Fermi Enriko

Fermi Enriko
ital.: Enrico Fermi
Enriko Fermi fotokuval voziden 1943 i 1949 keskes
Sündundpäiv	29. sügüz'kud 1901(1901-09-29)[…]
Sündundsija:	Rim, Itaalia kuningriik[d][…]
Kolendpäiv:	28. kül'mkud 1954(1954-11-28)[…] (53 года)
Kolendsija:	Čikago, Illinois[d], Amerikan Ühtenzoittud Valdkundad[…]
Valdkund	Italii[…]  Amerikan Ühtenzoittud Valdkundad[…]  Itaalia kuningriik[d]
Professijad:	fizikanmez', leiutaja, theoretical physicist, tuumafüüsik, professor, teadlane
Супруга	Laura Fermi[d]
Pauklahjad da premijad	Nobeli füüsikaauhind[d] (1938) Max Plancki medal[d] (1954) Rumfordi auhind[d] (1953) Matteucci medal[d] (1926) Franklini medal[d] (1947) Hughesi medal[d] (1942) Henry Norris Russelli auhind[d] (1953) National Inventors Hall of Fame[d] (1976) Silliman Memorial Lectures[d] (1949) Barnard Medal for Meritorious Service to Science[d] (1950) Richtmyer Memorial Award[d] (1952) Fellow of the American Physical Society[d] Foreign Member of the Royal Society[d] (27. sulakud 1950)
Allekirjutuz
Mediafailad RUWIKI-tedoiš

Enriko Fermi (ital.: Enrico Fermi [enˈriːko ˈfermi]; sünd. 29. sügüz'ku 1901, Rim, Italii, — kol. 28. kül'mku, 1954, Čikago, Illinois-štat, AÜV) oli italijalaine fizikantedomez', šingoti kut teoretižen, muga kodvan-ki fizikad. Sai vn 1938 Nobelän premijad fizikas sündnuziden neitronsädegoičendal uziden radioaktivižiden elementoiden olendan olmas todestamižes i sidotud sihe südäitukuižiden reakcijoiden avaiduses vitkoiden neitroniden tagut.

Tedotöd

Fermi tegi suren tondan südäitukuižhe fizikha, elementarižiden henegiden fizikha, kvantižen i statistižen mehanikan šingoteshe. Sädi beta-čihodamižen i neitroniden hillendusen teorijoid. Ezmäine südäitukuine reaktor (Čikago, 1942) oli saudud hänen melen i ohjastusen mödhe. Om atombomban ühten sädajišpäi.

Biografii

Oli sündnu raudteradnikan i opendajan kanzha. Sirdi AÜV:oihe perehenke Nobelän premijan samižen jäl'ghe vl 1939, viž universitetad kucuiba Enriko Fermid professoran radnikusele. Sen ližaks, hänen ak oli evrejalaine augotižlibundan mödhe, i sil-žo aigal Italii vahvišti käskusid necidä rahvast vaste.

Fermi da hänen Laura-ak saiba amerikašt rahvahanikust vl 1944. Edel surmad Fermi pördui Evropha da lugi lekcijoid, koli südäikohtun rakaspäi. Sai 14 AÜV:oiden patentad (oma pästtud vll 1940−1961).

Mušt tedomehes

Ned oma nimitadud tedomehen muštoks: himine sadanz' fermii-element, krater Kudmaižen tagapolel (1970), pidusen märičendühtnik, fermi-gaz, fermi-nozoluz, tazopind, pind, paradoks, vn 1955 Riman «EUR Fermi»-metrostancii, vn 2006 Turinan «Fermi»-metrostancii, Riman üks' irdoišpäi, 2 atomreaktorad Mičigan-štatas i atomelektrostancii 50 km lodeheze Turin-lidnaspäi.

Homaičendad

Irdkosketused

• Fizikan istorijan muzei i Enriko Fermin tedoiduzkeskuz Rimas (centrofermi.it) (ital.)  (angl.) Enriko Fermin muzejanke (mostrafermi.it).