Arhimed
| Arhimed | |
|---|---|
| amuižgrek.: Ἀρχιμήδης ὁ Συρακόσιος | |
| Domeniko Fetti — Arhimed (vn 1620 kuva) Domeniko Fetti — Arhimed (vn 1620 kuva) | |
| Sündundpäiv | около 287 до н. э.[1][2][…] |
| Sündundsija: | |
| Kolendpäiv: | 212 до н. э.[1][3][…] |
| Kolendsija: | |
| Valdkund | |
| Professijad: | matemaatik, fizikanmez', astronoom, leiutaja, military engineer, filosof, insener |
| Tat | Fidias[d] |
Arhimed (amuižgrek.: Ἀρχιμήδης Arhimedes; sündnundan i kolendan sijaduz: Sirakuzad, Sicilii, Amuine Grekanma; eli vozil 287−212 edel m.e.) oli amuižgrekine matematikantedomez', astronom, mehanikantedomez' da inžener Sirakuzišpäi, eli siš elon tobjad palad.
Mez' tegi äjid avaidusid geometrijas, pani mehanikan, gidrostatikan alusid. Arhimed om äjiden tarbhaižiden löudusiden avtor: mašinad bibun alusel, Arhimedan puno, paraboližed linzad.
Nügüd'aigaižiden arvoiden mödhe, Arhimedan avaidused tegihe matematikan edesižen šingotesen aluseks, mitte zavodihe Evropas vozil 1550−1650. Sen paloin, panihe amuižen Arhimedan tedotöid matematižen analizan alushe. Nened mail'man tetabad matematikantedomehed i fizikantedomehed otiba kävutamižhe Arhimedan töid 16.-17. voz'sadas: Johannes Kepler, Galileo Galilei, Rene Dekart, Pjer Ferma.
Biografii
Arhimed oli sündnu Amuižen Grekanman Sirakuzad-kolonijha, eli siš elon tobjad palad. Arhimedan üks'jäižen mainitesen mödhe, Fidii-tedomez' oli hänen tatan. Kanz ei olend elokahan, i Fidii andoi opendust poigale ičeze tedoišpäi vaiše, niiš ei olend levitadud filosofijad i literaturad. Gieron-sodamez' oli Fidijan kanzan heimolaižen, anasti tobmut Sirakuziš i kändihe kolonijan carikš. Sen jäl'ghe voimuz opeta Aleksandrijas avaižihe norele Arhimedale — antikaigaižen mirun tedon ühtes keskusišpäi.
Opendusen aigan Arhimed sai tedoid Aleksandrijan kirjištospäi, tegi sebrust Konon-astronomanke i Eratosfen-tedomehenke. Pördui Sirakuzihe i kut carin heimolaine voi ei tehta nimidä, tedo ičeksaz oli mel'hetartuine hänele. Gieron-car' eci tedon praktižid kävutandoid i uskotoiti tedomest säta mašinoid da mehanizmoid, kudambad toiba Arhimedale hoštust hänen elon aigan völ.
Homaičendad
- ↑ 1 2 Archimedes // British Museum person-institution thesaurus
- ↑ Archimedes // Encyclopædia Britannica (англ.)
- ↑ Archimedes // Brockhaus Enzyklopädie (нем.) / Hrsg.: Bibliographisches Institut & F. A. Brockhaus, Wissen Media Verlag
- ↑ Любкер Ф. Archimedes (рус.) // Реальный словарь классических древностей по Любкеру / под ред. Ф. Ф. Зелинский, А. И. Георгиевский, М. С. Куторга, Ф. Гельбке, П. В. Никитин, В. А. Канский, пер. А. Д. Вейсман, Ф. Гельбке, Л. А. Георгиевский, А. И. Давиденков, В. А. Канский, П. В. Никитин, И. А. Смирнов, Э. А. Верт, О. Ю. Клеменчич, Н. В. Рубинский — СПб.: Общество классической филологии и педагогики, 1885. — С. 130—131.
- ↑ 1 2 Archivio di Autorità del Museo Galileo (итал.)
Irdkosketused
- Arhimedan tedotöiden grekankel'žed tekstad wilbourhall.org-saital. (grek.) (angl.) (latin.)
- Sündnuded 287 vodel edel meiden erad
- Kolnuded 212 vodel edel meiden erad
- Personalijad kirjamišton mödhe
- Inženerad
- Amuižen Grekanman matematikantedomehed
- Mehanikantedomehed
- Astronomad
- Amuižen Grekanman tedomehed
- Matematikantedomehed kirjamišton mödhe
- Tedomehed kirjamišton mödhe
- Sündnuded Sirakuzha
- Kolnuded Sirakuzas