radon sädamižen da metodikan erišt
  • Kirjišt-informacionižiden varoiden tegemižen erišt
  • Kirjišton fondoiden kaišendan erišt
  • Tedotehnologijoiden erišt
  • Lugemižen, kävutajiden registracijan da servisholitesen erišt
  • Kirjišton holitusen erišt[15] — Universaline lugendzal-tedokund — Abonement — tervhuz'tedon literaturan tedokund — Muzikan da notoiden literaturan tedokund — Literaturan verhil kelil tedokund — Harvoiden kirjoiden da kirjmuštpachiden radon sektor — Kävutajiden, kudambil om röunatadud tervhuz'voimused, holitesen tedokund
  • Tedoiden erišt
  • Rahvahaližen da kodoröunan literaturan da bibliografijan erišt — Karjalan kirjoiden honuz
  • Rerihoiden kanzan muzei-institutan Karjalan keskuz (Nikolai Rerihan Karjalan keskuz)
  • Lapsiden lugemižen keskuz — školanedeližiden da augotižškolan lapsiden holitusen tedokund — Keskigäžiden školan openikoiden holitusen tedokund — Lugendvoimusiden kehitoitusen sektor — Kul'turprogrammoiden sädandan sektor
  • ven.: КИБО

Homaičendad

  1. ↑ Библиотека сегодня. Дата обращения: 9 kezakud 2026.
  2. ↑ История Петрозаводска: власть и горожане. — Петрозаводск: КарНЦ РАН, 2008. — 375 с. — ISBN 978-5-9274-0328-8.
  3. ↑ Ициксон Е. Е. История здания Карельской публичной библиотеки 1918–1941 гг. // Краеведческие чтения: Материалы VII научной конференции (14—15 февраля 2013 г.). — 2013. — С. 5—14.
  4. ↑ Сообщение о смерти Никольского Ивана Михайловича // Красная Карелия. 1935. 30 декабря
  5. ↑ Никольский Иван Михайлович. Дата обращения: 9 kezakud 2026. Архивировано 24 tal'vkud 2019 года.
  6. ↑ Директора библиотеки. Дата обращения: 9 kezakud 2026. Архивировано 19 sügüz'kud 2020 года.
  7. ↑ К 100-летию со дня рождения Анны Максимовны Синицыной. Дата обращения: 9 kezakud 2026.
  8. ↑ К. Я. Гутин (к 100-летию со дня рождения). Дата обращения: 9 kezakud 2026. Архивировано 4 keväz'kud 2016 года.
  9. ↑ Ведомости Верховного Совета РСФСР // Издание Верховного Совета РСФСР [Статьи 173—176]. — М., 1960. — Вып. 12 (6 апреля). — С. 153—160.
  10. ↑ История библиотеки. Хронология. Дата обращения: 9 kezakud 2026.
  11. ↑ Об открытии Центра детского чтения. Дата обращения: 18 kezakud 2026.
  12. ↑ В Карелии открылся Региональный центр Президентской библиотеки. Дата обращения: 18 kezakud 2026.
  13. ↑ Открытие Регионального центра Президентской библиотеки имени Б. Н. Ельцина. Дата обращения: 18 kezakud 2026.
  14. ↑ Отделы библиотеки - О библиотеке - Национальная библиотека Республики Карелия. library.karelia.ru. Дата обращения: 9 kezakud 2026. Архивировано 21 kezakud 2019 года.
  15. ↑ Отдел библиотечного обслуживания - Отделы библиотеки - О библиотеке - Национальная библиотека Республики Карелия. library.karelia.ru. Дата обращения: 9 kezakud 2026. Архивировано 22 kezakud 2019 года.

Literatur

  • Сухарева Н. М. Карелия, Республика Карелия, Национальная библиотека// Библиотечная энциклопедия. — М., 2007. — С. 465—467.
  • Ягодкина В. А. Национальная библиотека Республики Карелия// Карелия: энциклопедия. В 3 т. Т. 2. К-П.. — Петрозаводск, 2009. — С. 268—269.
  • Национальная библиотека Республики Карелия// Библиотеки России: путеводитель. — СПб., 1996. — № 1. — С. 52—53.
  • Национальная библиотека Республики Карелия// Памятники книжной старины Русского Севера: коллекции рукописей XV—XX вв. в гос. хранилищах Респ. Карелия // Е. Н. Кутькова. — СПб., 2010. — С. 369—392.
  • Информационные ресурсы Национальной библиотеки Республики Карелия/ Нац. б-ка Респ. Карелия // Д. А. Зулкарнеева и др.. — Петрозаводск, 2003. — С. 94.;

Lähtked

Om sadud "https://vep.ruwiki.ru/w/index.php?title=Karjalan_rahvahaline_kirjišt&oldid=530992"