Uspenijan jumalanpert' (Kondopoga)

Рувики-späi
ortodoksine jumalanpert'
Pühä Bogorodican Uspenijan jumalanpert'
Jumalanpertin irdnägo vodel 1989
Jumalanpertin irdnägo vodel 1989
62°10′32″ с. ш. 34°17′12″ в. д.GЯO
Valdkund  Venäma
Lidn Kondopoga
Uskond Venäman ortodoksine jumalanpert'
Jeparhii Petroskoin da Karjalan jeparhii
Pertin tip šatrjumalanpert'; kahesačoganik nel'l'čoganikal
Sündundpäiv 1774
Sauvomine 1774
Loppäiv 2018
Status Venäman rahvahiden kul'turjäl'gestusen objekt federaližel znamoičendal Venäman rahvahiden kul'turjäl'gestusen objekt federaližel znamoičendal. Рег. № 101410187740006 (ЕГРОКН). Objekt № 1010013000 (БД Викигида)
Material pu
Rad Mäneb udištuzrad
=
Логотип РУВИКИ.Медиа Mediafailad RUWIKI-tedoiš

Pühä Bogorodican Uspenijan jumalanpertid vai Uspenijan jumalanpert' (ven.: Храм Успе́ния Пресвято́й Богоро́дицы vai ven.: Успе́нская церковь) om kadotadud ortodoksine jumalanpert' Karjalan Kondopoga-lidnas, Änižtagaižen puižen arhitekturan muštpacaz, federaližen znamoičendan kul'turjäl'gestusen objekt. Om palanu elokus vodel 2018[1].

Sijatsihe lidnan istoriližes palas (enzne Kondopoga-külä), Änižen Kondopogan lahten nemel, mitte lankteb Čupa-lahtehe.

Vozil 2022 zavodihe palanuden jumalanpertin udištamine[2]. Kezakul vodel 2025 oli vaumitud koume sauvon-jarusad.

Istorii

Uspenijan jumalanpertin polhe necel istorižel pühäkodin tahol ezmäižen kerdan johtutadihe vodel 1563. Jäl'gmäine — nellänz' puine jumalanpert' om sauvotut vodel 1774 — jo puižen arhitekturan loplaskendal. Mülüb sijaližehe Änižröunan šatrarhitekturan školha, miččen erigoičused oma: frontaline vö kahesačoganikol da pästolpan levenzoituz ülähäpäi[3].

альт=

Kondopogan prihodas, Petrovsko-Povencan počttel Bogorodican Uspenijan šatrine jumalanpert' ühten čuhunke om sauvotud vodel 1774. Altarin päl om ovalan vuitte katuz, pertedesen päl se om kaks'poline. Jumalanpertin pordaztulend om kahtes polespäi — pohjoižpolespäi da suvipolespäi, pordhiš om 18 pordast. Piduz' — 12 saženid, leveduz' — 5 saženid, oltar' 11/2 saženid. ЦГИА, ф.789. оп.7. д.8[4]

Voden 1918 vilukun 23. päivän dekretan "Jumalanpertin erigoičuses valdkundaspäi", voden 1920 Oiktuden rahvahan komissariatan da muzejan azjoiden erišton "sen kävutamižes" mödhe, kaik jumalanpertin elomišt mülüi Opendusen rahvahan komissariatan muzejoiden azjoiden, taidehen da amuižen aigan muštpachiden kaičendan erišton ohjandusehe.

Elokus vodel 1926 pühäkodin kacui Änižen tedištuzmatk I.E. Grabar'an (ven.) (vep. ohjandusel, miččen ühtnikad oliba arhitektor P. D. Baranovskii, endištajad G. О. Čirikov, N. N. Pomerancev da fotokuvadai А. V. L'adov[5].

Vodel 1930 Uspenijan jumalanpertiš heittihe jumalanličendad. Jäl'gmäižen ižandan Ionn L'adinskovan ambuiba vodel 1937. Kezal vodel 1960 RSFSRan ministroiden nevondišton pätandan mödhe pühäkodi om pandud valdkundaližen kaičendan alle. Oli Kondopogan lidnalaižen kodiröunan muzejan erišton. Vozil 2000 ortodoksižiden praznikoiden aigan pühäkodiš mänetadihe jumalanloičendad, enamba kezaiagal[6].

Arhitektur

Irdnägo

Om puine šatrpühäkodi. Pühäkodin pämäras om kaks' kahesačoganikad povalanke, miččed om pandud nel'l'čoganikale, oigedčogaižen artarin ližasauvotusenke da kahten rippuipordhanke.

Pühäkodin korktuz' om 42 metrad, oli Karjalan kaikid korktemb puine sauvotuz. Šatran da čuhundusen sauvon, kahten kahesačoganikan da nellikon da völ nellikon korktuz' da leveduz' oma märas 1:2[7].

Ei ole hänele kohtaižid šatrpühäkodid, hot' ei ole-ki päeroid niiden keskes. Čudokaz da üks'jäine, nece pühäkodi om puižen arhitekturan "joucen pajo", mitte om pajatadud mugoižel vägel, miše sidä jäl'ghe joga än' näguse penembaks da vägetomaks.

— akademik, arhitekturan doktor А. V. Opolovnikov[3]

Jumalanpert' ei elend sauvotud udes, no endištadihe vozil 1927, 1950 da 1999[8].

  • Jumalanpert' vodel 2007

    Jumalanpert' vodel 2007

  • Ühthine irdnägo

    Ühthine irdnägo

  • Церковь Успения Пресвятой Богородицы - Кондопога.jpg
  • Jumalanpert' tal'vel. Irdnägo järven polespäi

    Jumalanpert' tal'vel. Irdnägo järven polespäi

  • Čuhu jumalanpertin pertinocas

    Čuhu jumalanpertin pertinocas

  • Jumalanpertin pordaz

    Jumalanpertin pordaz

  • Rist lekarin kaumal

    Rist lekarin kaumal

Südäinkalutamine

Lämoipalon edel vodel 2018 jumalanpertiš kaičihe ikonastas barokko-stiliš da ikonoil mujutadud taivaz-lagi. Kondopogan Uspenijan jumalanpertin taivaz om Jumalan liturgijan kompozicijann üks'jäine ozutez radajas jumalanpertiš. Taivhan keskümbruses om Hristosan Suren Arhierejan (ven.) (vep. obraz. Hristosas ümbri päümbrusen ramal, da 16 polil, oma heruvimad serafimoidenke da angelad djakonan sädoiš liturgiikaluidenke käziš, kudambad sirdäsoiš päivlaskman polespäi päivnouzman polhe ümbrust möto.

  • Taivaline liturgii

    Taivaline liturgii

  • Hristos Sur' Arhierei. Taivhan keskmedal'jon
    Hristos Sur' Arhierei. Taivhan keskmedal'jon
  • Angel
    Angel
  • Čogapol' (pureh) om jevangelistan Matfejan kuvanke
    Čogapol' (pureh) om jevangelistan Matfejan kuvanke
  • M25A3286.jpg
  • Altar'

    Altar'

  • Ikonostasan palad

    Ikonostasan palad

Kadotadud sauvotused

Vozil 1829—1831 Uspenijan jumalanpertin rindal jumalahižiden mehiden rahoile oli saudud puine kelončuhu, a vodel 1857 — tal'veline jumalanpert' Bogorodican sündundpäivän muštoks jumalanpert'. Kelončuhu om muretud vodel 1930, а tal'veline jumalanpert' — 1960-nzil vozil[9][10].

Uspenijan jumalanpert', kelončuhu da Bogorodican sündunpäivän voz'sadan XX augotišen tal'veline jumalanpert'
Jumalanpertin lämoinpalon sija

10. elokud vodel 2018 sütutandan jäl'ghe Uspehujan jumalanpert' om palanu kogonaz[11], jäiba vaiše puižed palanuded jändused[12]. Ühtes puižen arhitekturan muštpachanke lämoiš oma kadotadud kaik ikonad, mitte keskes oliba lujas arvokahad[12].

Jumalanpertin endištuz oli planoiš, sen täht oliba vaumitud kaik tarbhaižed arhivan tedod da jonoštesed[13]. Semendkus vodel 2020 om vaumitud kadonuden jumalanpertin udištuzprojekt, mitte hüväksiba puižen arhitekturan muštpachiden da avoin taivhan al muzejoiden kaičendan tundijad da sai valdkundaližen istoriko-kul'turižen azjtarkištelusen pozitivišt arvostelust[14].

Uspenijan jumalanpertin udištamine

Uhokus vodel 2025 ur'korganizacii lopi tulijan jumalanpertin koume sauvon-jarusad Vladimir-lidnas, miččed om vaumitud istoriližele sijale vendan täht.

Jumalanpert' udištase Venäman valdkundaližen Kul'turan kehitoituz-programman mödhe. Endištuzradoiden pätegii om Moskvan ven.: ФГУП «Центральные научно-реставрационные проектные мастерские» (ФГУП ЦНРПМ)-keskuz. Nece organizacii vaumiči projektan da mänetaškandeb tedoohjandusen da tegendradoiden tarkištelendad. Tehnižen tarkištelendan tegeb ven.: ФГУП ЦНРП-endištuzradoiden departament. Tegendradod kožmusen mödhe tegeb ven.: ООО "Интехстрой" Vladimiraspäi.

Jatktase rahoiden keraduz ven.: "Северный духовный путь"-hüväntegii fondan abul, miše udištada palanuded lämoiš Uspenijan jumalanpertin ikonostasan jumalaižid. Voden 2025 keväz'kuks Ortodoksižen Pühä Tihonan gumatiterižen universitetan Jumalantaidehen fakul'tetan taidehtöpajon tundijad jo tehtihe Deisusan da praznikriven ikonad (jumalaižed)[15].

Kriminaline azj Uspenijan jumalanpertin kadotuses

Karjalan ecindkomitetas 10. elokud vodel 2018 om avaitud kriminaline azj Pühä Bogorodican Uspenijan jumalanpertin kadotuses (p. 1 st. 243 VF KK) (kul'turjäl'gestusen objektan kadotuz), mitte om mülütadud Venäman rahvahiden ühthižen valdkundaližen kul'turjäl'gestusen objektoiden lugetišhe (istorijan da kul'turan muštpachid), mitte om valdkundaližes kaičendas[16].

Ecindan mödhe, Uspenijan jumalanpertin sütuti 15-voz'ne vajehtuzigäine. Händast pandihe Karjalan Südäinazjoiden ministerstvan alaigäžiden pahantegijoiden keskaigaižen olendan keskusehe. Hänen psihikan tervhuden kodvindan täht om pandud psihologo-psihiatrine tarkištelend[17].

Kondopogan lidnalaine sud 24. kezakud vodel 2019 pätti pästta alaigaišt kriminaližes vastusenpidändas kundaližes pahategos (p.2 st.167 VF KK) (verhan elomišton kadotuz, mitte om tehtud sütutandan abul), da kävutada hänen vasthapäi käsktud tervhuz'märad tervhuz'organizacijas, mitte andab psihiatrišt tervhuz'abud erilaižen tipan organizacijan oloiš[18].

Papišt

Nügüd'aigal Kondopogan prihodas oma:

  • Pühäkodin ižand — protoierei Lev Bol'šakov (om pandud vodel 1990)
  • Pap' Sergei Sobolev
  • Pap' Aleksei Šeikin
  • Diakon Artur Arsentjev[19].

Homaičendad

  1. ↑ Огонь полностью уничтожил Успенскую церковь XVIII века в Карелии. Интерфакс (10 elokud 2018). Дата обращения: 22 uhokud 2026. Архивировано 30 sulakud 2025 года.
  2. ↑ Началось восстановление сгоревшей церкви XVIII века в Карелии. Дата обращения: 23 uhokud 2025.
  3. ↑ 1 2 Престольный праздник кондопожской Успенской церкви. eparhia.karelia.ru. Дата обращения: 22 uhokud 2026. Архивировано 23 uhokud 2025 года.
  4. ↑ Кондопога. История Успенской церкви. web.archive.org (5 heinkud 2009). Дата обращения: 22 uhokud 2026.
  5. ↑ Роль И.Э.Грабаря в изучении и сохранении архитектурно-художественного наследия русского севера. art-con.ru. Дата обращения: 22 uhokud 2026.
  6. ↑ Возрождение традиции. Информационный портал Петрозаводской и Карельской епархии. Дата обращения: 22 uhokud 2026.
  7. ↑ Церковь Успения Пресвятой Богородицы в г. Кондопога. Дата обращения: 22 uhokud 2026.
  8. ↑ Иван Матвеев. О сгоревшей церкви Успения Пресвятой Богородицы в Кондопоге(ven.) (13 августа 2018). Дата обращения: 22 uhokud 2026.
  9. ↑ Сгорела Успенская церковь в Кондопоге(ven.), Жемчужина Карелии - город Кондопога. Дата обращения: 22 uhokud 2026.
  10. ↑ С.М. Прокудин-Горский. Кондопога. ps-spb2008.narod.ru. Дата обращения: 22 uhokud 2026. Архивировано 17 kezakud 2025 года.
  11. ↑ Деревянная церковь XVIII века сгорела в Кондопоге, Республика (10 elokud 2018). Дата обращения: 22 uhokud 2026.
  12. ↑ 1 2 Пожар полностью уничтожил старинную церковь в Кондопоге — удручающие кадры последствий(ven.), Пятый канал. Дата обращения: 22 uhokud 2026.
  13. ↑ Пожар уничтожил церковь XVIII века в Карелии. РБК (10 elokud 2018). Дата обращения: 22 uhokud 2026. Архивировано 15 keväz'kud 2025 года.
  14. ↑ Проект сгоревшей Успенской церкви в Карелии прошел историко-культурную экспертизу. ТАСС (25 semendkud 2020). Дата обращения: 22 uhokud 2026. Архивировано 3 kezakud 2020 года.
  15. ↑ Работы по восстановлению кондопожской Успенской церкви продолжаются, КарелИнформ (5 keväz'kud 2025). Дата обращения: 22 uhokud 2026.
  16. ↑ В Карелии расследуется уголовное дело по факту уничтожения объекта культурного наследия. Следственное управление следственного комитета Российской Федерации по Республике Карелия. karelia.sledcom.ru (10 elokud 2018). Дата обращения: 22 uhokud 2026. Архивировано 12 elokud 2018 года.
  17. ↑ В Республике Карелия установлен несовершеннолетний, подозреваемый в поджоге церкви. Следственное управление следственного комитета Российской Федерации по Республике Карелия. karelia.sledcom.ru (13 elokud 2018). Дата обращения: 22 uhokud 2026. Архивировано 13 semendkud 2025 года.
  18. ↑ Суд в Карелии вынес приговор поджигателю Успенской церкви. Дата обращения: 22 uhokud 2026. Архивировано 3 sügüz'kud 2025 года.
  19. ↑ Духовенство. Дата обращения: 20 uhokud 2026. Архивировано 23 uhokud 2025 года.

Lähtked

Om sadud "https://vep.ruwiki.ru/w/index.php?title=Uspenijan_jumalanpert%27_(Kondopoga)&oldid=512104"